Οι διοικητικοί στα… σαλόνια, τα ιατρεία στις παράγκες!

Παραμένει πάντα ο «πρώτος» ασφαλιστικός οργανισμός της χώρας, με
εκατομμύρια ασφαλισμένους, τη μερίδα του λέοντος στις κρατικές επιχορηγήσεις
και τα περισσότερα… προβλήματα. Αλλά δεν είναι είδηση πια η ταλαιπωρία των
ασφαλισμένων του. Ούτε η πολύωρη αναμονή, η γραφειοκρατία, η αδιαφορία ή η
κακή συμπεριφορά.

Είδηση θα ήταν να διαπιστώναμε πως στα ιατρεία του ΙΚΑ πέτυχε ­ επιτέλους ­
κάποιος από τους εκσυγχρονισμούς που επιχειρήθηκαν! Πως δεν υπάρχει
ταλαιπωρία, αναμονή και προκλητική αδιαφορία στο ΙΚΑ της Αγίας Παρασκευής, που
μετά τον σεισμό στεγάζει τους διοικητικούς σε αξιοπρεπές κτίριο και τους
αρρώστους σε… παράγκες. Πως δεν υπάρχουν απίστευτες ουρές και απίστευτες…
απουσίες γιατρών στο ΙΚΑ Αμαρουσίου. Πως κάτι άλλαξε στο ΙΚΑ Καλλιθέας, ένα
από τα μεγαλύτερα της Αθήνας και δεν υπάρχει καθημερινά αδιαχώρητο και
μεταμεσονύκτιες… ουρές. Είδηση θα ήταν να γράφαμε πως οι πολύπαθοι
ασφαλισμένοι του ΙΚΑ, που αποτελούν το 70% στο σύνολο των ασφαλισμένων στις
αστικές περιοχές και το 54% στο σύνολο του πληθυσμού της χώρας, δεν χρειάζεται
να ξυπνάνε πια στις 4 και στις 5 τα ξημερώματα!

Είδηση θα ήταν να γράφαμε πως ο μεγαλύτερος ασφαλιστικός οργανισμός της
χώρας, που απορροφά περίπου το 52% των κονδυλίων του συνόλου των ταμείων του
υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, παρουσιάζει ένα ανανεωμένο
πρόσωπο στη συναλλαγή του με τον άρρωστο. Πως υπάρχουν γραμματείες με
«φιλόξενο» προσωπικό που κατευθύνει τους αρρώστους. Πως δεν υπάρχουν
κατακερματισμένες υπηρεσίες και το αδιάκοπο πηγαινέλα των ασφαλισμένων από τον
Άννα στον Καϊάφα. Πως το δικαίωμα του αρρώστου στην περίθαλψη συμπορεύεται και
με την προστασία ­ όχι την καταρράκωση ­ της αξιοπρέπειάς του…

Δεν άντλησα πουθενά παρόμοιες ειδήσεις ­ σε όσα υποκαταστήματα του ΙΚΑ της
Αθήνας κι αν περιηγήθηκα, στο κέντρο αλλά και στην περιφέρεια. Συνάντησα
ανθρώπους που νοιάζονται ­ γιατρούς, διοικητικούς, νοσηλευτές ­ αλλά
συναντούσα παντού ασφαλισμένους να ταλαιπωρούνται. Απίστευτες ώρες. Έξω από
γραφεία γιατρών που εμφανίζονται στην ώρα τους ή με καθυστέρηση, αλλά και
γιατρών που δεν… εμφανίζονται.

«Αιώνιο» πρόβλημα η έλλειψη χώρου. Έλλειψη σε τέτοιο μεγάλο βαθμό που
γιατροί φιλοξενούν κι άλλους γιατρούς στο ίδιο γραφείο ή φιλοξενούνται στα
γραφεία διοικητικών ή υγειονομικών υπαλλήλων. Πολλοί χώροι είναι ακατάλληλοι,
άλλοι ανεπαρκείς, τα εργαστήρια ­ οδοντιατρικά κυρίως και μικροβιολογικά ­
λειτουργούν, επιεικώς, κάτω από απαράδεκτες συνθήκες…

Ίσως αυτό να εξηγεί και τη φθίνουσα πορεία των υπηρεσιών υγείας του ΙΚΑ.
Όλο και λιγότεροι ασφαλισμένοι του το προτιμούν. Οι επισκέψεις σταδιακά
μειώνονται ­ από επτά τον χρόνο που αντιστοιχούσαν σε κάθε ασφαλισμένο το ’75,
έπεσαν στις 6 το ’80 και πια μιλάμε για 4! Αλλά παρά τη μείωση, στα αρχεία του
ΙΚΑ κατεγράφησαν 24.000.000 ­ περίπου ­ επισκέψεις δικαιούχων που έγιναν στα
ιατρεία όλης της χώρας, μέσα στο 1998!

Παράγκα σε ελεύθερο οικόπεδο με τέντα και χαλίκι για τους ασθενείς…

Ξεκίνησα πολύ πρωί αλλά όχι και τόσο όσο ξεκινούν οι ασφαλισμένοι ­ πριν ακόμα
ο κόκορας λαλήσει και χαράξει η μέρα… Μου είχαν πει ότι το ΙΚΑ Αγίας
Παρασκευής βρίσκεται λίγο μετά την ΕΡΤ, «πάνω στη Μεσογείων, αλλά στην κάθοδό
της».

Φτάνοντας στην κεντρική πλατεία, σταματώ τον πρώτο περαστικό ­ για να
σιγουρευτώ. «Θέλεις τα γραφεία της διοίκησης ή τα ιατρεία του κοσμάκη;», με
ρωτά ο άνθρωπος. «Δεν στεγάζονται στον ίδιο χώρο;», αναρωτιέμαι ­ αυτή την
πληροφορία είχα. «Όχι πια», λέει ο άνθρωπος κι εγώ δεν πιάνω τον διφορούμενο
λόγο του. Με κατατοπίζει πάντως: «Όπως ανεβαίνεις θα συναντήσεις δεξιά ένα
μεγάλο γυάλινο κτίριο που έχει μια πινακίδα απέξω και γράφει ΙΚΑ. Αυτά είναι
τα γραφεία της διοίκησης. Αν θέλεις τώρα να πας και στα ιατρεία, θα περάσεις
απέναντι και πενήντα μέτρα παρακάτω θα σταματήσεις μόλις δεις δύο… παράγκες,
σε ένα οικόπεδο!».

«Υπερβολικός», σκέφθηκα. Μου φάνηκε λιγάκι οξύμωρο να ‘χει η διοίκηση γυάλινα
αστραφτερά γραφεία και οι γιατροί και οι ασφαλισμένοι… παράγκες. Αλλά τον
αδίκησα τον άνθρωπο ­ και με το παραπάνω!

Άψογα τα γραφεία της διοίκησης. Λίγο «εκτεθειμένα» βέβαια στη… Μεσογείων (θα
μπορούσαν να είναι έκθεση… αυτοκινήτων), αλλά άνετα, καθαρά, ζεστά. Στο
μεγάλο ισόγειο οι υπάλληλοι είναι λιγότεροι από τα… γραφεία (λόγω γρίπης;)
και εξυπηρετούν άλλοι με ραθυμία κι άλλοι με δυσφορία τους μετρημένους (στα
δάχτυλα του ενός χεριού) ασφαλισμένους. «Συγγνώμη, έχετε και εδώ ιατρεία;»,
απευθύνομαι στην πρώτη υπάλληλο. Ούτε που φαίνεται να με ακούει. Ρωτώ και πάλι
τον διπλανό της που κάτι μουτζουρώνει σε ένα ήδη μουτζουρωμένο χαρτί. Τίποτα
πάλι. Ξαναρωτώ μια άλλη κυρία που πηγαίνει προς το γραφείο της κρατώντας μια
κούπα αχνιστό καφέ στο ένα χέρι και στο άλλο ένα τσιγάρο. Μπαίνει στον κόπο να
μου απαντήσει αλλά με… ερώτηση: «Τα ιατρεία είπατε; Ποια ιατρεία;». Έλα ντε,
ποια ιατρεία;

Ο ηλικιωμένος με το χοντρό πανωφόρι και το καπέλο στο κεφάλι που κατευθύνεται
προς την έξοδο των γυάλινων γραφείων είναι κατακόκκινος και μόλις που
συγκρατεί την οργή του. Είχε ξοδέψει, μου εξήγησε αργότερα ο μπάρμπα-Γιάννης,
δύο ώρες πέρα-δώθε στα γραφεία για μια έγκριση που τελικά δεν… πήρε γιατί
έλειπε μια υπογραφή! «Μην ψάχνεις εδώ ιατρεία κοπέλα μου, δεν υπάρχουν. Εκεί
ξαναπάω μπας και βγάλω άκρη, έλα μαζί μου… Μα αν έχεις κάποιο σοβαρό
πρόβλημα, πήγαινε καλύτερα σε ένα νοσοκομείο…». Πρόβλημα δεν είχα ­ του το
εξήγησα. Ρεπορτάζ έκανα. «Ξέρεις το λαϊκό σόφισμα με τον γάιδαρο και το κλήμα
που ήταν στραβό και αποστράβωσε;», μου λέει. «Ε, εδώ ταιριάζει. Τίποτα δεν θα
σου πω. Θα δεις και θα καταλάβεις μόνη σου…».

Πολυτελή, άνετα, καθαρά και ζεστά τα γραφεία για τη Διοίκηση του ΙΚΑ Αγίας Παρασκευής

Διαπεραστικό το κρύο ­ ο χειμώνας έχει βάλει μέρες τώρα τα δυνατά του. Άστατες
νιφάδες χιονιού στροβιλίζονται στον αέρα και μας τυφλώνουν. Ο άνθρωπος
περπατάει μπροστά με γρήγορα μεγάλα βήματα. Σταματά απότομα κάποια στιγμή και
λέει λακωνικά: «Εδώ είναι, αυτά γυρεύεις…».

Απομένω άναυδη κοιτάζοντας μια το χωράφι με τις δύο παράγκες και μια τον
άνθρωπο. Νομίζω πως με κοροϊδεύει. «Δεν το πιστεύω», μονολογώ. «Να το
πιστέψεις», μονολογεί κι εκείνος. «Όπως το πιστεύουμε όλοι μας πέντε μήνες
τώρα…».

Δύο μικρές στενόμακρες τσίγκινες παράγκες, η μια λίγο παραδίπλα από την άλλη,
είναι στημένες στο ανοικτό… οικόπεδο. Έχουν και πινακίδες ­ «ιατρεία του
ΙΚΑ» γράφει η μία, «Διοικητικές υπηρεσίες» η άλλη. Πάνω στις πόρτες και
τριγύρω από αυτές κολλημένα αμέτρητα χαρτάκια. Κοιτάζοντας λίγο προς τα
αριστερά, διακρίνω το γκρίζο παλιό κτίριο που στέγαζε έως και τον σεισμό της
7ης Σεπτεμβρίου την κεντρική υπηρεσία και τα ιατρεία του ΙΚΑ Αγίας Παρασκευής
– Μεσογείων 493. Το κτίριο βγήκε «κίτρινο» μετά τον σεισμό. Διαβάζω την
πολλαπλά τοιχοκολλημένη επίσημη ανακοίνωση με τις πολλές υπογραφές και τις
σφραγίδες, έξω από την παράγκα που στεγάζει τρεις-τέσσερις διοικητικούς
υπαλλήλους: «… το κτίριο εκρίθη ακατάλληλο μετά τον σεισμό. Απαγορεύουμε να
εισέρχεται σ’ αυτό το προσωπικό της υγειονομικής μας μονάδας – ιατρικό,
υγειονομικό, διοικητικό – είτε για εργασία, είτε για οτιδήποτε άλλο. Η ανωτέρω
απαγόρευση ισχύει και για όλους τους ασφαλισμένους ασθενείς και επισκέπτες.
Αν, παρά ταύτα, καταστρατηγηθεί η ανωτέρω απαγόρευση ουδεμία ευθύνη φέρουμε σε
περίπτωση νέου σεισμού και πρόκληση ατυχημάτων. Την ευθύνη, με όλες τις
συνέπειες, θα την φέρει ακεραίαν (!) ο καθένας που θα παραβεί την ανωτέρω
απαγόρευση…».

Γιατροί και ασθενείς στοιβαγμένοι ο ένας πάνω στον άλλον…

Η είσοδος της παράγκας των ιατρείων που δέχεται… ασθενείς δεν βλέπει στην
Λεωφόρο ­ έτσι κρύβεται λιγάκι το αίσχος. Μια ουρά δεκαπέντε, περίπου,
ανθρώπων κόβουν στωικά βόλτες ­ παλεύοντας με το κρύο. Σπρώχνω την «τριζάτη»
πόρτα. Δεν υπάρχει αίθουσα αναμονής, κάποιες καρέκλες μόνο στοιβαγμένες στον
τοίχο ­ όπως μπαίνεις αριστερά ­ πιασμένες από ασθενείς και απέναντί τους δύο
γιατροί που γράφουν… συνταγές. Δεξιά μου κι άλλες καρέκλες, ένα άνοιγμα στη
θέση μιας πόρτας και πίσω από ένα γραφείο ένας άνθρωπος.

­ Καλημέρα, είστε γιατρός; ­ τον ρωτώ και με βρίσκει μάλλον αυθάδη γιατί μου
επιτίθεται:

­ «Εσείς γιατρό θέλετε;».

­ Ευτυχώς, όχι: Αλλά κάνω ρεπορτάζ και θα ‘θελα κάτι να μου πείτε: εξασκείτε
ιατρική κάτω από αυτές τις συνθήκες;

Άλλαξε και ύφος και όψη αλλά αποφεύγει να απαντήσει…

­ «Τίποτα δεν μπορώ να σας πω! Να πάτε στο απέναντι κτίριο να μιλήσετε με τον
διευθυντή μας τον κ. Ηλιόπουλο…».

­ Συγγνώμη, το απέναντι κτίριο δεν είναι ακατάλληλο και κλειστό;

­ «Ακατάλληλο είναι… Κλειστό δεν είναι! Πάνε ορισμένοι υπάλληλοι, κάποιοι
γιατροί…».

­ Και ασθενείς;

­ «Και ασθενείς… Πηγαίνετε στον κ. Ηλιόπουλο…».

­ Εσείς που δουλεύετε εδώ, δεν έχετε άποψη;

­ «Καλύτερα να μην έχω…».

«Αθλιότητα είναι να είσαι τελικά ασφαλισμένος του ΙΚΑ»

Είναι μικρά, άλλα τετράγωνα κι άλλα παραλληλόγραμμα, άλλα με αράδες και χωρίς
αράδες αλλά όλα χειρόγραφα τα κολλημένα «χαρτάκια» ­ στην πόρτα και στους
εξωτερικούς «τοίχους» της παράγκας των «ιατρείων». Διαβάζω για να ενημερωθώ.
«Ο κ. Θεοδωράκης θα απουσιάζει από 19/1 έως 31/1», γράφει το ένα. «Ο κ.
Γριντάκης θα απουσιάζει στις 19/1», το άλλο. «Ο κ. Καρακατσάνης στις 26/1 θα
εργασθεί ως τις 9.30 το πρωί (!)», το τρίτο. «Ο Ωριλά κ. Ηλιόπουλος κάθε Τρίτη
και Παρασκευή θα πηγαίνει στις επιτροπές αναπηρίας, Πειραιώς 181», το διπλανό.
«Ο κ. Ζορμπάς θα πηγαίνει στο Κοντόπευκο 10.30-2.30», το παραδίπλα… Υπάρχουν
κι άλλα «χαρτάκια» που ενημερώνουν ότι όποιος θέλει τον κ. Κουλούρη και την κ.
Κοκκάλα θα τους βρίσκουν πια στο Κοντόπευκο και ότι ο κ. Θεοδωράκης κάθε
Παρασκευή έρχεται στην παράγκα μετά τις 3.30 το μεσημέρι.

«Ποιον γιατρό ψάχνεις;», με ρωτά η ηλικιωμένη που βγαίνει από μέσα με το
βιβλιάριό της στο χέρι. «Αν ψάχνεις τον ορθοπεδικό, δεν μπορούσε να κάνει εδώ
τη δουλειά του κι ανέβηκε στο κτίριο σήμερα…».

­ Εσείς κάνατε τη δουλειά σας;

«Για μια συνταγή ήρθα αλλά μου ‘φαγε τρεις ώρες και δεν ορίζω τα πόδια μου από
το κρύο…», λέει η γυναίκα και φεύγει προς την Μεσογείων…

«Όλοι για μια συνταγή ήρθαμε», ξαναλέει και ο άνθρωπος που στέκεται δίπλα στην
πόρτα με τα χέρια στις τσέπες. «Όσοι είναι για εξέταση είναι σε ακόμα
χειρότερη μοίρα. Για φαντάσου να σου ζητά ο παθολόγος να γδυθείς για να σε
εξετάσει μπροστά σε… όλους. Αυτό κι αν είναι αθλιότητα!».

­ «Αθλιότητα είναι να είσαι τελικά ασφαλισμένος του ΙΚΑ» ­ παρεμβαίνει ο
διπλανός του και «χώνεται» μέσα από το άνοιγμα της πόρτας.

Ανοιχτό για το κοινό το κτίριο που κρίθηκε κίτρινο μετά τον σεισμό

Είναι πράγματι αθλιότητα, ειδικά αν είσαι ασφαλισμένος στο ΙΚΑ Αγίας
Παρασκευής. Το διαπίστωσα ανεβαίνοντας στο επικίνδυνο κτίριο που…
λειτουργεί. Τοίχοι σκασμένοι, ανοιγμένοι, ρωγμές παντού, σοβάδες πεσμένοι… Η
γυναίκα που κατεβαίνει τη σκάλα περπατά γρήγορα, με ανακούφιση, προς την
έξοδο. Το ασανσέρ λειτουργεί αλλά το… αποφεύγω. Ανεβαίνω πρώτα στο δεύτερο
όροφο. Είναι αμπαρωμένος με κάθετες σιδεριές. Ο εσωτερικός διάδρομος, πίσω από
τις σιδεριές, έχει μετατραπεί σε υπαίθρια… αποθήκη: μαύρες σακούλες γεμάτες
φακέλους, χαρτιά και σκουπίδια πεταμένα στο μωσαϊκό. Σκουπιδότοπος και ο χώρος
μπροστά από τις σιδεριές ­ κούτες, χαρτιά, αποφάγια. Κατεβαίνω στον πρώτο
όροφο. Εδώ δεν υπάρχουν σιδεριές. Υπάρχουν καμιά δεκαριά άνθρωποι που
περιμένουν στους διαδρόμους, έξω από τα ιατρεία που είναι ανοιχτά αλλά τα
περισσότερα δίχως… γιατρούς. Αναζητώ τον διευθυντή των ιατρείων, τον κ.
Ηλιόπουλο, αλλά δεν είναι στο γραφείο του. Πιάνω κουβέντα με τους
ασφαλισμένους…

­ Μα καλά, μπαίνετε σ’ αυτό το χώρο με κίνδυνο της ζωής σας;

Η ερώτηση μένει μετέωρη για αρκετά δευτερόλεπτα.

­ «Άμα έχεις ανάγκη μπαίνεις», καταγράφω την ανόρεχτη απάντηση του πρώτου
ηλικιωμένου. «Σε ένα νέο σεισμό, όπου και να είσαι κινδυνεύεις…».

­ «Πήγα στην παράγκα για τον ορθοπεδικό κ. Σαμδάνη αλλά δεν άντεξε ο άνθρωπος
το κρύο και ανέβηκε στο κτίριο να δει τους ασφαλισμένους», λέει ο δεύτερος.
«Περιμένω τη σειρά μου…».

­ «Για ελάτε μαζί μου να δείτε κάτι», μου λέει ο τρίτος που είναι και ο πιο
αγανακτισμένος. «Αυτό είναι το γραφείο του διευθυντή αλλά διευθυντή δεν έχει
μέσα. Δεν υπάρχει γραμματεία, κάποιος να σε ενημερώσει, περιμένεις στα
κουτουρού κι αν έρθει γιατρός ήρθε, αν δεν έρθει ήρθες εσύ τσάμπα… Κι όχι
για πρώτη φορά…».

Η ώρα πήγε 10.15 και όλοι περιμένουν από τις 6.30 το πρωί! Ο άνθρωπος
φορτίζεται ακόμα περισσότερο: «Πολλοί ήρθαν για τον παθολόγο, τον κ. Αρμάο.
Βρήκαν ένα χαρτάκι απέξω, νατο, τι γράφει; Ο κ. Αρμάος θα απουσιάζει σήμερα
και αύριο… Αλλά δεν υπάρχει ένας προϊστάμενος, κάποιος τέλος πάντων που να
σου πει ότι ναι μεν θα λείψει ο κ. Αρμάος αλλά στη θέση του θα είναι ο κ. τάδε
ή έστω δεν θα είναι κανείς ­ όπως πάντα. Μήπως νομίζετε ότι δεν υπάρχει τώρα,
λόγω σεισμού; Ούτε προ σεισμού υπήρχε κυρία μου! Για ελάτε να δείτε και τα
άλλα ιατρεία και να μου πείτε εσείς πόσους γιατρούς θα βρείτε μέσα… Σε κάθε
πέντε γραφεία, ένας γιατρός! Πού είναι όλοι αυτοί οι γιατροί και σε ποιον
λογοδοτούν;».

Κάπου στο βάθος, κάποιος είδε τον κ. Ηλιόπουλο να κατευθύνεται προς τις
σκάλες. Δεν τον πρόλαβα. Περίμενα να επιστρέψει, αλλά ματαίως. Δεν πήρα από
κανέναν καμιά εξήγηση γιατί κανένας αρμόδιος δεν υπήρχε στο «κίτρινο»,
επικίνδυνο αλλά ανοικτό στο κοινό κτίριο του ΙΚΑ Αγίας Παρασκευής. «Για τους
διοικούντες βρήκαν προς μεταστέγαση το καλύτερο κτίριο», λέει με νόημα ο
συνομιλητής μου. «Ποιος νοιάζεται για τους ασφαλισμένους; Πού είναι ο κ.
Κοτσώνης να δει από κοντά τι περίθαλψη και υγεία προσφέρει το ΙΚΑ; Εδώ έπρεπε
να φέρουν την υπουργό Υγείας που πρόσφατα μας επισκέφθηκε από τη Φινλανδία.
Εδώ και πουθενά αλλού!».