Φορολογικός ΟΔΗΓΟΣ Ποιες δαπάνες αφαιρούνται από το εισόδημα

Η επιφάνεια της επαγγελματικής στέγης παίζει ρόλο στον καθορισμό του τεκμαρτού μισθώματος

Οι γιατροί είναι μια μεγάλη κατηγορία φορολογουμένων που υπάγονται στον νέο
τρόπο προσδιορισμού του καθαρού εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών, είτε
αυτοί τηρούν βιβλία δεύτερης κατηγορίας είτε τηρούν προαιρετικά βιβλία τρίτης
κατηγορίας.

Με τον νέο τρόπο το καθαρό εισόδημα του γιατρού προσδιορίζεται λογιστικά,
εξωλογιστικά και με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες.

α) Λογιστικός προσδιορισμός.

Από τα ακαθάριστα έσοδα που πραγματοποίησε ο γιατρός μέσα στο 1999 αφαιρούνται
οι δαπάνες που προβλέπονται από τις σχετικές διατάξεις και αυτό που μένει
είναι το καθαρό εισόδημα.

β) Εξωλογιστικός προσδιορισμός.

Τα ακαθάριστα έσοδα που πραγματοποίησε ο γιατρός μέσα στο 1999
πολλαπλασιάζονται με τον μοναδικό συντελεστή καθαρών αμοιβών, που προβλέπεται
από τη σχετική απόφαση του υπουργού Οικονομικών, και αυτό που προκύπτει είναι
το καθαρό εισόδημα.

Αν ο γιατρός πραγματοποίησε ακαθάριστα έσοδα πάνω από 40.000.000 δρχ., δεν
γίνεται εξωλογιστικός προσδιορισμός.

γ) Προσδιορισμός με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες.

Οι σταθερές επαγγελματικές δαπάνες του γιατρού πολλαπλασιάζονται με τον
συντελεστή απόδοσης και αυτό που προκύπτει είναι το καθαρό εισόδημα.

Ο συντελεστής απόδοσης είναι αναλόγως με τα έτη άσκησης του επαγγέλματος του
γιατρού. Αν ο γιατρός πριν από την έναρξη επαγγέλματος ως ελεύθερος
επαγγελματίας εργάστηκε ως μισθωτός ή με οποιαδήποτε άλλη σχέση εργασίας
περισσότερο από μία δεκαετία σε δημόσιο ή ιδιωτικό νοσηλευτικό ίδρυμα και σε
συναφείς υπηρεσίες, για τον προσδιορισμό του συντελεστή απόδοσης στα έτη
άσκησης του ελευθέριου επαγγέλματος προστίθεται χρονικό διάστημα 10 ετών.

Το καθαρό εισόδημα που προσδιορίστηκε με βάση τις σταθερές επαγγελματικές
δαπάνες δεν μπορεί να ξεπεράσει τα 10.000.000 δρχ.

Ως σταθερές επαγγελματικές δαπάνες λαμβάνονται:

­ Το πραγματικό ή τεκμαρτό μίσθωμα.

­ Το ηλεκτρικό ρεύμα.

­ Η ύδρευση.

­ Η τηλεφωνική επικοινωνία γενικά (σταθερή ή κινητή).

Αν ως επαγγελματική εγκατάσταση χρησιμοποιείται η κατοικία του γιατρού, για
τον υπολογισμό της δαπάνης του καταβαλλόμενου ή τεκμαρτού μισθώματος
λαμβάνεται επιφάνεια 40 τ.μ. Σ’ αυτή την περίπτωση το τεκμαρτό μίσθωμα
υπολογίζεται όπως και στις κατοικίες, δηλαδή δεν μπορεί να είναι μικρότερο από
το 3,5% της αξίας του ακινήτου, η οποία προσδιορίζεται από το γινόμενο των
εξής παραγόντων:

­ Της επιφάνεια της επαγγελματικής εγκατάστασης.

­ Της τιμής ζώνης ή εκκίνησης.

­ Του διορθωτικού συντελεστή, ο οποίος ανάλογα με την τιμή ζώνης ή εκκίνησης
ορίζεται ως ακολούθως:

Τιμή ζώνης ή εκκίνησης

Συντελεστής για κάθε τ.μ.

Μέχρι 150.000 δρχ. 1,10

Από 150.001 μέχρι 250.000 δρχ. 1,20

Από 250.001 μέχρι 400.000 δρχ. 1,30

Από 400.001 δρχ. και άνω 1,40

­ Του συντελεστή παλαιότητας που ισχύει στη φορολογία κεφαλαίου.

Για τον υπολογισμό των υπόλοιπων σταθερών επαγγελματικών δαπανών, στην
περίπτωση που ως επαγγελματική εγκατάσταση χρησιμοποιείται η κατοικία του
γιατρού, λαμβάνεται υπόψη το ένα δεύτερο (1/2) αυτών των δαπανών της κατοικίας
του.

Σε περίπτωση που συστεγάζονται πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες στην ίδια
επαγγελματική εγκατάσταση, οι σταθερές επαγγελματικές δαπάνες επιμερίζονται
ανάλογα με τον αριθμό των συστεγαζομένων.

Το καθαρό εισόδημα που προσδιορίζεται με βάση τις σταθερές επαγγελματικές
δαπάνες προσαυξάνεται ανάλογα με την ειδικότητα ως εξής:

­ 40% για τους χειρουργούς όλων των ειδικοτήτων και μαιευτήρες.

­ 15% για όλες τις άλλες κλινικές ειδικότητες γιατρών, καθώς και για όσους
ασκούν ορθοδοντικές εργασίες.

Η ιδιωτική κλινική διαφοροποιεί τον προσδιορισμό των επαγγελματικών δαπανών

Όταν ο γιατρός αποκτά και εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες, το ποσό που
προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό των σταθερών επαγγελματικών δαπανών με τον
συντελεστή απόδοσης περιορίζεται κατά 50%, με την προϋπόθεση ότι το άθροισμα
του εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες και του 50% του προηγούμενου γινομένου
δεν μπορεί να είναι κατώτερο από το συνολικό ποσό αυτού του γινομένου.

Σε κάποιες όμως περιπτώσεις οι γιατροί εξαιρούνται από τον προσδιορισμό του
εισοδήματός τους με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες και το εισόδημά
τους προσδιορίζεται μόνο λογιστικά και εξωλογιστικά. Συγκεκριμένα εξαιρούνται
από τον προσδιορισμό του εισοδήματος με βάση τις σταθερές επαγγελματικές
δαπάνες:

­ Οι γιατροί που έχουν ηλικία άνω των 65 ετών, εφόσον ασκούν το επάγγελμα για
μία συνεχή δεκαετία.

­ Οι γιατροί που είναι τυφλοί και είναι γραμμένοι στο γενικό μητρώο τυφλών της
οικείας νομαρχίας ή είναι ανάπηροι με ποσοστό αναπηρίας άνω του 80%.

­ Κατά τα 3 πρώτα έτη άσκησης του επαγγέλματος και εφόσον δεν έχουν παρέλθει
10 έτη από την απόκτηση του πτυχίου. Για τον υπολογισμό της τριετίας ως πρώτο
έτος θεωρείται το επόμενο εκείνου μέσα στο οποίο ο φορολογούμενος υπέβαλε για
πρώτη φορά δήλωση έναρξης επαγγέλματος.

Το μεγαλύτερο ποσό που θα προκύψει από τους παραπάνω τρεις τρόπους
προσδιορισμού του εισοδήματος (λογιστικό, εξωλογιστικό και με βάση τις
σταθερές επαγγελματικές δαπάνες) αποτελεί το φορολογητέο εισόδημα από την
άσκηση του ελευθέριου επαγγέλματος του γιατρού.

Στην περίπτωση που ο γιατρός πραγματοποίησε ακαθάριστα έσοδα πάνω από
40.000.000 δρχ. δεν γίνεται εξωλογιστικός προσδιορισμός και το καθαρό εισόδημά
του προκύπτει από τη σύγκριση των ποσών που προέκυψαν από τον λογιστικό
προσδιορισμό και τον προσδιορισμό με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες.

Οι γιατροί μπορούν να μην αποδεχτούν τον προσδιορισμό του καθαρού εισοδήματός
τους με βάση το νέο αυτό σύστημα. Στην περίπτωση αυτή όμως υποχρεούνται μαζί
με την ετήσια δήλωση φορολογίας εισοδήματος να συνυποβάλουν και κατάσταση
δήλωσης των περιουσιακών τους στοιχείων.

Οι δηλώσεις αυτές φορολογίας εισοδήματος ελέγχονται κατά προτεραιότητα και
υποχρεωτικά από τις αρμόδιες Ελεγκτικές Αρχές.

Ο νέος τρόπος προσδιορισμού του καθαρού εισοδήματος εφαρμόζεται και στις
εταιρείες γιατρών (ομόρρυθμες και ετερόρρυθμες εταιρείες κ.λπ.) που τηρούν
βιβλία δεύτερης ή προαιρετικά τρίτης κατηγορίας. Στην περίπτωση αυτή το ποσό
εισοδήματος που προκύπτει με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες
προσαυξάνεται κατά ποσοστό 60% όταν η εταιρεία έχει 2 μέλη και κατά ποσοστό
100% όταν έχει πάνω από 2 μέλη.

Παράδειγμα 1ο

Γιατρός παθολόγος, χωρίς βοηθητικό προσωπικό, ασκεί το επάγγελμα 14 χρόνια.
Διατηρεί μισθωμένο ιατρείο και από τα βιβλία Β’ κατηγορίας που τηρεί, για τη
διαχειριστική περίοδο 1/1 – 31/12/1999, προκύπτουν τα εξής:

Ακαθάριστα έσοδα 12.000.000 δρχ.

Ενοίκια 1.200.000 δρχ.

Ηλεκτρικό ρεύμα 600.000 δρχ.

Ύδρευση 100.000 δρχ.

Σταθερή και κινητή

τηλεφωνία 500.000 δρχ.

Λοιπά έξοδα 500.000 δρχ.

Ο Μοναδικός Συντελεστής Καθαρών Αμοιβών για γιατρό χωρίς βοηθητικό προσωπικό
είναι 55%.

Το καθαρό εισόδημα αυτού του γιατρού, για τη διαχειριστική περίοδο 1999, θα
προσδιοριστεί ως εξής:

α) Λογιστικός προσδιορισμός

Ακαθάριστα έσοδα 12.000.000 δρχ.

Μείον δαπάνες: Ενοίκια 1.200.000 δρχ.

Ηλεκτρικό ρεύμα 600.000 δρχ.

Ύδρευση 100.000 δρχ.

Σταθ. και κιν. τηλεφωνία 500.000 δρχ.

Λοιπά έξοδα 500.000 2.900.000 δρχ.

Καθαρό εισόδημα 9.100.000 δρχ.

β) Εξωλογιστικός προσδιορισμός

Ακαθάριστα έσοδα 12.000.000 Χ 55% = 6.600.000 δρχ.

γ) Προσδιορισμός με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες. Σταθερές
επαγγελματικές δαπάνες: ενοίκια 1.200.000 + ηλεκτρικό ρεύμα 600.000 + ύδρευση
100.000 + σταθ. και κιν. τηλεφωνία 500.000 = 2.400.000 Χ Συντελεστή απόδοσης 3
= 7.200.000 δρχ.

Προσαύξηση λόγω ειδικότητας 7.200.000 Χ 15% = 1.080.000 δρχ.

Καθαρό εισόδημα 8.280.000 δρχ.

Επειδή το καθαρό εισόδημα που προσδιορίστηκε λογιστικά είναι μεγαλύτερο από
αυτό που προσδιορίστηκε εξωλογιστικά και με βάση τις σταθερές επαγγελματικές
δαπάνες, ο γιατρός θα φορολογηθεί για το εισόδημα που προέκυψε λογιστικά
(9.100.000 δρχ.).

Παράδειγμα 2ο

Γιατρός χειρουργός χρησιμοποιεί ως επαγγελματική εγκατάσταση τμήμα της
ιδιοκατοικούμενης κατοικίας του. Η τιμή ζώνης που ίσχυε την 1/1/1995 είναι
300.000 δρχ. και η οικοδομική άδεια εκδόθηκε τον Μάρτιο του 1985. Τηρεί βιβλία
Β’ κατηγορίας από τα οποία προκύπτουν ακαθάριστα έσοδα 15.000.000 δρχ.,
αμοιβές προσωπικού 5.500.000 δρχ., δαπάνες για ηλεκτρικό ρεύμα, ύδρευση και
τηλεφωνία 1.500.000 δρχ. (το 1/2 των δαπανών της κατοικίας του) και λοιπές
δαπάνες 500.000 δρχ. Ασκεί το ελευθέριο επάγγελμα 12 χρόνια και παράλληλα
εργάζεται ως μισθωτός σε ιδιωτική κλινική με ετήσιες αποδοχές 8.000.000 δρχ.

Ο Μοναδικός Συντελεστής Καθαρών Αμοιβών για γιατρό με βοηθητικό προσωπικό
είναι 50%.

Το καθαρό εισόδημα αυτού του γιατρού, για τη διαχειριστική περίοδο 1999, θα
προσδιοριστεί ως εξής:

α) Λογιστικός προσδιορισμός

Ακαθάριστα έσοδα 15.000.000 δρχ.

Μείον δαπάνες:

Αμοιβές προσωπικού 5.500.000

ΔΕΗ, ΟΤΕ, Ύδρευση 1.500.000

Λοιπές δαπάνες 500.000

Τεκμαρτό εισόδημα 378.000 7.878.000

(Υπολογισμός τεκμαρτού μισθώματος

40 τ.μ. Χ 300.000 Χ 1,20 Χ 0,75 Χ 3,5% = 378.000)

Καθαρό εισόδημα 7.122.000 δρχ.

β) Εξωλογιστικός προσδιορισμός

Ακαθάριστα έσοδα 15.000.000 Χ 50% = 7.500.000 δρχ.

γ) Προσδιορισμός με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες. Σταθερές
επαγγελματικές δαπάνες: τεκμαρτό μίσθωμα 378.000 + ηλεκτρικό ρεύμα – ύδρευση –
σταθ. και κιν. τηλεφωνία 1.500.000 = 1.878.000 Χ Συντελεστή απόδοσης 3 =
5.634.000 δρχ.

Προσαύξηση λόγω ειδικότητας 5.634.000 Χ 40% = 2.253.600 δρχ.

Καθαρό εισόδημα 7.887.600 δρχ.

Επειδή ο γιατρός απόκτησε και εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες, το εισόδημα που
προσδιορίστηκε με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες περιορίζεται κατά
50% και γίνεται 7.887.600 Χ 50% = 3.943.800 δρχ., το οποίο αθροιζόμενο στο
εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες (3.943.800 + 8.000.000) είναι μεγαλύτερο από
το ποσό που προκύπτει με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες.

Συνεπώς, ο γιατρός θα φορολογηθεί για το καθαρό εισόδημα που προσδιορίστηκε
εξωλογιστικά (7.500.000 δρχ.), που είναι μεγαλύτερο από το εισόδημα που
προσδιορίστηκε λογιστικά και με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες και
επιπλέον για το εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες.

Παράδειγμα 3ο

Γιατρός μαιευτήρας διατηρεί ιατρείο σε μισθωμένο ακίνητο. Τηρεί βιβλία Β’
κατηγορίας από τα οποία προκύπτουν ακαθάριστα έσοδα 17.000.000 δρχ., αμοιβές
προσωπικού 4.000.000 δρχ., ενοίκια 1.600.000 δρχ., δαπάνες για ηλεκτρικό
ρεύμα, ύδρευση και τηλεφωνία 1.000.000 δρχ., αποσβέσεις παγίων 1.400.000 δρχ.,
λοιπά έξοδα 300.000 δρχ. Ασκεί το ελευθέριο επάγγελμα 8 χρόνια και πριν από
την έναρξη άσκησης του επαγγέλματος εργάστηκε 12 χρόνια ως μισθωτός σε
ιδιωτική κλινική. Ο Μοναδικός Συντελεστής Καθαρών Αμοιβών για γιατρό με
βοηθητικό προσωπικό είναι 50%.

Το καθαρό εισόδημα αυτού του γιατρού για τη διαχειριστική περίοδο 1999 θα
προσδιοριστεί ως εξής:

α) Λογιστικός προσδιορισμός.

Ακαθάριστα έσοδα 17.000.000 δρχ.

Μείον δαπάνες:

Αμοιβές προσωπικού 4.000.000 δρχ.

Ενοίκια 1.600.000 δρχ.

ΔΕΗ, ΟΤΕ, Ύδρευση 1.000.000 δρχ.

Αποσβέσεις παγίων 1.400.000 δρχ.

Λοιπά έξοδα 300.000 8.300.000 δρχ.

Καθαρό εισόδημα 8.700.000 δρχ.

β) Εξωλογιστικός προσδιορισμός

Ακαθάριστα έσοδα 17.000.000 Χ 50% = 8.500.000 δρχ.

γ) Προσδιορισμός με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες.

Σταθερές επαγγελματικές δαπάνες: ενοίκια 1.600.000 + ηλεκτρικό ρεύμα – ύδρευση
– σταθ. και κιν. τηλεφωνία 1.000.000 = 2.600.000 Χ Συντελεστή απόδοσης 3,5 (8
χρόνια άσκησης του ελευθέριου επαγγέλματος + 10 χρόνια επειδή προηγουμένως
άσκησε το επάγγελμα ως μισθωτός για περισσότερα από 10 χρόνια) = 9.100.000
δρχ.

Προσαύξηση λόγω ειδικότητας 9.100.000 Χ 40% =3.640.00 δρχ.

Καθαρό 12.740.000 δρχ.

Επειδή το καθαρό εισόδημα που προσδιορίστηκε με βάση τις σταθερές
επαγγελματικές δαπάνες είναι μεγαλύτερο από αυτό που προσδιορίστηκε λογιστικά
και εξωλογιστικά, ο γιατρός θα φορολογηθεί για το εισόδημα που προσδιορίστηκε
με βάση τις σταθερές επαγγελματικές δαπάνες (12.740.000 δρχ.).