Αλήθεια και μύθος για τα ιδιωτικά…

Το τελευταίο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα από τις αρχές του 1997, όπου η
δημόσια εκπαίδευση συγκλονίστηκε από παρατεταμένες αναταράξεις (Ιανουάριος –
Μάρτιος 1997 απεργία καθηγητών, Νοέμβριος 1998 – Ιανουάριος 1999
κινητοποιήσεις μαθητών) και από την υλοποίηση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης
(Σεπτέμβριος 1998 και πέρα), παράγεται, διαχέεται και εγχαράσσεται ένας
κυρίαρχος λόγος που συστηματικά προβάλλει από τη μια την «αύξηση των μαθητών
των ιδιωτικών σχολείων» που «ξεφυτρώνουν πλέον σαν μανιτάρια» και από την άλλη
τα «υψηλά ποσοστά επιτυχίας των ιδιωτικών σε σχέση με τα δημόσια».

Πρόκειται για έναν λόγο που κηδεμονεύεται από τους τίτλους των ΜΜΕ και
νομιμοποιείται στις κατασκευασμένες απαντήσεις της κοινής γνώμης, καθώς,
χρόνια τώρα, έχει εγγραφεί στον σκληρό δίσκο των πεποιθήσεών της και αποτελεί
τμήμα της ιδεολογικής της «γκαρνταρόμπας».

Ποια είναι τα «χαρακτηριστικά» της φοίτησης στα ιδιωτικά σχολεία και πόσο
υπάρχει, πράγματι, μια «στροφή των μαθητών» προς αυτά;

Σε ποιο έδαφος συγκροτείται η επιτυχία / αποτυχία των μαθητών των ιδιωτικών
σχολείων στο πεδίο των Πανελλαδικών εξετάσεων και ποια είναι τα πραγματικά
ποσοστά επιτυχίας τους;

Η αλήθεια των αριθμών

Μερικοί χρησιμοποιούν τους αριθμούς όπως οι μεθυσμένοι τους φανοστάτες· Όχι
για να φωτιστούν, αλλά για να στηριχθούν!

Τη σχολική χρονιά που πέρασε δόθηκε η εντύπωση απ’ όλα σχεδόν τα ΜΜΕ ότι
υπάρχει «ρεύμα φυγής» από τα δημόσια προς τα ιδιωτικά σχολεία. Πόσο αυτό
αντανακλούσε μια πραγματικότητα; Την απάντηση στο παραπάνω ερώτημα μπορούμε να
την ανιχνεύσουμε από τα λόγια του ίδιου του προέδρου του Συνδέσμου Ιδρυτών
Ελληνικών Ιδιωτικών Σχολείων (ΣΙΕΙΣ), Θανάση Ζαχόπουλου, σύμφωνα με τον οποίο
«ο μέσος όρος αύξησης του ενδιαφέροντος των μαθητών για τα ιδιωτικά σχολεία
είναι φέτος 5% με 7% σε σχέση με την περυσινή χρονιά».

Αλήθεια, τι αντιπροσωπεύει, τέλος πάντων, στον μαθητικό πληθυσμό, η αύξηση του
5%-7% που, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Ιδρυτών Ελληνικών Ιδιωτικών
Σχολείων, παρουσιάζεται στα ιδιωτικά σχολεία;

Σημαίνει ότι στους 76.000 μαθητές των ιδιωτικών ­ Δημοτικών, Γυμνασίων και
Ενιαίων Λυκείων ­ σχολείων προστέθηκαν, στην καλύτερη περίπτωση, περίπου
3.800-5.300 μαθητές που μετακινήθηκαν από το δημόσιο σχολείο στο οποίο φοιτούν
1.206.000!

Είναι κατανοητό ότι το μέγεθος της «φυγής» των μαθητών προς τα ιδιωτικά
σχολεία δεν ξεπερνάει το εμβαδόν των γραφείων των «μόνιμων προσηλυτιστών» της
κοινής γνώμης που το «κατασκεύασαν».

Αλήθεια και μύθος

Παράλληλα, η ανακοίνωση του αριθμού των ανεξεταστέων της Β’ Λυκείου
πριμοδότησε και υπερχείλισε έναν λόγο ο οποίος πρόβαλε σε περίοπτο βάθρο τις
επιδόσεις των μαθητών των ιδιωτικών σχολείων, τονίζοντας, παράλληλα, έντεχνα,
τις «τεράστιες διαφορές με τους μαθητές των δημοσίων σχολείων» που λίγο πολύ
παρουσιάζονται να υποφέρουν από ένα παλιρροϊκό κύμα μετριότητας.

Για το εύπεπτο, μάλιστα, του πράγματος παρουσιάστηκαν στα ΜΜΕ διαφημιστικές
καταχωρήσεις στις οποίες ορισμένα ιδιωτικά σχολεία, «ευλογώντας τα γένια
τους», συνόψισαν τα υψηλά ποσοστά της επιτυχίας τους που «υπερέχουν κατά πολύ
του πανελληνίου δείκτη» δίνοντας παράλληλα την ευκαιρία στους τεχνικούς της
κοινής γνώμης να ξεσκονίσουν τα λιβανιστήρια τους «για τα υψηλά ποσοστά
επιτυχίας των ιδιωτικών σε σχέση με τα δημόσια, γεγονός που βαραίνει στην
απόφαση όλο και περισσοτέρων γονέων να επιλέγουν τα πρώτα για τις σπουδές των
γόνων τους».

Πόσο, όμως, αλήθεια απέχουν οι επιδόσεις των μαθητών των ιδιωτικών και
δημοσίων σχολείων και ποια είναι τα αθέατα χαρακτηριστικά που συγκροτούν τις
όποιες επιτυχίες των πρώτων;

Ας ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα μια και καλή.

Η φοίτηση σε ιδιωτικό σχολείο, από μόνη της, σε καμιά περίπτωση δεν
συνεπάγεται υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας σε σχέση με το δημόσιο σχολείο, ούτε
συνδέεται με εξασφαλισμένα ποσοστά επιτυχίας των τροφίμων του.

Να δούμε ένα παράδειγμα. Ξέρετε ποια ήταν τα ποσοστά αποτυχίας διαφόρων
ιδιωτικών σχολείων π.χ. της Δ’ Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αθήνας
(Νέα Σμύρνη, Καλλιθέα, Άλιμος, Αργυρούπολη, Ελληνικό, Γλυφάδα, Μοσχάτο, Παλαιό
Φάληρο, Άγιος Δημήτριος) ή δήμων της Δυτικής Αττικής (Αγίων Αναργύρων και
Ιλίου);

Στον πίνακα 1 φαίνεται καθαρά ότι το 50% έως και 100% των μαθητών απορρίφθηκαν
ή παραπέμφθηκαν τον Σεπτέμβριο.

Για να μην υπάρχει καμιά αχρείαστη παρεξήγηση, οφείλουμε στο σημείο αυτό να
σημειώσουμε τα παρακάτω: Φυσικά και οι παραπάνω επιδόσεις δεν χαρακτηρίζουν
όλα τα ιδιωτικά σχολεία. Θέλουμε όμως να καταστήσουμε σαφές ότι η παρουσίαση
των αποτελεσμάτων των μαθητών Β’ Λυκείου όλων των ιδιωτικών σχολείων
αποδεικνύει ότι η φοίτηση σ’ αυτά δεν «εξασφαλίζει» de facto την επιτυχία στις
εξετάσεις της Β’ Λυκείου παρά μόνο στις περιπτώσεις εκείνες που οι ευνοημένοι,
οικονομικά, κοινωνικά και μορφωτικά μαθητές, επιλέγουν την αναπαραγωγή τους
μέσα από τα ιδιωτικά σχολεία του «κοινωνικού διαχωρισμού», δηλαδή εκείνα τα
πανάκριβα – «αριστοκρατικά» που λειτουργούν στη βάση αναπαραγωγής των γόνων
της «αριστοκρατίας».

Να θυμίσουμε, ακόμη, αυτό που και σε άλλη ευκαιρία έχουμε επισημάνει, ότι
δηλαδή οι υψηλές σχολικές επιδόσεις και η σχολική επιτυχία των μαθητών
ορισμένων πασίγνωστων ιδιωτικών σχολείων συντελούνται, σε κάθε περίπτωση, με
τη διαμεσολάβηση του κοινωνικού – οικονομικού background των υποψηφίων και όχι
μέσω της «υψηλότερης» ποιότητας των ιδιωτικών σχολείων.

Γι’ αυτόν εξάλλου τον λόγο υπάρχουν ιδιωτικά σχολεία με πολύ υψηλά ποσοστά
επιτυχίας τόσο στις γενικές εξετάσεις όσο και στις νέες εξετάσεις της Β’
Λυκείου και άλλα που η «Φαεθόντεια πτήση» τους τα αναπαύει στον «πάτο» της
σειράς.

Είναι από τη μια εκείνα που οφείλουν την επιτυχία τους στο μορφωτικό
«πλεονέκτημα» μαθητών με «οικονομική – κοινωνική προίκα» που απλά την
αναπαράγουν και τη «νομιμοποιούν» και από την άλλη εκείνα που απευθύνονται ως
«λύση ανάγκης» σε «κοινούς» υποψηφίους.

Και για να γίνει απόλυτα κατανοητό το παραπάνω, ας ρίξουμε μια ματιά στον
πίνακα 2, όπου γίνεται η σύγκριση μεταξύ των δημοσίων πειραματικών σχολείων
και των ιδιωτικών της Θεσσαλονίκης.

Τα δημόσια πειραματικά σχολεία με ποσοστό επιτυχίας στο 94% κατισχύουν του
συνόλου των ιδιωτικών που το αντίστοιχο ποσοστό τους δεν ξεπερνά το 85%.

Και εδώ, βέβαια, αυτό που κυρίως «οικοδομεί» και «επιπλώνει» τη διαφορά δεν
είναι καμιά «μαγική συνταγή» των δημοσίων πειραματικών, αλλά το γεγονός ότι σ’
αυτά, όπως και στα γνωστά ιδιωτικά, «στρατολογούνται», μέσα από μια αθέατη
αλλά πολύ συγκεκριμένη επιλογή, κατά βάση μαθητές – κληρονόμοι μορφωτικών
προνομίων.

Μια ματιά μόνο στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ταυτότητα των
οικογενειών των μαθητών των πειραματικών σχολείων αποδεικνύει ότι όλοι οι
«δείκτες» είναι ευνοημένοι.