Φόβοι για την ευρωπαϊκή ανεργία

Η ανεργία ­ και ο τρόμος που προκαλεί η εξάπλωσή της στην Ευρώπη ­
βρίσκεται στο επίκεντρο της απαντητικής επιστολής του Κώστα Σημίτη προς τον
Πορτογάλο ομόλογό του, Αντόνιο Γκουτιέρες, εν όψει της συνόδου κορυφής της
Λισαβώνας, που έχει θέμα την απασχόληση, τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις και
την κοινωνική συνοχή.

Ο κ. Σημίτης, έχοντας προφανώς υπόψη του το γεγονός ότι η σύνοδος της
Λισαβώνας (23 και 24 Μαρτίου) θα λάβει χώρα στην καρδιά της προεκλογικής
περιόδου, αποφεύγει να πάρει θέση επί της ουσίας στις προτάσεις της
πορτογαλικής προεδρίας. Σε ένα πυκνογραμμένο ­ και σε… ξύλινη γλώσσα ­
κείμενο 22 σελίδων, η προεδρία της Ε.Ε. εισηγείται τον πιο «σφιχτό» συντονισμό
των οικονομικών πολιτικών των «15», αλλά και τον συντονισμό των πολιτικών
κοινωνικής πρόνοιας. Στις τελευταίες, προεξάρχουσα θέση έχει ο στόχος της
αύξησης των απασχολουμένων στην Κοινότητα ­ με μέτρα όπως η αύξηση του ορίου
συνταξιοδότησης. Το βασικό επιχείρημα της προεδρίας, αλλά και των ένθερμων
συμπαραστατών της, όπως ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ, είναι ότι η
απασχόληση στην Ευρώπη είναι αυτή τη στιγμή μόλις 60% του πληθυσμού, ενώ στις
ΗΠΑ φθάνει το 74% ­ γεγονός που καθιστά την αμερικανική πολύ πιο ανταγωνιστική
έναντι της ευρωπαϊκής.

Αύξηση της απασχόλησης

Οι Πορτογάλοι ­ που έχουν σοσιαλιστική κυβέρνηση ­ φιλοδοξούν στη Λισαβώνα να
«δέσουν την καταπολέμηση της ανεργίας και την αύξηση της απασχόλησης με την
προώθηση του εγχειρήματος της κοινωνίας της γνώσης και με τη διασφάλιση της
κοινωνικής συνοχής. Στο πλαίσιο αυτό, ενώ θέλουν να αρχίσει η αναμόρφωση ­ και
εναρμόνιση ­ των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, θέλουν ταυτοχρόνως να
επιβάλουν στην Ένωση ενιαίους «δείκτες» ­ μετρήσιμους και παρακολουθήσιμους,
όπως λένε ­ όχι μόνο για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά και για το
προχώρημα της εξειδικευμένης γνώσης στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Για παράδειγμα,
θα ήθελαν να τεθούν στόχοι ότι «μέχρι το έτος τάδε, όλα τα σχολεία της Ένωσης
πρέπει να έχουν κομπιούτερ ή να είναι συνδεδεμένα με το Ίντερνετ».

Ο Πρωθυπουργός, που βρίσκεται σε στενή συνεννόηση με τη Λισαβώνα εδώ και
αρκετούς μήνες, φέρεται να συμφωνεί με κάποιες από τις ιδέες των Προτογάλων,
αναγνωρίζοντας ωστόσο πως η εφαρμογή τους δεν θα είναι εύκολη ­ τουλάχιστον,
για την ελληνική οικονομία. Κοινοτικές πηγές έλεγαν μάλιστα ότι «οι
σοσιαλιστές θέλουν διακηρύξεις, αλλά απεχθάνονται τα δεσμευτικά
χρονοδιαγράμματα, όταν είναι στις κυβερνήσεις…».

Θερμή επιστολή

Στην επιστολή του προς τον Πορτογάλο Πρωθυπουργό κ. Γκουτιέρες ­ που έχει την
προσφώνηση «αγαπητέ Αντόνιο…» ­ ο Κώστας Σημίτης ξεκινά με ένα έντονα (σ.σ.
για τα δικά του μέτρα) συναισθηματικό στοιχείο. Όπως λέει, «στην Ευρώπη
σήμερα, παρά τις μικρές βελτιώσεις στα ποσοστά της ανεργίας, πλανάται ένας
διάχυτος φόβος στους εργαζόμενους. Ο φόβος των ανέργων, μήπως παραμείνουν στη
θέση του άνεργου οριστικά με ό,τι αυτό σημαίνει για την οικογένειά τους, αλλά
και ο φόβος του εργαζόμενου για το αν στο μέλλον βρεθεί στην ανεργία, και ο
φόβος του νέου για το αν και πότε θα ενταχθεί στην παραγωγική διαδικασία. Σε
τελευταία ανάλυση, ο φόβος όλων πώς θα διαμορφωθούν οι συνθήκες στην αγορά
εργασίας στο προσεχές μέλλον».

Ο κ. Σημίτης αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο υιοθέτησης του στόχου για αύξηση του
ορίου συνταξιοδότησης, αναφέροντας ότι «η ίδια η έννοια της γήρανσης έχει
αλλάξει. Η αύξηση του μέσου όρου ηλικίας σημαίνει ότι στην ίδια ηλικία σήμερα
ο μέσος πολίτης σε σύγκριση με 40 χρόνια πριν έχει διαφορετικές δυνατότητες.
Πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτό το ανθρώπινο δυναμικό και να το εντάξουμε σε μια
στρατηγική αύξησης του οικονομικού δυναμισμού και της απασχόλησης».

Τα ασφαλιστικά ταμεία

Αναγνωρίζει επίσης ότι υπάρχει ένα ζήτημα με τα ασφαλιστικά ταμεία, λέγοντας
ότι «τα προβλήματα της ανεργίας, του κοινωνικού αποκλεισμού, της γήρανσης του
πληθυσμού, οι μεταβολές στη δομή των νοικοκυριών, καθώς και η αύξηση της
κινητικότητας των εργαζομένων, θέτουν νέες διαστάσεις στο ζήτημα της
ισορροπίας των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης».

Ο Πρωθυπουργός, σε μια λακωνική… πρόγευση των σκέψεων που έχει για την
περίπτωση που επανεκλεγεί, αναφέρει επίσης ότι «τα φορολογικά συστήματα πρέπει
να αναθεωρηθούν, ώστε να περιοριστούν οι επιβαρύνσεις που περιορίζουν την
απασχόληση» ­ μια ιδέα που προωθεί και η πορτογαλική προεδρία. Αντιστοίχως,
προϊδεάζει για αλλαγές στον δημόσιο τομέα, λέγοντας ότι «η καινοτομία πρέπει
να εισδύσει και στον χώρο του δημόσιου τομέα».

Καλύτερος συντονισμός

Ο Κώστας Σημίτης, με την επιστολή του, εμφανίζεται να συμφωνεί με τον καλύτερο
συντονισμό των οικονομικών πολιτικών: «Μια ευρωπαϊκή στρατηγική ανάπτυξης και
απασχόλησης απαιτεί καλύτερο συντονισμό μεταξύ μακροοικονομικών πολιτικών,
διαρθρωτικών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων και των ενεργών πολιτικών
απασχόλησης, με ευθύνη του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής».

Σε μια σαφή, πάντως, ένδειξη, των προβλημάτων που έχει η ελληνική οικονομία να
εφαρμόσει ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές που τυχόν θα αποφασισθούν, ο κ.
Σημίτης αναφέρει ­ προς το τέλος της επιστολής του ­ ότι «δεν πρέπει όμως να
αναγάγουμε ορισμένους δείκτες σε απόλυτο κριτήριο επιτυχίας ή αποτυχίας. Αυτό,
τόσο γιατί κατά κανόνα υπάρχουν σημαντικές εθνικές διαφορές, όσο και γιατί οι
πολιτικές μας απαιτούν ένα εύλογο διάστημα ώστε αν αποδώσουν». Και υπογράφει,
«με φιλικούς χαιρετισμούς, Κ. Σημίτης».

Η Ελλάδα αύξησε τις κοινωνικές δαπάνες την περίοδο 1996-97

Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα, μαζί με την Πορτογαλία και την Ιταλία, που αύξησε
τις κοινωνικές δαπάνες στην περίοδο 1996 – 1997 (το τελευταίο διάστημα για το
οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία).

Σύμφωνα με τη Γιούροστατ, τη Στατική Υπηρεσία ης Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι
κοινωνικές δαπάνες, ως ποσοστό του ΑΕΠ, μειώθηκε στην Ε.Ε. από 28,7% το 1996
σε 28,2% το 1997. Ενώ η «μεγάλη ηλικία» εξακολουθεί να έχει τη μερίδα του
λέοντος στις δαπάνες ­ αποτελεί το 45,2% των συνολικών παροχών ­ η συνολική
διάρθρωση των δαπανών έχει μεταβληθεί συν τω χρόνω. Οι παροχές για την
ανεργία, για παράδειγμα, έπεσαν από το 9,5% των συνολικών κοινοτικών παροχών
το 1993, στο 7,5% το 1997.

Όπως παρατηρεί η Γιούροστατ, έπειτα από μια αξιοσημείωτη αύξηση ­ από 25,4% σε
29,0% ­ στις δαπάνες κοινωνικής προστασίας ως ποσοστού του ΑΕΠ στην Ε.Ε.,
μεταξύ 1990 και 1993, τα στοιχεία του 1997 επιβεβαιώνουν την καθοδική τάση που
παρατηρήθηκε από το 1993 και μετά. Αυτή η τάση εξηγείται εν μέρει από μια
διόγκωση του ΑΕΠ, αλλά και από μια επιβράδυνση στην ανάπτυξη των δαπανών.