ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
12 λεπτά  |
Οι άνθρωποι που σημάδεψαν την κοινωνική και πνευματική ζωή του αιώνα που
φεύγει, όπως τους σκιαγραφούν ειδικοί συνεργάτες των «ΝΕΩΝ»
Μία από τις μορφές που κυριάρχησαν στην οικονομική, επιχειρηματική, αλλά και
στη γενικότερη ζωή της χώρας μας, κυρίως στο διάστημα του Μεσοπολέμου και ιδία
στην τελευταία, πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δεκαετία, ήταν η μορφή του
Ιωάννου Δροσοπούλου.
 |
|
Θαυμάσιο χαρακτικό πορτρέτο του Ιωάννη Δροσόπουλου δημοσιευμένο σε παλαιό |
Το φαινόμενο Δροσόπουλος δεν περιγράφεται εύκολα. Φτωχός και άσημος, αλλά
γεμάτος θέληση, ξεκίνησε από την αφάνεια του ελληνικού χωριού, πέρασε ολόκληρη
την υπαλληλική τραπεζική ιεραρχία χωρίς να “υπαλληλοποιηθεί” και στο τέρμα
της, στο τέρμα της δραστηριότητας των πολλών, αυτός απογειώθηκε σε στόχους για
τους οποίους ήταν γεννημένος…
Αυτή είναι η μία πλευρά, η ανθρώπινη πλευρά του ανδρός Δροσόπουλος.
Υπάρχει όμως και η ψυχρή πλευρά των οικονομικών και τραπεζικών δεδομένων που
επηρεάστηκαν τότε από τον Δροσόπουλο, λόγω του ηγετικού του ρόλου που έπαιξε
στην οικονομική και τραπεζική ζωή της χώρας.
Ας μην ξεχνάμε ότι ο Ι. Δροσόπουλος έζησε και έδρασε στην πρώτη περίοδο του
αστικού μετασχηματισμού της οικονομίας μας – ταυτόχρονα και περίοδο μεγάλων
πολιτικών αναταραχών στη χώρα μας – υπήρξε ο υπεύθυνος κεντρικός τραπεζίτης
της Ελλάδας στην πρώτη περίοδο της – προσπάθειας – εκβιομηχάνισής της και
τέλος υπήρξε ο τελευταίος διοικητής της Εθνικής Τράπεζας του Γ. Σταύρου.
***
Ο Ιω. Δροσόπουλος γεννήθηκε (1870) από Ρουμελιώτες γονείς, σ’ ένα φτωχόσπιτο
πάνω στα τότε σύνορα της χώρας (στο μικρό χωριό Σούρπη της τότε Φθιώτιδας που
ήταν τοποθετημένος ο πατέρας του ως τελωνειακός υπάλληλος στον εκεί συνοριακό
σταθμό). Οι ανάγκες της ζωής που εβάρυναν την με περιορισμένα μέσα οικογένειά
του, οδήγησαν τον τελευταίο σε ηλικία 18 ετών στα γκισέ του υποκ/τος της
Εθνικής Τράπεζας της Λαμίας με μηνιαίο μισθό δρχ.90.
 |
|
1937. Οικιστές τραπεζικοί της Φιλοθέης σε επίσκεψη στο φτωχόσπιτο της |
Άρχισε την τραπεζική καριέρα του με μια βασική για την εποχή του μόρφωση
(δημοτικό στο χωριό, γυμνάσιο κυρίως στην επαρχία, Νομική παράλληλα με τη
δουλειά του και γαλλικά μόνος του) με πολλά, πάρα πολλά φυσικά προσόντα και με
σχετική… τύχη! Με υπερβολική θέληση και ισχυρή κρίση και εργατικότητα άρχισε
γρήγορα να διεισδύει στα μυστικά της τραπεζικής τέχνης. Σε λίγο ξεχώρισε μέσα
στους συναδέλφους του σαν ένας υπάλληλος με “μέλλον”. Ύστερα από έξι χρόνια
(1894) όταν μετατέθηκε στο υποκατάστημα της Τρίπολης η τύχη τού έδωσε την
ευκαιρία να αποτινάξει… τα δεσμά της “ταπεινής καταγωγής του” και να
εισέλθει “άνευ όρων” στον κύκλο της “άρχουσας τάξης”. Ο γάμος του (1897) με
την Ερασμία Γεωργιάδη, κόρη άριστης και παλαιάς τριπολιτσιώτικης οικογένειας,
διέρρηξε τους κοινωνικούς φραγμούς και ελευθέρωσε τη δίοδο για υψηλότερους
στόχους.
Μέσα σε 40 χρόνια διέτρεξε όλη την κλίμακα της ιεραρχίας, για να γίνει στα 48
του συνδιοικητής και στα 58 του διοικητής. Μέχρι το 1939 υπήρξε ο υπ’ αριθμόν
ένα τραπεζίτης της χώρας, απέθανε δε (1939) όταν οι συνθήκες δημιούργησαν
“κατάσταση αποχώρησής” του από την Εθνική με πρόσχημα την ανάληψη της
Διοίκησης της Τράπεζας της Ελλάδος.
***
 |
|
1897. Νιόπαντρος στην Τρίπολη με την Ερασμία Γεωργιάδου |
Είναι πράγματι εντυπωσιακή και συγκινητική αυτή η πλευρά, η ανθρώπινη, του
ανδρός Ιω. Δροσόπουλου. Δεν είναι εύκολος αυτός ο φρενήρης δρόμος (και μάλιστα
την εποχή εκείνη) από την αφετηρία του φτωχόσπιτου της Σούρπης στο τέρμα της
καρέκλας του πρώτου τραπεζίτη της χώρας! Υπήρξε ο τελευταίος τραπεζίτης της
μεγάλης γενιάς των διοικητών της Εθνικής που η μοίρα του ήταν να οδηγήσει την
Εθνική Τράπεζα από το τέλος της “ηρωικής” περιόδου της στον πρώτο βηματισμό
της για μια νέα τραπεζική αναγέννηση. Αυτός ο ρόλος, αυτή η δραστηριότητα που
εκφράζεται με ψυχρά δεδομένα, δίνει τις διαστάσεις της αξίας του τραπεζίτη
Δροσόπουλου και το μέτρο της επιτυχίας του στην προσπάθεια ανάπτυξης της
χώρας.
Ο Ιω. Δροσόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στις παραμονές μιας “νέας” εποχής.
Γεννήθηκε σε μια περίοδο που έμπαιναν οι πρώτες βάσεις για την οικονομική
υποδομή του αστικού μετασχηματισμού. Μεγάλωσε σε μια εποχή που επιτεύχθηκε,
παρόλη την πτώχευση του 1893, τον ατυχή πόλεμο του 1897 και τον διεθνή έλεγχο
του 1898, η πρώτη συγκρότηση του ελληνικού αστικού οικοδομήματος.
Ο Ιω. Δροσόπουλος προετοιμάστηκε τραπεζικά και πολιτικά για τη “νέα” εποχή που
σε λίγο η επανάσταση του 1909 θα έφερνε. Η επικράτηση της αστικής τάξης στη
χώρα μας, έδινε νέες ευκαιρίες στον Ιω. Δροσόπουλο, που έδωσε αμέσως το
“παρών” επιδεικνύοντας πλήρη κατανόηση των νέων στόχων και της νέας πολιτικής.
Ήταν η δεκαετία 1910-20 που μέσα σ’ ένα νέο πολιτικό πλαίσιο που δημιούργησε η
παρουσία του μεγάλου Βενιζέλου, ο οικονομικός τομέας – όπως εξάλλου και όλοι
οι τομείς της ελληνικής ζωής – κυριολεκτικώς μετέβαλε όψη. Και γι’ αυτή τη
μεταβολή πρωτεύοντα ρόλο έπαιξε η Εθνική Τράπεζα στην οποία υποδιοικητής από
το 1914 ήταν ο Ιω. Δροσόπουλος. Μέσα στην άνω δεκαετία οι διοικητές της
Εθνικής Τράπεζας κατόρθωσαν να δημιουργήσουν έναν τέλειο τραπεζικό μηχανισμό
που στο εξής θα είναι δυνατόν να κινηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Όλες οι
δραστηριότητες της Εθνικής διευρύνθηκαν, ενώ παράλληλα χορηγήθηκαν πολύ μεγάλα
ποσά για τους πολέμους (Βαλαωρίτης). Ένας από τους πρωταγωνιστές της επιτυχίας
αυτής ήταν ο Ιω. Δροσόπουλος που από το 1914 ήταν υποδιοικητής και από το 1918
συνδιοικητής της Τράπεζας. Κοντά στους Βαλαωρίτη, Ζαΐμη, Ζωγράφο, Διομήδη,
Μάξιμο, Ευταξία, ο Ιω. Δροσόπουλος πρωτοστάτησε στην αναμόρφωση και ανάπτυξη
του πρώτου πιστωτικού ιδρύματος της χώρας και στην υποστήριξη του οικονομικού
μετασχηματισμού της χώρας, που συντελούνταν σε μια περίοδο πολέμων και
πολιτικών αναστατώσεων.
 |
|
1890. Υπάλληλος στη Λαμία, με συνάδελφό του |
Στην περίοδο αυτή ο Ιω. Δροσόπουλος επέδειξε και νέα προσόντα απαραίτητα για
το ασφαλές πέρασμα της Τράπεζας και του ιδίου μέσα στις δυσχέρειες της
τρικυμιώδους τότε εποχής. Πρώτα διείδε τον ρόλο της Αντάντ και ταχύτατα
έστρεψε την προσοχή του προς την κεφαλαιοδοτική δύναμη του Σίτυ. Ύστερα, παρά
το γεγονός ότι ήταν θαυμαστής του Βενιζέλου, με ψυχραιμία και “τραπεζικό
πατριωτισμό” ελίχθηκε ήρεμα στο παρασκήνιο του πολιτικού ανταγωνισμού χωρίς
όμως “ιδεολογικές” και “πολιτικές” παραχωρήσεις. Ο Ιω. Δροσόπουλος προέβαλε
την ιδιότητα του “τεχνοκράτη” που υπηρετούσε την Τράπεζα και μέσω αυτής την
Πατρίδα όλων των πολιτικών παρατάξεων. Τότε ήταν που ο Ιω. Δροσόπουλος
υπουργοποιήθηκε (1917) για λίγο διάστημα για να αναλάβει έναν δύσκολο τομέα,
τον τομέα του επισιτισμού της χώρας στην περίοδο του αποκλεισμού της από τους
Συμμάχους. Αλλά και αργότερα (1926) σε μια ανώμαλη περίοδο (Κυβέρνηση Κονδύλη)
έγινε για ένα 3μηνο υπουργός Οικονομικών. Οι υπουργοποιήσεις του είχαν πάντοτε
τη μορφή υπηρεσιακής, εθνικής ανάγκης.
***
Με τις εμπειρίες της δεκαετίας του 1910 ο Ιω. Δροσόπουλος εισέρχεται στην
περίοδο των μεγάλων μεταβολών στην κοινωνική και οικονομική δομή της χώρας,
στην τελευταία περίοδο της παλιάς Εθνικής Τράπεζας και στην πρώτη του νέου
πιστωτικού ιδρύματος.
Μέσα σε λίγο χρόνο (1922) η Ελλάς κάτω από τις πλέον θλιβερές γι’ αυτήν
συνθήκες αποκτούσε καταναλωτική αγορά και σημαντικό εργατικό δυναμικό, ενώ
παράλληλα ανατρεπόταν η επικρατούσα μέχρι τότε κοινωνικοοικονομική τάξη. Οι
νέες συνθήκες ευνοούσαν πλέον, ή καλύτερα καθιστούσαν δυνατή, τη δημιουργία
βιομηχανίας επί άλλου επιπέδου. Η Διοίκηση της Εθνικής (που αποφασιστικά
βοήθησε στην αποκατάσταση των προσφύγων) αντιλήφθηκε σαφώς τη νέα μεταβολή,
την οποία άλλωστε με όλα τα μέσα βοήθησε. Σχεδιάστηκε μια νέα πορεία που θα
έφερνε την Τράπεζα στο επίπεδο των μεγάλων Banques d’Affaires της Ευρώπης.
Έτσι μέσα στη δεκαετία του 1920 η Εθνική Τράπεζα από το ένα μέρος βοηθούσε τις
νέες διαρθρωτικές μεταβολές της οικονομίας ενώ από το άλλο εγκατέλειπε τους
ειδικούς τομείς κτηματικής πίστης (1927), αγροτικής πίστης (1929) και
εκδοτικού προνομίου (1928) για να επιδοθεί με όλες τις δυνάμεις της στο ευρύ
έργο μιας γενικότερης Τράπεζας που έχει σαν προορισμό τη χρηματοδότηση και
κεφαλαιοδότηση μιας ευρύτερης και πολυπλοκότερης αγοράς. Ο Ιω. Δροσόπουλος από
το 1928 ως διοικητής της Εθνικής ανέπτυξε ανεπιφυλάκτως όλες τις προσπάθειές
του προς τους άνω νέους στόχους. Πρώτος συνέλαβε την ιδέα της δημιουργίας
κεφαλαιαγοράς. Με τον αγγλικό οίκο του Hambros εδημιούργησε (με αγγλικά
κεφάλαια και συμμετοχή της Εθνικής) την Hellenic Corporation Ltd, έναν νέο
οργανισμό συγκρότησης και ενίσχυσης της κεφαλαιαγοράς. Τον ρόλο της
βιομηχανικής πίστης και την ανάγκη δημιουργίας ισχυρών επιτελείων και ικανών
μηχανισμών εξυπηρετήσεών της διείδε ταχέως και με επαναστατικό για τις τότε
τραπεζικές συνήθειες τρόπο έθεσε τις βάσεις μιας νέας οργάνωσης.
 |
|
Πρωτοετής της Νομικής, ενώ ήδη εργαζόταν στην Εθνική της Λαμίας |
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Ενώ μέσα στη δεκαετία 1930-40 η βιομηχανική
παραγωγή αυξήθηκε κατά 80%, οι βιομηχανικές χορηγήσεις της Εθνικής αυξήθηκαν
κατά 336% του συνόλου των δανείων του 1928 και τελικά ανήλθαν στο 62% των
συνολικών δανείων του 1940. Η κεφαλαιαγορά και η βιομηχανική πίστη δεν
ανέκοψαν τις προσπάθειές του και προς τους παλιούς τομείς δραστηριότητας της
Τράπεζας. Η γενικότερη προσπάθεια της χώρας για ανάπτυξη της οικονομίας της
βοηθήθηκε αποφασιστικά από την τραπεζική πολιτική του Ιω. Δροσοπούλου. Η νέα
Εθνική με τεράστια κεφάλαια και κύρος, απαλλαγμένη από τον ρόλο του
χρηματοδότη του κράτους, και τις μακροχρόνιες χρηματοδοτήσεις του αγροτικού
και του κτηματικού τομέα, επιδόθηκε σε μια μεγάλη προσπάθεια και έγινε τελικά
ο μοναδικός ρυθμιστής της αναπτυσσόμενης ελληνικής χρηματαγοράς και
κεφαλαιαγοράς. Έτσι η Εθνική με διοικητή τον Ιω. Δροσόπουλο ήλεγχε το 1939 το
πλείστον της ελληνικής χρηματαγοράς (στις καταθέσεις το 74% του συνόλου και
στις χορηγήσεις το 70% του συνόλου).
Οι προσπάθειες του Ιω. Δροσόπουλου δεν εξαντλήθηκαν στην κάλυψη των ανωτέρω
μόνο στόχων. Από τη μια μεριά προσπαθεί να διευρύνει χωροταξικά τα όρια
δραστηριότητας της Τράπεζας αλλά και τους τομείς εργασίας αυτής και από την
άλλη δημιουργεί επιχειρηματικούς συνδυασμούς, κοινωφελείς οργανισμούς και
γενικά νέες μονάδες για την καλύτερη αξιοποίηση των οικονομικών δυνατοτήτων
της χώρας. Επί Διοικήσεώς του ιδρύεται στη Ν. Υόρκη η Hellenic Bank Trust (η
σημερινή Atlantic), στην Ελλάδα η εταιρεία Ηλεκτρισμού “Γαλιλαίος”, η Πάουερ,
η εταιρεία εναερίων Συγκοινωνιών, η Ελληνική Τηλεφωνική Εταιρεία κ.λπ.
Υπογράφηκαν μεγάλες συμφωνίες για διαχείριση της περιουσίας του ΟΔΕΠ, εξαγοράς
της Τράπεζας Ανατολής, χρηματοδότηση της Ριζ και Σία για εκτέλεση γεωτρήσεων
για ανεύρεση πετρελαίων κ.λπ. Χρηματοδότησε σιδηροδρόμους και αξιοποίησε τις
ιαματικές πηγές (Υπάτης, Πλατύστομου κ.λπ.) Οι βιομηχανικές μονάδες που
βρέθηκαν να λειτουργούν για τον πόλεμο του ’40 είχαν δημιουργηθεί και
στηριχθεί με τη βοήθεια του Ιω. Δροσόπουλου.
***
 |
|
1894. Υπάλληλος με βαθμό λογιστή στο υποκατάστημα της Τρίπολης |
Το ενδιαφέρον του Ιω. Δροσόπουλου για το προσωπικό, σταθμιζόμενο στα πλαίσια
της τότε εποχής, υπήρξε εξαιρετικό. Το γόνιμο μυαλό του συνέλαβε την ιδέα του
οικοδομικού συνεταιρισμού και η πρακτικότητά του χάρισε στους υπαλλήλους της
Τράπεζας, και σήμερα στους κατοίκους της πρωτεύουσας, το γνωστό προάστιο της
Φιλοθέης, την πρώτη κηπούπολη της Ελλάδος, που τόσο, επί χούντας,
αρχιτεκτονικά κακοποιήθηκε. Και ήταν ο πρώτος, που ως πρόεδρος της Ένωσης
Ελληνικών Τραπεζών (που αυτός δημιούργησε) διαπραγματεύτηκε και υπέγραψε
συλλογική σύμβαση εργασίας.
Πέραν όμως της ανωτέρω δραστηριότητας, ο Ιω. Δροσόπουλος επέδειξε και
εντυπωσιακή κοινωνική δράση. Διαρκώς βρισκόταν σε κίνηση και οι ώρες ανάπαυσής
του ήταν πάλι η κίνηση: στη θάλασσα σαν ψαράς, στο βουνό σαν ορειβάτης και
στους αγρούς σαν κυνηγός – προ παντός σαν κυνηγός – περνούσε τις λίγες
ελεύθερες ώρες του. Η φύση τον έφερνε, φαίνεται, πίσω στις πηγές του, από εκεί
που ξεκίνησε.
***
Ο Ιω. Δροσόπουλος ως άνθρωπος υπήρξε απλός, ήρεμος, αλλά αυστηρός προς τα
“έσω”, πολιτικότατος προς τα “έξω”. Στη μέθοδο για την υλοποίηση των αποφάσεών
του ήταν άφθαστος. Είχε μια πολιτικότητα που βοηθούσε την επιβολή των
αποφάσεών του. Με αυτήν την πολιτικότητα κατόρθωσε να επιβιώσει και στην
περίοδο του Μεταξά. Στάθηκε στον ίσκιο του Σίτυ και δεν κάμφθηκε στην πίεση
που η δικτατορία του δημιούργησε. Κι όταν έφθασε η κατάσταση στο απροχώρητο,
τότε δεν ξέχασε την αγαπημένη του μέθοδο της “επίθεσης” για να περισωθεί. Ήταν
η ίδια που εφάρμοζε ακόμα και στον μεγάλο – φίλο του – Βενιζέλο που ο
χρονογράφος της εποχής του επιγραμματικά τη χαρακτήριζε “ο Γιάννος φοβάται το
θεριό και το θεριό το Γιάννο”. Έπρεπε να μεσολαβήσει το ατύχημα του Τσουδερού
για να αρπάξει η δικτατορία την ευκαιρία και να δημιουργήσει με επιχείρημα την
“εθνική ανάγκη” ζήτημα αποχώρησής του από την Εθνική που την προόριζε για
άλλον που ήταν δικός της άνθρωπος!
 |
|
Ο Δροσόπουλος για να βρίσκεται σε «επαφή» με τη γενέτειρά του διάλεξε μια |
Ο Ιω. Δροσόπουλος “εδέχθη” την προσφορά… και πήγε διοικητής στην Τράπεζα της
Ελλάδος. Ήταν κάμψη, πειρασμός, σχέδιο, πρόβλεψη νέων περιπετειών; Άγνωστο,
γιατί δέκα ημέρες αργότερα (27.6.1939) πέθανε. Αυτός ο σκληρός άνθρωπος έδειξε
σε εκείνη την περίοδο πόσο ήταν αισθηματίας. Με κλάματα έφυγε από την Εθνική
και σαν ερωτευμένος που έχασε την αγάπη του, περνούσε κάθε πρωί πριν πάει στη
νέα του θέση από την Εθνική Τράπεζα για να σταθεί λίγο και να αναπνεύσει τον
αέρα που επί 51 χρόνια ανέπνεε και να πάρει ζωή από αυτή, που αυτός είχε
αναζωογονήσει. Και τελικά δεν άντεξε. Από τη συγκίνηση του χωρισμού μια
καρδιακή κρίση έδωσε τέλος στη ζωή του.
***
Ο Ιω. Δροσόπουλος δεν ήταν ένας Γ. Σταύρου, ένας Ρενιέρης, ένας Καλλιγάς, ένας
Βαλαωρίτης: υπήρξε κάτι το ξεχωριστό. Ένα κράμα από τους Γ. Σταύρου, Καλλιγά,
Βαλαωρίτη και Ρενιέρη. Ο Ιω. Δροσόπουλος έζησε πριν από 70 χρόνια και όμως
ήταν ο πρώτος που επισήμανε τους στόχους της Εθνικής που ισχύουν ακόμα και
σήμερα. Αντιλήφθηκε σαφώς ότι άλλος ήταν ο ρόλος της Εθνικής κι ότι η επιτυχία
εξαρτιόταν από τους μηχανισμούς και την ευρύτητα της αγοράς. Εκσυγχρονισμός,
νέες ευκαιρίες δράσης και νέα όρια δραστηριοτήτων ήταν οι νέες κατευθύνσεις
της Εθνικής που πρώτος έθεσε ο Δροσόπουλος.
Με τέτοιες κατευθύνσεις και τέτοια πολιτική η Εθνική του Δροσόπουλου στήριξε
με επιτυχία την προπολεμική προσπάθεια οικονομικής ανάπτυξης της χώρας και
ιδία την πρώτη σημαντική προσπάθεια συγκρότησης και απογείωσης της ελληνικής
βιομηχανίας.
*Ο Γιώργος Μίρκος είναι επίτιμος διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας
Google news
