ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η κηδεία του νερού

Όταν τα ψάρια προσπαθούν να βγουν από το νερό για να σωθούν, όπως
βεβαιώνουν οι κάτοικοι του Μίντσεντ και του Σέγκεντ, τότε πρέπει να ήλθε
πράγματι το τέλος του κόσμου.

Η γέρικη μαούνα πλησίασε αργά-αργά την όχθη του ποταμού. Όταν έδεσε, ανέβηκαν
εκατοντάδες άνθρωποι, ενήλικες και παιδιά, σιωπηλοί, και ετοιμάστηκαν για την
τελετή. Η μαούνα έκανε στροφή και ξεκίνησε ξανά. Πέρασε δίπλα από μια βάρκα
φορτωμένη με σωρούς από τεράστια ψάρια, ετοιμοθάνατα ή νεκρά, κυπρίνους,
σίλουρους και λούτσους, μια εικόνα που θύμιζε πίνακα του Ρούμπενς ή σύνθεση
του Αρτσιμπόλντο. Κι όταν η μαούνα έφτασε στη μέση του ποταμού, με μια κίνηση,
αυθόρμητα, χωρίς κανείς να δώσει το σύνθημα, όλοι πέταξαν στο νερό από ένα
λουλούδι. Άλλος μια τουλίπα, άλλος ένα γαρίφαλο, ένα τριαντάφυλλο, μια
μαργαρίτα. Σιωπηλοί. Δεν ήταν μια κηδεία πάνω στο νερό, γράφει ο Πάολο Ρούμις
στη «Ρεπούμπλικα». Ήταν η κηδεία του νερού. Οι κάτοικοι της περιοχής κήδευαν
τον ποταμό τους, τον «ξανθό Τίσα» όπως τον έλεγαν κάποτε, τον «Νείλο των
Μαγυάρων», που μπορεί να μην είχε πια τη μυρωδιά του πικραμύγδαλου των
προηγουμένων ημερών αφού το κυάνιο είχε περάσει και κατευθυνόταν ήδη προς το
Βελιγράδι, αλλά ήταν πια νεκρός. Γιατί αν σε δέκα ή σε είκοσι χρόνια ο
Δούναβης θα ξαναζωντανέψει, ο Τίσα δεν μπορεί να αντέξει όλο αυτό το κυάνιο
που μόλυνε ανεπανόρθωτα την τροφική του αλυσίδα. Κι αν ο ισχυρισμός ενός ψαρά
ότι είδε ψάρια να κολυμπούν αντίθετα στο ρεύμα για να σωθούν από το δηλητήριο
κρίνεται από τους επιστήμονες υπερβολικός, το βέβαιο είναι ότι ο Τίσα δεν θα
«ξανανθίσει»: οι κίτρινες πεταλουδίτσες που συναντώνται μόνον εδώ, ζουν μόλις
δύο εβδομάδες, στην αρχή της άνοιξης, και πετούν μόνο τέσσερις μέρες
δημιουργώντας ένα μοναδικό κίτρινο σύννεφο, έπεσαν θύματα του δολοφονικού
οχετού ενός χρυσωρυχείου.

Οικολογική καταστροφή: Ψαράδες πετούν νεκρά ψάρια έξω από τις βάρκες τους, αφού τα απομακρύνουν από τον ποταμό Τίσα

Το να προδώσεις το νερό είναι χειρότερο από τις βόμβες, λέει ένας κάτοικος.
Από τις βόμβες μπορείς να κρυφτείς, από το δηλητήριο όχι. Υπάρχουν πράγματα
που είναι πάνω από τον άνθρωπο, όπως η γέφυρα του Μόσταρ ή αυτός ο ποταμός
ανάμεσα στα δάση. Γι’ αυτόν τον κάτοικο και για πολλούς άλλους, το κυάνιο δεν
ήλθε από τη Ρουμανία, αλλά αποτελεί ένδειξη ενός κόσμου χωρίς έλεγχο, όπως
είναι ο πόλεμος, ενός κόσμου που δεν αφήνει να περάσουν τα σύνορά του οι
άνθρωποι παρά μόνο τα δηλητήρια, ενός κόσμου που «καθαρίζει» τα έθνη και
δηλητηριάζει το περιβάλλον, επειδή η ποικιλία των ειδών τον ενοχλεί όσο και η
ποικιλία των πολιτισμών. «Το χειρότερο είναι αυτό που δεν φαίνεται», λέει ένας
βαρκάρης. Τα ψάρια που επέζησαν από το κυάνιο θα πεθάνουν κι αυτά. Από την
πείνα.

Πρόκειται, λένε, για τη μεγαλύτερη οικολογική καταστροφή μετά το Τσερνόμπιλ.
Εκείνο τον αντιδραστήρα τον έκλεισαν σε μια σαρκοφάγο. Τα ποτάμια της
Κεντρικής Ευρώπης πού θα τα κλείσουν;