Ποινές για… αμαρτωλούς

Η πρόεδρος της Ένωσης Θεολόγων Κομοτηνής, όπως συνηθίζεται αυτήν την περίοδο,
έκοψε την καθιερωμένη πρωτοχρονιάτικη πίτα. Δεν υπολόγισε όμως σωστά την
αντίδραση του τοπικού μητροπολίτη, ο οποίος την αφόρισε. Ο ίδιος άνθρωπος πριν
από λίγον καιρό αφόρισε τον δήμαρχο Αιγείρου, γιατί προσπάθησε να συγκεντρώσει
χρήματα για τους σεισμοπαθείς της Τουρκίας. Ο Αυγουστίνος Καντιώτης έχει
περάσει στην ιστορία με τον αφορισμό του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Παλαιότερα στο
στόχαστρο μητροπολιτών είχαν μπει οι καρναβαλιστές, οι αναστενάρηδες, αυτοί
που αναβίωσαν διάφορα έθιμα (“κουρμπάνι”), αλλά και αυτοί που τέλεσαν πολιτικό
γάμο. Σε άλλες εποχές οι μητροπολίτες, αλλά και πατριάρχες, επέβαλλαν συχνά
τον μεγάλο αφορισμό ( σήμερα αποφεύγεται, γιατί οι φράσεις που διαβάζονται
είναι ανατριχιαστικές), ενώ δεν ήταν και λίγες οι φορές όπου κινήματα, όπως η
Επανάσταση του 1821, πρόσωπα, όπως ο Κολοκοτρώνης και ο Υψηλάντης,
αφορίστηκαν, αλλά και άλλες ανώδυνες εκδηλώσεις (πολιτιστικοί σύλλογοι) σε μια
προσπάθεια η Εκκλησία να έχει τον πρώτο λόγο.

Η επιχείρηση τρομοκρατίας του απλού λαού, αλλά και του κλήρου ήταν ένα από τα
συνηθισμένα φαινόμενα και στην Εκκλησία της Ελλάδος.

Οι μητροπολίτες, ως απόλυτοι κυρίαρχοι στην περιφέρειά τους, αλλά και όσοι
εξολογούν ακόμη και σήμερα επιβάλλουν ποινές που προβλέπονται από τους ιερούς
κανόνες, αλλά και την εκκλησιαστική δικονομία. Χιλιάδες νέοι σήμερα
τιμωρούνται με το επιτίμιο της ακοινωνησίας από τους πνευματικούς. Ενώ απλοί
κληρικοί κυρίως σύρονται στα εκκλησιαστικά δικαστήρια για τη συμπεριφορά τους.
Αιώνες τώρα η Εκκλησία έχει τους δικούς της γραπτούς και άγραφους νόμους, που
όποιος τους παραβεί αποκόπτεται προσωρινά ή οριστικά από το σώμα της.

Με τον πιο σκληρό τρόπο βιώνουν την εξουσία πολλών μητροπολιτών οι απλοί
κληρικοί και για πολύ απλά πράγματα, όπως είναι η οδήγηση, ο διπλός ρόλος παπά
και καθηγητή, το τσιγάρο, η παρακολούθηση ενός θεάτρου. Η κλήση προς απολογία
είναι κάτι το απλό, όπως και το πρόστιμο. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου η
απειλή της καθαίρεσης είναι μια από τις συνηθισμένες φράσεις των λεγόμενων
σκληρών επισκόπων. Εάν, για παράδειγμα, ένας παπάς πριν από τον γάμο του είχε
ερωτικές σχέσεις, θα πρέπει να φροντίσει να μη γίνουν γνωστές. Το ίδιο ισχύει
και με τις παπαδιές. Εάν ο εξομολογητής διαπιστώσει κάτι τέτοιο, εύκολα μπορεί
να ζητήσει την παραίτησή του.

Και αν ορισμένα θεωρούνται αυτονόητα για τους κληρικούς, από τον κανόνα δεν
εξαιρούνται και οι πιστοί. Οι προγαμιαίες σχέσεις καταδικάζονται από τον
πνευματικό, ο οποίος κατ’ αρχήν απαγορεύει τη Θεία Κοινωνία. Ζητεί προσευχή
και νηστεία και επανεξετάζει το θέμα. Σε περίπτωση υποτροπής οι ποινές είναι
σκληρότερες. “Συνήθως δείχνουμε ανοχή. Σε διαφορετική περίπτωση ένα
δισκοπότηρο θα ήταν αρκετό για όλη την Ελλάδα”, είπε στα “ΝΕΑ” ένας από τους
πνευματικούς της Αρχιεπισκοπής.

Το σκληρό πρόσωπο των μητροπολιτών έχουν γνωρίσει πολλοί μέχρι σήμερα, αν και
το φαινόμενο έχει περιοριστεί σημαντικά. Όμως υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι
βρέθηκαν σε δύσκολη θέση, επειδή ανέλαβαν πρωτοβουλίες που δεν έτυχαν της
εγκρίσεως της τοπικής Εκκλησίας. Πέρυσι όσοι οργάνωσαν στην Κομοτηνή τη γιορτή
της σαρδέλας και συμμετείχαν σ’ αυτήν αφορίστηκαν.

Τα ίδια έπαθαν και στην Κοινότητα Στρύμης Ροδόπης όσοι προσπάθησαν να
αναβιώσουν το έθιμο της γυναικοκρατίας.

Ανάλογη ήταν και η ποινή για τους κατοίκους στο Σιδηροχώρι όπου αναβίωσε το
“κουρμπάνι”.

Ο Καντιώτης εκτός από τον Αγγελόπουλο είχε απειλήσει με αφορισμό τούς
καρναβαλιστές. Στους αναστενάρηδες απαγορεύτηκε να κρατούν εικόνες αγίων. Στα
Ιεροσόλυμα παλαιότερα τουλάχιστον υπήρχε έντονος προβληματισμός για τις
κατάρες που διάβαζαν οι κληρικοί για τους πιστούς. Και συχνά ανέφεραν την
περίπτωση μιας γυναίκας που “δεν έλιωνε” χρόνια μετά τον θάνατό της.

Όμως και το Πατριαρχείο έχει αφορίσει τον θεολόγο Νικόλαο Σωτηρόπουλο, γιατί
εκφράστηκε εναντίον του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας. Μάλιστα παρά τις προσπάθειες
να αρθεί ο αφορισμός κάτι τέτοιο μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει.

Η Εκκλησία της Ελλάδος είχε επιβάλει το επιτίμιο της ακοινωνησίας και στους
ιερωνυμικούς που διεκδικούσαν τις μητροπόλεις από τις οποίες εκδιώχθηκαν.

Και περιορισμός κατ’ οίκον για «παραβάτες» κληρικούς

Ιδιαίτερα αυστηροί είναι οι κανόνες που διέπουν τη λειτουργία της Εκκλησίας.
Οι κληρικοί δε που πέφτουν σε παράπτωμα, πολλές φορές έχουν να αντιμετωπίσουν
ποινές, που θυμίζουν στρατό. Σύμφωνα με τον νόμο περί εκκλησιαστικών
δικαστηρίων μπορούν να επιβληθούν ποινές, όπως σωματικός περιορισμός κατ΄
οίκον.

Σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες, η τήρηση των οποίων ελέγχεται στον τοπικό
μητροπολίτη, οι κληρικοί θα πρέπει να έχουν: ευπρεπή εμφάνιση, να μην
καπνίζουν και να πίνουν δημόσια, να μη χαρτοπαίζουν, να μην κουρεύονται, να μη
διαπράττουν ατιμωτικά αδικήματα, να περιορίζονται σε ευπρεπείς εκδηλώσεις. Να
μην παρακολουθούν σινεμά ή θέατρο που το περιεχόμενο του δεν είναι σύμφωνα με
τους κανόνες της Εκκλησίας. Για παράδειγμα, να μην παρακολουθούν ταινίες, όπου
προβάλλεται το γυμνό. Να μην έχουν κάνει έρωτα πριν από τη χειροτονία (αυτό
ισχύει και για την παπαδιά). Μα μην παραποιούν τα ράσα. Να μην κυκλοφορούν με
πολιτικά. Να μη συμμετέχουν σε καρναβαλικές εκδηλώσεις, σε πάρτι, ή σε
οποιαδήποτε άλλη γιορτή που η Εκκλησία τις θεωρεί ειδωλολατρικές. Να μην
κρίνουν δημόσια πρόσωπα και βεβαίως τον μητροπολίτη στον οποίο υπάγονται.
Πολλοί μητροπολίτες δεν θέλουν οι κληρικοί να οδηγούν, με το αιτιολογικό ότι
μπορεί να προκαλέσουν ατύχημα. Κληρικοί που οδηγούν μοτοσυκλέτες είναι για
πολλούς αρχιερείς αντιαισθητικό. Επίσης ως αντιαισθητικό αντιμετωπίζεται και
το κολύμπι σε πολυσύχναστες πλαζ. Η νηστεία είναι από τα θέματα που θα πρέπει
οι ιερωμένοι να προσέχουν ιδιαίτερα, κυρίως σε δημόσιους χώρους. Ουσιαστικό
λόγος καθαίρεσης για έναν κληρικό είναι ο σκανδαλισμός των πιστών και οι
ερωτικές σχέσεις.

Οι πλειοψηφία των μητροπολιτών απαγορεύει την εμφάνιση των κληρικών στα μέσα
ενημέρωσης για θέματα άσχετα με την Εκκλησία και χωρίς την άδειά τους.

Σε περίπτωση που διαπράττουν ένα από αυτά τα αδικήματα ο μητροπολίτης μπορεί
να τους καλέσει σε απολογία και να τους παραπέμψει σε δίκη. Εκεί
αντιμετωπίζουν ποινές όπως: Επίπληξη, στέρηση μισθού, χρηματική ποινή, αργία
ενός έτους ή και παραπάνω, σωματικό περιορισμό και έκπτωση από το αξίωμά του.

Αυστηρές είναι οι ποινές για τους μοναχούς, για τους οποίους εκτός των άλλων
(επίπληξη, αργία) σωματικός περιορισμός στο σωφρονιστήριο της μονής ή ακόμη
και περιορισμό μέχρι 3 ετών στο ειδικό σωφρονιστήριο των κληρικών ή σε άλλο
μοναστήρι.

Όμως και οι Αρχιερείς μπορούν να τιμωρηθούν με αργία, καθαίρεση και άλλες
μικρότερες ποινές, εφόσον παραπεμφθούν σε δίκη. Το πλέον πρόσφατο παράδειγμα
είναι αυτό του Ζακύνθου, ο οποίος για συνηθισμένες δηλώσεις προς τον Τύπο
παραπέμφθηκε σε δίκη και στην ουσία αθωώθηκε.

Τα εκκλησιαστικά δικαστήρια, ωστόσο, τα τελευταία χρόνια ασχολήθηκαν και με τη
διαχείριση των οικονομικών, χωρίς βέβαια να προκύψουν στοιχεία. Όμως όλο και
πιο δύσκολα πλέον παραπέμπονται σε δίκη μητροπολίτες, αλλά όχι και απλοί
κληρικοί, οι οποίοι συχνά καλούνται σε απολογία ακόμη και για θέματα εμφάνισης
και συμπεριφοράς.