Η ομηρική Ιθάκη

Για την ομηρική Ιθάκη γράφει ο κ. Λάκης Μαμαλούκας, με αφορμή τη συνέντευξη
στα «ΝΕΑ» του αρχαιολόγου κ. Λ. Κολώνα και την απάντηση του κ. Χρ. Τζάκου:

«Στη συνέντευξή του στα “ΝΕΑ” ο κ. Κολώνας σε σχετική ερώτηση ποια είναι η
Ιθάκη απάντησε, η σύγχρονη (το Θιάκι), η ομηρική είναι αλλού. Στην επιστολή
του δε προς την “Ιθάκη” αναφέρεται σε κάποια αρχαιολογικά ευρήματα από
ανασκαφές στον Πόρο Κεφαλληνίας (θολωτός λέει τάφος Μυκηναϊκής Εποχής ­ χαράς
το πράγμα!) και αφήνει να εννοηθεί ότι εκεί είναι η ομηρική Ιθάκη. Ο δε κ.
Τζάκος πραγματεύεται το θέμα από τα ομηρικά κείμενα (και καλά κάνει) αλλά
σταματά στον πέμπτο στίχο από την εξομολόγηση του Οδυσσέως στον Βασιλέα των
Φαιάκων “αύτη δε χθαμαλή πανυπερτάτη ειν αλί κείται προς ζόφον”, όπου με
διάφορα δυσκολονόητα τερτίπια προσπαθεί να αλλάξει εντελώς το νόημα της φράσης
για να αντικρούσει τους Κεφαλλήνες.

Και εξηγούμαι: η ανωτέρω ομηρική φράση μεταφράζεται “αυτή δε (η Ιθάκη) κείται
στη θάλασσα (ειν αλί κείται) κοντά στη στεριά (χθαμαλή ­ άλλοι μεταφράζουν τη
λέξη όπως και ο κ. Τζάκος με χαμηλές ακτές), η πιο εξωτερική (από τ’ άλλα
νησιά) προς τη δύση (πανυπερτάτη προς ζόφον), ει δε τ’ άνευθε προς ηώ τ’
ηέλιόν τε (τα δε άλλα ­ πολλά νησιά ­ πιο πέρα, προς την ανατολήν και τον ήλιο
– νότο)”.

Έρχονται λοιπόν οι Κεφαλλήνες και αρπάζονται από τον στίχο αυτό (και μόνο από
αυτόν, δεν έχουν άλλο επιχείρημα από την Ομήρου Οδύσσεια, όλες οι άλλες
περιγραφές δεν τους ευνοούν) και λένε ποιο νησί από τα γύρω νησιά είναι το πιο
εξωτερικό προς τη δύση από τ’ άλλα; η Κεφαλονιά! Άρα αυτή είναι η Ομηρική
Ιθάκη και δώστου ανασκαφές με έξοδα εν πολλοίς νομίζω του κράτους, για να
ανακαλύψουν στην περιοχή Τζανάτα του Πόρου τα ανάκτορα ή τον τάφο του Οδυσσέα!

Έρχεται όμως ο πολυμήχανος κ. Τζάκος και ισχυρίζεται στο ανωτέρω κείμενό του
στην εφημερίδα “Ιθάκη” ότι πρέπει να αλλάξουμε τις λέξεις στην ανωτέρω φράση
“αύτη δε χθαμαλή πανυπερτάτη ειν αλί κείται προς ζόφον” και να καταστρώσωμε
τις λέξεις, στη λογική – συντακτική τους σειρά “αύτη δε χθαμαλή κείται ειν
πανυπερτάτη προς ζόφον αλί” δηλαδή “αύτη δε χθαμαλή κείται μέσα στην εσχάτη
προς δυσμάς παράκτιο θάλασσα”, δηλαδή θέλει να μας πει ο κ. Τζάκος ότι με τη
λέξη “πανυπερτάτη” (εσχάτη, πέραν όλων) δεν χαρακτηρίζεται η νήσος αλλά η
θάλασσα μέσα στην οποία κείται αυτή…

Όμως, η όλη περιγραφή του Οδυσσέως “Ναιετάω δ’ Ιθάκην ευδείελον” κ.τ.λ.
ακτινογραφεί, υποδηλώνει και υποδεικνύει καθαρά και ξάστερα τη Λευκάδα ως την
πατρίδα του».