Στο Νταβός η Ευρώπη μέτρησε τις αδυναμίες της

«Πρέπει να πεισθούν όλοι για τα οφέλη της απελευθέρωσης του παγκοσμίου εμπορίου», τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον μιλώντας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας

Οι Αμερικανοί δεν χρειάζεται πλέον να καυχιούνται για το οικονομικό τους
μοντέλο. Το ξέρουν ­ όπως και όλοι οι υπόλοιποι ­ ότι βρίσκονται εδώ και
αρκετά χρόνια στην κορυφή. Κάθε χρόνο, όμως, για έξι ημέρες αυτή η
επιχειρηματική και οικονομική κυριαρχία έρχεται στο προσκήνιο στο Νταβός της
Ελβετίας, όπου πραγματοποιείται το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ.

Με το αμερικανικό μοντέλο να έχει πάρει, πλέον, τον τίτλο η επανάσταση του
τελεία com (dot com) ή «νέα οικονομία», η τελική νίκη έγινε φέτος κατανοητή
από όλους. Οι Αμερικανοί επιχειρηματίες και ιθύνοντες οικονομικής πολιτικής
βρέθηκαν για άλλη μία φορά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος κάθε συζήτησης
αυτού του επιχειρηματικού συνεδρίου, που πραγματοποιείται στο ελβετικό
χειμερινό θέρετρο Νταβός.

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την υπεροχή της οικονομίας τους, της
τεχνολογίας τους και των επιχειρήσεών τους. Ακόμη και οι Ευρωπαίοι
παραδέχονται σε μεγάλο βαθμό ότι η αμερικανική προσέγγιση για ανοικτές αγορές,
ευέλικτες αγορές εργασίας και ελεύθερο εμπόριο, παράγει περισσότερες θέσεις
εργασίας μεγαλύτερη ευημερία από οποιοδήποτε άλλο εναλλακτικό μοντέλο. Ο
αμερικανικός τρόπος είναι ο καλύτερος τρόπος και πιθανόν ο μοναδικός. Αυτό
είναι η αίσθηση που κυριάρχησε σε όλους τους διαδρόμους του κτιρίου, όπου
πραγματοποιήθηκε το φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Σε αυτό το
αυτοεπιβεβαιωτικό περιβάλλον που δημιουργήθηκε στη συγκέντρωση των μεγαλύτερων
επιχειρηματιών του κόσμου, μόνο τα πρόσφατα γεγονότα του Σιάτλ ­ όταν οι
διαδηλώσεις και τα επεισόδια οδήγησαν τις διαπραγματεύσεις για την
απελευθέρωση του εμπορίου σε αδιέξοδο ­ λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι δεν
συμφωνούν όλοι με το αμερικανικό μοντέλο. Αρκετοί ιθύνοντες της οικονομικής
πολιτικής και διάφορες οργανώσεις του δυτικού κόσμου εξέφρασαν την ανησυχία
τους για την απομόνωση που προκαλεί η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης σε
τμήματα του αναπτυσσόμενου κόσμου.

Επιχείρημα και συναίσθημα

Ο Τόνι Μπλερ, πρωθυπουργός της Βρετανίας, αναφέρθηκε σε μία «μεγάλη προσπάθεια
που πρέπει να γίνει, για να πεισθούν οι ειλικρινείς και καλοπροαίρετοι
αντίπαλοι του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, ότι ο τελευταίος μπορεί να
γίνει, όπως άλλωστε είναι, ένας σύμμαχος της ανάπτυξης και ότι αντί για την
εξαθλίωση των φτωχότερων χωρών του πλανήτη, η απελευθέρωση του εμπορίου είναι
ο μοναδικός σίγουρος δρόμος για το είδος της οικονομικής μεγέθυνσης, που
χρειάζεται για να αυξηθεί η ευημερία τους και να προσεγγίσει αυτήν των
ανεπτυγμένων χωρών».

Ανάλογο μήνυμα απηύθυνε και ο Αμερικανός πρόεδρος, Μπιλ Κλίντον, ο οποίος
ζήτησε από τους ηγέτες του επιχειρηματικού κόσμου, να αντιμετωπίσουν τους
πολέμιους του ελεύθερου εμπορίου και των ανοικτών αγορών με μία νέα προσέγγιση
για το εμπόριο και τη διανομή του πλούτου. Ο ίδιος, ωστόσο, τόνισε ότι πρέπει
να «ακούσουμε αυτούς που φοβούνται ότι η διαδικασία θα οδηγήσει στην αύξηση
των ανισοτήτων μεταξύ των πλουσίων και των φτωχών. Η κατάληξη της
πραγματοποίησης διαλόγου και της έντιμης αντιμετώπισης αυτών των ζητημάτων, θα
δείξει ότι στη “νέα οικονομία” μπορούμε να έχουμε περισσότερη ανάπτυξη,
περισσότερο εμπόριο, όπως και καλύτερη αντιμετώπιση των εργαζομένων και πιο
ευαίσθητες περιβαλλοντικές πολιτικές», επέμεινε ο Μπιλ Κλίντον.

Κορυφαίοι επιχειρηματίες εξέφρασαν την απογοήτευσή τους, για το γεγονός ότι
δεν μπόρεσαν να περάσουν αποτελεσματικά το μήνυμα του ελεύθερου εμπορίου. Ο
Λιούις Κάμπελ, πρόεδρος της εταιρείας Τέξτρον, υποστήριξε ότι «πρέπει να
παραδεχθούμε πως δεν δημιουργήσαμε έναν συνασπισμό που θα έκανε πραγματικότητα
το παγκόσμιο ελεύθερο εμπόριο. Πολύ συχνά χρησιμοποιούμε “στεγνά”
επιχειρήματα, αλλά οι αντίπαλοι χρησιμοποιούν συναίσθημα-φόβους για απώλειες
θέσεων εργασίας και την καταστροφή του περιβάλλοντος». Ο Μάικ Μουρ, νέος
γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, συμφώνησε με τον
Κάμπελ: «Υπάρχει μεγάλη δυσφορία και για κάποιους λόγους ο Παγκόσμιος
Οργανισμός Εμπορίου θεωρείται υπεύθυνος για οποιοδήποτε πρόβλημα. Η
παγκοσμιοποίηση έχει γίνει συνώνυμο του μίσους. Αυτό είναι το πρόβλημα».

Τα ευρωπαϊκά προβλήματα

Πάντως, το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οι
Ευρωπαίοι ηγέτες είναι μέσα στο… σπίτι τους ­ το πώς θα φθάσουν την ταχύτατα
αναπτυσσόμενη νέα οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών. Η Ευρώπη παρουσιάζει
τάσεις οικονομικής ανάκαμψης και παρά την ντροπιαστική κατάρρευση του κοινού
ευρωπαϊκού νομίσματος στις αγορές συναλλάγματος, υπάρχει μία ανανεωμένη
αίσθηση αυτοπεποίθησης και πρόθεσης αλλαγών. Για πρώτη φορά φάνηκε στο Νταβός,
ότι υπάρχει μία ευρύτερη συναίνεση σχετικά με την ανάγκη για ριζικές
διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και για μία αλλαγή στην κουλτούρα και την
προσέγγιση μεταξύ των επιχειρήσεων.

Σε αντίθεση με τα προηγούμενες ετήσιες συναντήσεις του Παγκόσμιου Οικονομικού
Φόρουμ δόθηκε ελάχιστος χρόνος και χώρος για επιχειρήματα υπέρ της ιδέας περί
«ευρωπαϊκού μοντέλου» ως μίας βιώσιμης εναλλακτικής λύσης, για την καλπάζουσα
αμερικανική οικονομία της ελεύθερης αγοράς. Ο Τόνι Μπλερ κατάλαβε το
γενικότερο κλίμα και τόνισε ότι αν η ηπειρωτική Ευρώπη δεν επωφεληθεί από το
κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα ως πλατφόρμα για την απελευθέρωση των οικονομιών, θα
μείνει πίσω στην πορεία της «νέας οικονομίας». «Μέχρι τώρα ελάχιστα από τα
πλεονεκτήματα που απολαμβάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, λόγω της νέας
οικονομίας, έχουν διασχίσει τον Ατλαντικό», τόνισε ο Βρετανός πρωθυπουργός.
«Υπάρχουν ελάχιστα δείγμα που να φανερώνουν ότι η αύξηση της παραγωγικότητας ή
ο έλεγχος του πληθωρισμού στην ηπειρωτική Ευρώπη επηρεάστηκε από την ψηφιακή
επανάσταση. Και αυτό παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη προηγείται των Ηνωμένων
Πολιτειών σε μερικούς κρίσιμους νέους τομείς, όπως η ασύρματη τηλεφωνία».

Ο Μπλερ είπε ότι θα επιθυμούσε να δει στη σύνοδο κορυφής της Λισαβώνας, που θα
πραγματοποιηθεί τον Μάρτιο, να εξελίσσεται σε μία αποφασιστική στροφή προς τις
μεταρρυθμίσεις. «Θα συνεχίσει η Ευρώπη να βασίζει με το παλιό κοινωνικό της
μοντέλο, που έχει τις ρίζες του στις δεκαετίες του ’60 και του ’70, ή θα
αναγνωρίσει πως η νέα οικονομία απαιτεί ένας επαναπροσδιορισμό της ευρωπαϊκής
οικονομικής πολιτικής για το μέλλον;». ‘Ενας επιχειρηματίας που υποστηρίζει
ότι η Ευρώπη πρέπει να δημιουργήσει τη δική της νέας οικονομία είναι ο Χάσο
Πλάτνερ, διευθύνων σύμβουλος του γερμανικού ομίλου ανάπτυξης και παραγωγής
λογισμικού SAP. Ο κ. Πλάτνερ έζησε και εργάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και
κατανοεί σε μεγάλο βαθμό τις δυσκαμψίες που συγκρατούν την Ευρώπη στη νέα
ψηφιακή εποχή. «’Εχουμε μία θαυμάσια ευκαιρία στην Ευρώπη, αλλά χρειάζονται
αλλαγές. Υπάρχει μεγάλη ανεργία στην Ευρώπη, αλλά στον κλάδο υψηλής
τεχνολογίας δεν υπάρχει αυτό το πρόβλημα. Αντίθετα υπάρχει το πρόβλημα
έλλειψης εργατικού δυναμικού με τα κατάλληλα προσόντα. ‘Οταν οι νέοι άνθρωποι
αποφοιτούν από τα Πανεπιστήμια στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι νεότεροι και
περισσότεροι γνώστες των επιχειρήσεων σε σχέση με τη Γερμανία. Επιπλέον, σε
μία βιομηχανία, όπως η δική μας, δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μία εβδομάδα 35
ωρών εργασίας. Πρέπει να δουλεύουμε 60 ώρες την εβδομάδα για να παραμείνουμε
στο παιχνίδι και μόνο ένας νέος άνθρωπος μπορεί ή είναι προετοιμασμένος να
δουλέψει τόσο πολύ. Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν “μετοχικές αμοιβές” των
εργαζομένων και μοιρασμένη ιδιοκτησία των επιχειρήσεων. Ακόμη και μια
γραμματέας σε μια καινούργια επιχείρηση έχει την ευκαιρία να γίνει
εκατομμυριούχος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πολλά πλεονεκτήματα σε σχέση με
την Ευρώπη. Μια γλώσσα, ένα φορολογικό σύστημα και το εργατικό της δυναμικό
μπορεί να κινείται εύκολα από πολιτεία σε πολιτεία. Στην Ευρώπη πρέπει να
ξεπεράσουμε τις γλωσσικές και άλλες διαφορές, έτσι ώστε το εργατικό δυναμικό
να γίνει πιο κινητικό. Στη νέα οικονομία οι άνθρωποι πρέπει να “κινούνται” περισσότερο».