Πτώση επιτοκίων και μείωση δεσμεύσεων

Ρίξτε τα επιτόκια διαμηνύουν προς τις αρμόδιες αρχές οι κοινοτικοί
αξιωματούχοι προκειμένου η Ελλάδα μέχρι τον Μάιο, λίγο πριν από την τελική
αξιολόγησή της, να έχει προσεγγίσει και στον τομέα αυτό τα ευρωπαϊκά επίπεδα.

Το μήνυμα αυτό έχουν ήδη απευθύνει προς τα αρμόδια στελέχη οι κοινοτικοί
παράγοντες κατά τις διαπραγματεύσεις για την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ, οι
οποίες εισέρχονται στο τελικό τους στάδιο με την υποβολή της σχετικής αίτησης
από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γιάννο Παπαντωνίου στις
8-10 Μαρτίου.

Μπορεί η ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ να θεωρείται βέβαιη, πολύ περισσότερο μετά
την ομόφωνη έγκριση του προγράμματος σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας από το
ΕΚΟΦΙΝ, ωστόσο οι κοινοτικοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι η Ελλάδα έχει ακόμη να
εκπληρώσει μία σημαντική εκκρεμότητα πριν λάβει το οριστικό οκέι για την
ένταξη της δραχμής στη ζώνη του ευρώ. Αυτή η εκκρεμότητα αφορά τη μείωση των
επιτοκίων. Σύμφωνα με πληροφορίες θεωρούν ότι μέχρι και τον Μάιο, όταν θα
ξεκινήσουν οι συζητήσεις στη νομισματική επιτροπή με βάση τις εκθέσεις
αξιολόγησης για την ένταξη, τα επιτόκια στην Ελλάδα θα πρέπει να έχουν μειωθεί
περαιτέρω και σε τέτοιο βαθμό που να πιστοποιεί τη σύγκλιση της ελληνικής
οικονομίας με τις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο μέτωπο των
επιτοκίων. Με βάση το κλίμα που μεταφέρεται από τις άτυπες αυτές συζητήσεις,
οι κοινοτικοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι τον Μάιο η απόσταση μεταξύ των
διατραπεζικών επιτοκίων που ισχύουν στις χώρες μέλη της Ε.Ε. και των ελληνικών
δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις 3,5 ποσοστιαίες μονάδες.

Η απόσταση

Σήμερα τα επιτόκια παρέμβασης της Τράπεζας της Ελλάδος, μετά την πρόσφατη
μείωσή τους, βρίσκονται στο 9,75%, ενώ το μέσο επίπεδό τους στις χώρες-μέλη
της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 3%. Πρόκειται δηλαδή για μία απόσταση 6,75
ποσοστιαίων μονάδων η οποία, στον βαθμό που υλοποιηθούν οι αξιώσεις των
κοινοτικών, θα πρέπει να καλυφθεί περίπου κατά το ήμισυ. Αυτό σημαίνει ότι
τους επόμενους τρεις μήνες θα πρέπει να έχουν καλυφθεί οι 3,25 ποσοστιαίες
μονάδες. Ποσοστό το οποίο εκτιμάται ότι θα προκαλέσει εξελίξεις και στο μέτωπο
των τραπεζικών επιτοκίων, τα οποία και αυτά θα σημειώσουν αξιοσημείωτη πτώση.

Βέβαια, η υποχρέωση πτώσης των επιτοκίων της χώρας στα ευρωπαϊκά επίπεδα, που
απορρέει απο τη συνθήκη του Μάαστριχτ, είναι η μία πτυχή του προβλήματος. Η
άλλη πτυχή αφορά την πορεία του πληθωρισμού. Η Τράπεζα της Ελλάδος, που είναι
αρμόδια για την πολιτική των επιτοκίων, στη λήψη των αποφάσεών της θα
εξακολουθήσει να σταθμίζει τις εξελίξεις στο μέτωπο του πληθωρισμού που
αποτελεί το πιο κρίσιμο μέγεθος όχι μόνο για την έγκριση της ένταξης της χώρας
στην ΟΝΕ αλλά και για την ομαλή και χωρίς αναταράξεις παραμονή της χώρας στο
έντονα ανταγωνιστικό καθεστώς που επικρατεί στη ζώνη του ευρώ.

Ο πληθωρισμός

Πάντως, θα πρέπει να σημειωθεί ότι «αρωγός» στην προσπάθεια της Ελλάδος για τη
σύγκλιση των επιτοκίων είναι και η πορεία του πληθωρισμού στην Ευρώπη. Η νέα
ανοδική κούρσα των διεθνών τιμών του πετρελαίου σε συνδυασμό με την
«κατρακύλα» του ευρώ έχει πυροδοτήσει πληθωριστικές πιέσεις στις άλλες
ευρωπαϊκές χώρες με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Γερμανία όπου ο
πληθωρισμός τον Ιανουάριο εκτιμάται ότι εκτινάχθηκε στο 1,7% απο 1,2% τον
Δεκέμβριο. Εξαιτίας των αρνητικών αυτών εξελίξεων θεωρείται πιθανό η Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα τον Μάρτιο να προχωρήσει σε νέα αύξηση των επιτοκίων της.
Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις η νέα αύξηση μαζί μ’ αυτήν που ανακοινώθηκε ήδη,
θα ανεβάσει το μέσο επίπεδο των επιτοκίων στην Ευρώπη, ενδεχομένως και κατά
μία μονάδα σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα. Κάτι τέτοιο θα διευκολύνει σε
σημαντικό βαθμό τους χειρισμούς των ελληνικών αρχών στο μέτωπο των επιτοκίων.

Στην περίπτωση αυτή το μέσο επίπεδο των επιτοκίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα
ανέλθει στο 4% απο 3% σήμερα. Έτσι η απόσταση που χωρίζει τη χώρα απο το μέσο
ευρωπαϊκό επίπεδο θα μειωθεί αντίστοιχα. Δηλαδή θα απομένουν μόνο 2,25
ποσοστιαίες μονάδες πτώσης των επιτοκίων, για να εκπληρωθεί σε ικανοποιητικό
βαθμό η σύγκλιση των επιτοκίων μέχρι τον Μάιο. Από την άλλη πλευρά εκτιμάται
ότι και ο πληθωρισμός στην Ελλάδα ύστερα απο τρεις μήνες συνεχούς αύξησης θα
ακολουθήσει πτωτική τροχιά τους επόμενους μήνες με αποτέλεσμα να περιορισθούν
οι φόβοι της Τράπεζας της Ελλάδος και να διευκολυνθεί η πτώση των επιτοκίων.
Σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις η επόμενη πτώση των επιτοκίων παρέμβασης της
Κεντρικής Τραπέζης αναμένεται να γίνει τον Μάρτιο. Αυτή θα συνδυασθεί με την
υποβολή της αίτησης για την ένταξη της χώρας στη ΟΝΕ και θα είναι το
αποτέλεσμα της πτώσης που αναμένεται να σημειώσει ο πληθωρισμός τον
Φεβρουάριο.

Οι εκκρεμότητες

Πάντως, εκτός απο την πτώση των επιτοκίων η Τράπεζα της Ελλάδος έχει ακόμη δύο
εκκρεμότητες να εκπληρώσει το επόμενο διάστημα. Η πρώτη είναι η τροποποίηση
του καταστατικού της το οποίο θα πρέπει να εναρμονισθεί με το καθεστώς της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η δεύτερη είναι η σταδιακή απελευθέρωση των
υποχρεωτικών καταθέσεων που έχουν οι εμπορικές τράπεζες στην Τράπεζα της
Ελλάδος. Για τις καταθέσεις αυτές ισχύει σήμερα ένα διπλό καθεστώς. Το 6% των
καταθέσεων αυτών παραμένει δεσμευμένο χωρίς να τοκίζεται ενώ για το υπόλοιπο
6% ισχύει επιτόκιο 11,5%. Η απελευθέρωση των δεσμεύσεων προγραμματίζεται να
ξεκινήσει τον Ιούνιο. Σε πρώτη φάση σύμφωνα με τους σχεδιασμούς της Τράπεζας
της Ελλάδος θα καταργηθεί το διπλό καθεστώς υπολογισμού των επιτοκίων και θα
καθιερωθεί ενιαίο επιτόκιο γύρω στο 5% σε όλο το ποσό των δεσμεύσεων. Η μείωση
του ποσοστού των υποχρεωτικών καταθέσεων θα γίνει σταδιακά καθ’ όλη τη
διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του έτους, ώστε να μηδενισθεί στο τέλος του
έτους. Παράλληλα η Τράπεζα της Ελλάδος θα εκδώσει ένα ειδικό ομόλογο με
ελκυστικό επιτόκιο προκειμένου οι εμπορικές τράπεζες να τοποθετήσουν σε αυτό
τα διαθέσιμα κεφάλαιά τους που θα προκύψουν απο την απελευθέρωση των
δεσμεύσεων. Με τον τρόπο αυτο εκτιμάται ότι τα διαθέσιμα αυτά που σήμερα
ανέρχονται σε 12 τρισ. δρχ. δεν θα διοχετευθούν στην αγορά και θα αποφευχθούν
οι πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία.

Μειώθηκε το έλλειμμα του ισοζυγίου

Μειωμένο ήταν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών το εννεάμηνο
Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 1999 σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 1998 και
διαμορφώθηκε στα 2,8 δισεκατομμύρια δολάρια, έναντι 3,03 δισ. δολ. το
προηγούμενο έτος. Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας στο τέλος του έτους
ανέρχονταν σε 19 δισεκατομμύρια δολάρια από 17,7 δισ. δολ. τον Σεπτέμβριο.

Αυτό προκύπτει από τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος για την εξέλιξη του
ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών που δόθηκαν στη δημοσιότητα.

Τον Σεπτέμβριο το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ανήλθε σε 773
εκατ. δολ. έναντι πλεονάσματος 29 εκατ. δολ. τον αντίστοιχο μήνα του 1998.

Η βελτίωση του ισοζυγίου το εννεάμηνο οφείλεται στην αύξηση του πλεονάσματος
του ισοζυγίου των υπηρεσιών (άδηλες συναλλαγές), ενώ το έλλειμμα στο εμπορικό
ισοζύγιο παρουσίασε αύξηση.

Ειδικότερα, το εννεάμηνο:

* Το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας αυξήθηκε στα 12,7
δισεκατομμύρια δολάρια έναντι 12,3 δισ. δολ. το αντίστοιχο διάστημα του 1998.
Τον Σεπτέμβριο σημειώθηκε μείωση του ελλείμματος στα 6,1 δισ. δολ. έναντι 6,2
δισ. δολ. τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους.

* Το πλεόνασμα του ισοζυγίου των υπηρεσιών αυξήθηκε στα 5,8 δισ. δολ. έναντι
5,5 δισ. δολ. το αντίστοιχο εννεάμηνο του 1998. Τον Σεπτέμβριο σημειώθηκε
επίσης αύξηση του πλεονάσματος του ισοζυγίου υπηρεσιών, το οποίο ανήλθε στα
3,7 δισ. δολάρια έναντι 3,4 δισ. δολ. τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους.

* Στο ισοζύγιο των εισοδημάτων σημειώθηκε μείωση του ελλείμματος στα 543 εκατ.
δολάρια έναντι 1,2 δισ/ δολ. το αντίστοιχο διάστημα του 1998. Τον Σεπτέμβριο
το έλλειμμα αυτό διαμορφώθηκε στα 195 εκατ. δολ. έναντι 490 εκατ. δολ. τον
ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους.