Η 3η Σεπτέμβρη, το ΠΑΣΟΚ, ο ιδρυτής του και η νικηφόρα πορεία
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
11 λεπτά
Ιδρυτικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος έζησε «από τα μέσα»
την ίδρυση του Κινήματος και ασφαλώς μία σειρά από γεγονότα που σφράγισαν την
πορεία του προς τον θρίαμβο του ’81.
Στο βιβλίο του, που θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις «Προσκήνιο – Άγγελος
Σιδεράτος», ο πρώην υπουργός και πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης εξηγεί
γιατί καθυστέρησε να επιστρέψει ο Ανδρέας Παπανδρέου στην Ελλάδα.
Και περιγράφει τις πρώτες κρίσεις του ΠΑΣΟΚ, με τις διαγραφές των στελεχών
της Δημοκρατικής Άμυνας (’75), τις διαγραφές των τροτσκιστών (’76) και τις
εκατοντάδες διαγραφές στελεχών του ΠΑΚ και της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ (’76).
Ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος εξηγεί από τη σκοπιά του πώς το κόμμα του
μαζικοποιήθηκε και πώς πέτυχε, ύστερα από τις διαγραφές, να προσελκύσει
κεντρώα στελέχη και πρώην βουλευτές της Ενώσεως Κέντρου, γεγονός, που όπως
γράφει, βοήθησε το ΠΑΣΟΚ να κερδίσει την εξουσία το 1981.
Οι σελίδες, όπου καταγράφει την πορεία από το ΠΑΚ στο ΠΑΣΟΚ, είναι πολλές
και γεμάτες με ονόματα πολλών αγωνιστών της αντιδικτατορικής περιόδου.
Βεβαίως, ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος δεν κρύβει σε πολλά σημεία του κειμένου
του τον θαυμασμό του για τον Ανδρέα Παπανδρέου.
Αλλά αυτό δεν τον εμποδίζει να σταθεί κριτικά σε αποφάσεις που έλαβε ο
ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ.
«ΤΑ ΝΕΑ» προδημοσιεύουν σήμερα αποσπάσματα από το βιβλίο τού Γιάννη
Χαραλαμπόπουλου, που αφορούν στην περίοδο ’74-’81.
Στα αποσπάσματα αυτά καταγράφεται το πάθος των ανθρώπων που «ίδρωσαν» για
το ΠΑΣΟΚ και που ήθελαν έπειτα από δεκαετίες στέρησης πολλών δικαιωμάτων τους
όχι μόνον να αποκτήσουν μία θέση στον ήλιο, αλλά και να πάρουν μέρος της
εξουσίας.
 |
|
Προδημοσίευση από το βιβλίο του Γιάννη Χαραλαμπόπουλου «Κρίσιμα Χρόνια, |
Οι πρώτες ημέρες του ΠΑΣΟΚ ήταν δύσκολες. Μικρό εκλογικά κόμμα, πολλές
εσωκομματικές αντιφάσεις, αλλά και πολλή ομορφιά…
Ένας νέος πολιτικός φορέας γεννιόταν. Και αυτό έδινε ζωή και στα άλλα
κόμματα…
Ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος θυμάται:
«Ο Ανδρέας Παπανδρέου επέστρεψε στην Ελλάδα από τον Καναδά στις 16 Αυγούστου.
Η κάπως καθυστερημένη επιστροφή του είχε βασικά σχέση με τις αρχικές
εκτιμήσεις του ίδιου, αλλά και ορισμένων στενών συνεργατών του στο εξωτερικό,
που πίστευαν ότι η πολιτική μεταβολή στην Ελλάδα ήταν στην πραγματικότητα μια
αλλαγή φρουράς, εφόσον πηγή της εξουσίας της κυβέρνησης Καραμανλή παρέμεναν οι
Αμερικανοί, το ΝΑΤΟ και οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και συνιστούσαν να μην
επιστρέψει, αλλά να αναλάβει εκστρατεία ενημέρωσης της διεθνούς κοινής γνώμης
συνεχίζοντας τον αγώνα για την αποκατάσταση της γνήσιας Δημοκρατίας στην
Ελλάδα.
Οι δικές μου εκτιμήσεις όμως και των στενών συνεργατών μου Τάκη Τουλούπα και
Αντ. Λιβάνη, που είχε επιστρέψει εν τω μεταξύ από το εξωτερικό, ήσαν
διαφορετικές για την κατάσταση όπως διαμορφώθηκε μετά την κατάρρευση της
χούντας και προτείναμε την άμεση επιστροφή του Ανδρέα, θεωρώντας ταυτόχρονα
ότι ήταν αναγκαία η παρουσία του στην Ελλάδα λόγω των δραματικών εξελίξεων στο
Κυπριακό. Ο Ανδρέας συμφώνησε με τις προτάσεις μας.
 |
|
«Σκίτσο που μου έκανε στρατιώτης όταν βρισκόμουνα στο ορεινό χειρουργείο». |
Για τη λήψη των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας κατά την άφιξή του στο αεροδρόμιο
του Ελληνικού, δεδομένου ότι, όπως προβλέπαμε, θα συγκεντρώνονταν χιλιάδες
λαού για να τον υποδεχθούν όπως και πράγματι έγινε και δεν μπορούσε να
αποκλειστεί το ενδεχόμενο να διεισδύσουν προβοκάτορες και παρακρατικοί με
σκοπό να προκαλέσουν έκτροπα, επισκέφθηκα τον αρχηγό της Αστυνομίας, ο οποίος
έδειξε πλήρη αδιαφορία για το θέμα και με παρέπεμψε στον υπουργό Δημόσιας
Τάξης, στρατηγό Σόλωνα Γκίκα. Ο στρατηγός, παλαιό ηγετικό στέλεχος του ΙΔΕΑ,
με αντιμετώπισε εχθρικότατα και δεν καταδέχθηκε να συζητήσει την πρότασή μου.
Από τη στάση αυτή φάνηκε καθαρά ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου εξακολουθούσε να
αποτελεί το κόκκινο πανί για τη δεξιά και ορισμένους αμετανόητους και εμπαθείς
όπως ο Γκίκας ο οποίος στήριξε στην πρώτη φάση το πραξικόπημα της 21ης
Απριλίου στους οποίους όμως ο Κων. Καραμανλής είχε αναθέσει κρίσιμους
τομείς, με αποτέλεσμα να μη θιγούν ουσιαστικά στα δυναμικά ερείσματα της
εξουσίας οι αντιδημοκρατικές δομές και λειτουργίες και να καταλήξει τελικά σε
φιάσκο το πανελλήνιο αίτημα της αποχουντοποίησης.
Την απάντηση στον Γκίκα την έδωσαν οι χιλιάδες Αθηναίοι και Αθηναίες που
υποδέχθηκαν τον Ανδρέα στο αεροδρόμιο και τα εκατοντάδες αυτοκίνητα που τον
συνόδευσαν σε μια πορεία θριάμβου μέχρι το Καστρί που κράτησε τρεις ολόκληρες
ώρες. Εθνικό και Δημοκρατικό παραλήρημα χαρακτηρίστηκε από μερίδα του Τύπου η
αποθεωτική υποδοχή του Ανδρέα Παπανδρέου όπου ώρες πριν φθάσει το αεροπλάνο
που τον μετέφερε, ο χώρος μπροστά από το αεροδρόμιο είχε κατακλυσθεί από
χιλιάδες λαού και πολλούς πρώην βουλευτές της Ένωσης Κέντρου, που είχαν
συγκεντρωθεί για να προϋπαντήσουν τον Δημοκρατικό ηγέτη.
Ο Ανδρέας μού ζήτησε να τον συνοδεύσω και μόλις ξεκινήσαμε από το αεροδρόμιο
δεκάδες παθιασμένοι θαυμαστές του ανέβηκαν στο καπώ της μηχανής και στον
ουρανό του αυτοκινήτου που άρχισε να βουλιάζει. Μέχρι να φθάσουμε στον Άλιμο
κάναμε περισσότερο από μία ώρα και κινδυνεύαμε να πάθουμε ασφυξία και μόνο με
την επέμβαση των πιο ψύχραιμων αποφεύχθηκε το χειρότερο που μπορούσε να συμβεί
σε τέτοιες περιπτώσεις. Εν τω μεταξύ ο Ανδρέας είχε χάσει το πορτοφόλι και τα
γυαλιά του, τα οποία όμως βρέθηκαν και το ίδιο βράδυ τού παραδόθηκαν στο
Καστρί, όπου τον περίμεναν πολλοί φίλοι του από τη γύρω περιοχή, οι οποίοι του
επεφύλαξαν μια αποθεωτική και συγκινητική υποδοχή.
 |
|
Πάθος – όραμα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου επιστρέφει στην Ελλάδα για να ιδρύσει το |
Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, ο Ανδρέας Παπανδρέου ασχολήθηκε αμέσως με
την υλοποίηση των αποφάσεων που είχαν ληφθεί από το Εθνικό Συμβούλιο του ΠΑΚ
στο Βίντετουρ της Ελβετίας στις αρχές Αυγούστου του 1974, ευθύς μετά την πτώση
της χούντας, για την ίδρυση ενός νέου πολιτικού φορέα, ο οποίος θα εξέφραζε
τους πόθους, τα οράματα και τις ανάγκες των απλών Ελλήνων πολιτών και όλων των
γνήσια προοδευτικών και δημοκρατικών δυνάμεων της χώρας.
Από την πρώτη στιγμή είχε καταστήσει σαφές ότι ο νέος φορέας δεν θα είχε σχέση
με τα παλιά κόμματα της δημοκρατικής παράταξης και για τον λόγο αυτό δεν
δέχθηκε να αναλάβει την ηγεσία της Ένωσης Κέντρου, που του προσφέρθηκε από το
σύνολο σχεδόν των π. βουλευτών του κόμματος, παρά το γεγονός ότι εκτιμούσε
τους αγώνες, τη δημοκρατική συνέπεια και την προσφορά τους.
Ήταν αποφασισμένος να ξεκινήσει κάτι το εντελώς νέο, απαλλαγμένο από
εξαρτήσεις και συνήθειες του παρελθόντος και να στηριχθεί σε νέους ανθρώπους,
κυρίως αγωνιστές του αντιδικτατορικού αγώνα των δύο ανενδότων καθώς και της
Νομικής και του Πολυτεχνείου, για την πραγματοποίηση ριζικών αλλαγών με στόχο
τον εκσυγχρονισμό του κράτους, την αποσύνδεση της χώρας από την ξένη εξάρτηση
και την πραγμάτωση του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της ελληνικής κοινωνίας.
Σε σύντομο χρονικό διάστημα με τη συνεργασία στελεχών του ΠΑΚ ολοκληρώθηκε η
σύνταξη του κειμένου των βασικών αρχών και στόχων της ιδρυτικής διακήρυξης και
ακολούθησε η ανακοίνωση προς τον ελληνικό λαό της ίδρυσης του νέου φορέα με
την ονομασία Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ) στη διάρκεια συνεντεύξεως
που έδωσε ο Ανδρέας Παπανδρέου την 3η Σεπτεμβρίου 1974 στο ξενοδοχείο Κινγκς
Πάλλας, όπου παραβρέθηκαν 150 συνιδρυτικά μέλη του ΠΑΣΟΚ, στα οποία είχαν
σταλεί προσωπικές προσκλήσεις.
Έκτοτε το ιστορικό αυτό κείμενο έμεινε γνωστό στην πολιτική ιστορία της χώρας,
σαν διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη και αποτέλεσε την πολιτικοϊδεολογική
πλατφόρμα του ΠΑΣΟΚ, που ήταν στην πραγματικότητα μετεξέλιξη του ΠΑΚ και της
κεντροαριστεράς όπως αυτή εκφράστηκε από τον Ανδρέα Παπανδρέου την
προδικτατορική περίοδο».
Τα αμερικανικά τεστ για τις αντοχές του Ανδρέα Παπανδρέου
 |
|
Επιστροφή από τη Γυάρο. Πόρτο – Ράφτη Ιούλιος 1974 |
Πολλές φορές οι Αμερικανοί απευθύνθηκαν την περίοδο ’80-81 στον Ανδρέα
Παπανδρέου για να «ζυγίσουν» μέχρι πού θα το πάει εάν σχηματίσει κυβέρνηση.
Ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος περιγράφει στο βιβλίο του αρκετές από τις επαφές και
δίνει έκταση στη συνάντηση του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ με τον Αμερικανό πρέσβη
Ρόμπερτ Μακλόσκι στο Καστρί:
Στις 10 Ιουλίου 1980, με πρωτοβουλία του Αμερικανού πρεσβευτή Ρόμπερτ
Μακλόσκι, πραγματοποιήθηκε συνάντηση στο Καστρί με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, στην
οποία παραβρέθηκε ένας σύμβουλος της αμερικανικής πρεσβείας και εγώ από την
πλευρά του ΠΑΣΟΚ.
Στη σημαντική αυτή συνάντηση που διήρκεσε περίπου μιάμιση ώρα ο Αμερικανός
πρεσβευτής μεταξύ των θεμάτων που έθεσε ήσαν οι αμερικανικές βάσεις, η
ελληνο-αμερικανική αμυντική συμφωνία και η επανένταξη της Ελλάδας στο
στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Για τις αμερικανικές βάσεις επανέλαβε τους
γνωστούς ισχυρισμούς των ΗΠΑ ότι δεν είναι ούτε θα αποβούν ζημιογόνες για τα
ελληνικά συμφέροντα και κατά τρόπο αόριστο διέψευσε τα γραφόμενα κατά καιρούς
στον ελληνικό Τύπο.
Αναφορικά με το θόρυβο που είχε γίνει με την υπογραφή, τον Μάρτιο του 1980,
της αμερικανοτουρκικής αμυντικής και οικονομικής συμφωνίας, διαβεβαίωσε τον
πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ ότι οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να προωθήσουν μια παρόμοια
συμφωνία και με την Ελλάδα. Ήταν ωστόσο χαρακτηριστικό ότι απέφυγε να θίξει το
θέμα της ανατροπής της ισορροπίας στο Αιγαίο και τα προβλήματα που είχαν
προκύψει από τις απαράδεκτες μονομερείς διεκδικήσεις της Τουρκίας εις βάρος
της Ελλάδας.
Στη συνέχεια τόνισε το ενδιαφέρον της κυβέρνησης της Ν.Δ. για την επανένταξη
στο ΝΑΤΟ και εξέφρασε τη γνώμη ότι το νέο σχέδιο Ρότζερς θα τύχει της αποδοχής
της και ότι η Τουρκία δεν θα προβάλει βέτο.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου επανέλαβε τις γνωστές θέσεις του ΠΑΣΟΚ στα θέματα αυτά
και σε ό,τι αφορά τις βάσεις, για τις οποίες ο Αμερικανός πρεσβευτής έδειξε
ιδιαίτερο ενδιαφέρον είπε συγκεκριμένα: Δεν είμαστε επαναστατικό κόμμα και
κατά συνέπεια δεν πρόκειται να ξηλώσουμε τις βάσεις σε μια νύχτα. Είμαστε
εναντίον της ύπαρξης ξένων βάσεων στη χώρα μας, αλλά στη συγκεκριμένη
περίπτωση, εφόσον αναλάβουμε τη διακυβέρνηση της χώρας, θα αρχίσουμε
διαπραγματεύσεις που θα καλύπτουν τα θέματα αυτά και άλλα συναφή, ώστε να
επιλυθούν τα προβλήματα με τρόπο ρεαλιστικό που ταυτόχρονα όμως να
κατοχυρώνονται τα εθνικά συμφέροντα και η εθνική μας κυριαρχία.
Ο Αμερικανός πρεσβευτής διαβεβαίωσε τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ για τις καλές
προθέσεις της κυβέρνησής του και για τα αισθήματα φιλίας προς τον ελληνικό λαό
και τόνισε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την εδραίωση της Δημοκρατίας
στην Ελλάδα. Στη συνέχεια δικαιολόγησε έμμεσα τα αισθήματα πικρίας του
ελληνικού λαού από τις αναμίξεις της Αμερικής στα εσωτερικά της χώρας και
παραδέχτηκε ότι στο παρελθόν υπήρξαν πράγματι αναμίξεις αμερικανικών
παραγόντων στα εσωτερικά της Ελλάδος.
Η συνομιλία διεξήχθη σε πολιτισμένη ατμόσφαιρα. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έθεσε όλα
τα θέματα που συζητήθηκαν με κρυστάλλινη διαύγεια και με απόλυτη συνέπεια προς
τις διακηρυγμένες θέσεις του Κινήματος.
Ο Αμερικανός πρεσβευτής εξάλλου υπήρξε ευγενής και ήπιος και η όλη συμπεριφορά
του κατά τη συζήτηση δεν θύμιζε τις παλιές «καλές εποχές» για τους Αμερικανούς
που ήσαν συνηθισμένοι να δίνουν εντολές ή ακόμη και να απειλούν με έμμεσο ή
άμεσο τρόπο.
Οι χουντικοί δεν τιμωρήθηκαν
Οι αντιστασιακοί, όσοι δηλαδή πρόσφεραν κομμάτι της ζωής τους κατά της
δικτατορίας, όχι μόνον στην πλειονότητά τους δεν αποκαταστάθηκαν από τη
δημοκρατία, αλλά είδαν και τους χουντικούς να επιβραβεύονται.
Ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος αναφέρεται στο θέμα αυτό στο βιβλίο του και
επισημαίνει ότι δυστυχώς ακόμα και καθηγητές Πανεπιστημίου συνεργάσθηκαν με τη
δικτατορία…
«Με εξαίρεση την απομάκρυνση μιας δεκαπεντάδας περίπου καθηγητών από τα
ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, που πραγματοποιήθηκε αναγκαστικά κάτω από την
πίεση του φοιτητικού κινήματος, στους άλλους τομείς όπως στο διπλωματικό και
το δικαστικό σώμα και γενικότερα σε ολόκληρο τον κρατικό μηχανισμό, η κάθαρση
εξελίχθηκε σε πραγματική παρωδία και εμπαιγμό. Οι μηχανισμοί της χούντας
παρέμειναν σχεδόν άθικτοι και κορυφαίοι χουντικοί, οι οποίοι με τη δράση τους
είχαν προκαλέσει βάναυσα τα αισθήματα του Ελληνικού λαού, παρέμειναν
ατιμώρητοι και πολλοί προωθήθηκαν από την Κυβέρνηση Καραμανλή σε σημαντικές
θέσεις.
Στις Ένοπλες Δυνάμεις και στα Σώματα Ασφαλείας χάρις στην ηθελημένη αδράνεια
τόσο του υπουργού Άμυνας Ευάγγ. Αβέρωφ όσο και του υπουργού Δημόσιας Τάξης
στρατηγού Σολ. Γκίκα, παρέμειναν σε θέσεις κλειδιά επικίνδυνοι χουντικοί, οι
οποίοι συνέχιζαν να συνωμοτούν. Ήταν τα γνωστά “σταγονίδια” όπως συνήθιζε να
τους αποκαλεί ο Αβέρωφ, ο οποίος όμως δεν δίστασε να δηλώσει κατά τη διάρκεια
σχετικής συζήτησης στη Βουλή, στα τέλη Απριλίου του 1975, ότι η κάθαρση στο
στράτευμα έληξε και ότι υπάρχουν μόνο ελάχιστοι ανόητοι που παρακολουθούνται
συνεχώς!!!
Όμως αψευδής μάρτυρας της κατάστασης που υπήρχε και των όσων συνέβαιναν μέχρι
την ανάληψη της εξουσίας από το ΠΑΣΟΚ είναι ορισμένα στοιχεία του φακέλου μου
που διατηρούσε η Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας (ΥΠΕΑ) και στοιχεία από την ΚΥΠ
που έχω στο αρχείο μου, από τα οποία διαπιστώνεται ότι οι υπηρεσίες Ασφαλείας
συνέχισαν να παρακολουθούν τις πολιτικές δραστηριότητες στελεχών και βουλευτών
της αντιπολίτευσης, και να συμπληρώνουν ανελλιπώς τους φακέλους τους, με την
έγκριση ή την ανοχή ασφαλώς της πολιτικής ηγεσίας».
Google news
