ΠΡΟΣΩΠΑ Ο ρατσισμός ως ψυχασθένεια

Ένας από τους κορυφαίους Αμερικανούς ψυχολόγους έχει τη λύση για την
Αυστρία: ο ρατσισμός είναι ψυχασθένεια, συνεπώς η θέση του Χάιντερ δεν είναι
στην κυβέρνηση, αλλά στο ψυχιατρείο.

Άλβιν Πουσσαίν: «Οι ρατσιστές παρουσιάζουν συμπτώματα σοβαρών ψυχοπαθειών»

Καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και αντιπρύτανης αρμόδιος
για σπουδαστικές υποθέσεις, ο δρ Άλβιν Πουσσαίν έχει ειδικευτεί στην
παιδοψυχολογία, αλλά και στις φυλετικές σχέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη
δυναμική της προκατάληψης και τη διαφορετικότητα στις πολυπολιτισμικές
κοινωνίες. Πρόσφατα, μαζί με επτά άλλους μαύρους ψυχιάτρους, ζήτησε από την
Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση να περιλάβει τον ρατσισμό στην τελευταία έκδοση
του «Εγχειριδίου Διαγνωστικής και Στατιστικών» ­ το «γλωσσάρι» των ψυχικών
παθήσεων, που είναι γνωστό με τα αρχικά DSM-IV. Το αίτημά τους ωστόσο
απορρίφθηκε.

Η συζήτηση αν ο ρατσισμός αποτελεί ψυχασθένεια διαρκεί πολλές δεκαετίες.
Αναζωπυρώθηκε πρόσφατα στις ΗΠΑ, όταν ο Τζων Ρόκερ, γνωστός παίκτης του
μπέιζμπολ στην ομάδα της Ατλάντα, έδωσε μια συνέντευξη στην οποία έκανε
ρατσιστικές δηλώσεις κατά των μαύρων, των ομοφυλοφίλων και των ξένων.
Δημιουργήθηκε θέμα και η εθνική ομοσπονδία του μπέιζμπολ ζήτησε από τον παίκτη
να υποβληθεί σε ψυχολογική εξέταση. Έκτοτε η συζήτηση δεν έχει σταματήσει
μεταξύ οπαδών, ψυχαναλυτών, αθλητών και χρονογράφων, οι οποίοι προσπαθούν να
εξηγήσουν τη στάση του παίκτη και την αντίδραση της ομοσπονδίας.

Για την πλειοψηφία των ψυχιάτρων, η απάντηση είναι σαφής: ο ρατσισμός είναι
μια απαράδεκτη κοινωνική συμπεριφορά, αλλά δεν συνιστά απόδειξη ψυχικής
διαταραχής. «Αν η ψυχιατρική όριζε τον ρατσισμό ως ψυχασθένεια, θα έπρεπε να
θεωρήσουμε τους ναζί ως ψυχασθενείς, αλλά και τους Σέρβους που μισούν τους
Μουσουλμάνους και ούτω καθεξής… Ο κατάλογος θα ήταν ατελείωτος», λέει στους
«Νιου Γιορκ Τάιμς» ο Ρόμπερτ Σπίτζερ, ψυχίατρος στο Ψυχιατρικό Ινστιτούτο της
Νέας Υόρκης. Άλλωστε, για να ανταποκρίνεται ο ρατσισμός στα κριτήρια για την
ψυχασθένεια, όπως αυτά ορίζονται από την Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση, οι
ψυχίατροι θα πρέπει να καταδείξουν ότι οι διανοητικές διαδικασίες ενός
ρατσιστή συγκρούονται με την ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου του.

Ο δρ Πουσσαίν υποστηρίζει όμως ότι είναι σε θέση να το αποδείξει. Ξεκινώντας
από το γεγονός ότι ο ρατσισμός μπορεί μερικές φορές να οφείλεται σε
ψυχασθένεια, υπογραμμίζει ότι οι ρατσιστές παρουσιάζουν συμπτώματα που
συνδέονται με σοβαρές ψυχοπάθειες, όπως η παράνοια, η προβολή (απόδοση
αρνητικών χαρακτηριστικών σε μια κατηγορία) και οι εμμονές, οι οποίες
αποτυπώνονται σε κατηγορικές διατυπώσεις του είδους «Όλοι οι ξένοι είναι
βλάκες». Για τον δρα Πουσσαίν, η σύγχρονη ψυχιατρική παραμένει τυφλή όσον
αφορά την κατανόηση του ρατσισμού, μολονότι το φαινόμενο αυτό τείνει να γίνει
η μάστιγα των σύγχρονων κοινωνιών.