Συσπείρωση ΠΑΣΟΚ, νέα άνοδος Σημίτη – κυβέρνησης

Η βελτίωση του πολιτικού κλίματος για την κυβέρνηση και τον Πρωθυπουργό, η
οποία εκφράζεται με τη σταθερά ανοδική τάση που εμφανίζουν οι σχετικοί δείκτες
δημοτικότητας, αποτελεί το βασικό συμπέρασμα, το οποίο προκύπτει από την
τακτική έρευνα της V. PRC, που παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ».

Σύμφωνα με την παρούσα έρευνα, η κυβερνητική δημοτικότητα στην περιφέρεια της
πρωτεύουσας ξεπέρασε, για πρώτη φορά στη διάρκεια της τετρατίας, το όριο του
30%, εμφανίζοντας μία εντονότατα ανοδική τάση το τελευταίο εξάμηνο: οι θετικές
κρίσεις από 14,4% τον περασμένο Ιούλιο, έφθασαν το 23,5% τον Νοέμβριο και το
30,2% σήμερα.

Η εξέλιξη αυτή οφείλεται πρωτίστως στην επανασυσπείρωση των οπαδών του ΠΑΣΟΚ,
η πλειοψηφία των οποίων (59,7%) εκφράζεται σήμερα θετικά για την κυβέρνηση,
ενώ πριν από έξι μήνες το αντίστοιχο ποσοστό δεν ξεπερνούσε το 35%.
Ταυτόχρονα, όμως, η κυβέρνηση έχει διευρύνει τον χώρο αποδοχής της και
αξιολογείται επίσης θετικά από μια σημαντική μερίδα της κοινής γνώμης (περίπου
18%) που δεν είχε ψηφίσει ΠΑΣΟΚ το 1996.

Η βελτίωση της κυβερνητικής δημοτικότητας αντανακλά μια διπλή διαδικασία:
αφενός τη σταδιακή μετατροπή της μετριοπαθούς απόρριψης («λίγο
ικανοποιημένος») σε μετριοπαθή υποστήριξη («αρκετά ικανοποιημένος») και
αφετέρου τον περιορισμό του χώρου της πλήρους απόρριψης («καθόλου
ικανοποιημένος») σε ποσοστό περί το 35% (34,3% σήμερα και 34,8% τον περασμένο
Νοέμβριο), ενώ η στάση αυτή αποτελούσε παλαιότερα την κυρίαρχα πλειοψηφούσα
άποψη (με ποσοστά περί το 50% από τον Ιανουάριο του 1998 μέχρι και τον
Ιανουάριο του 1999).

Η απόλυτα απορριπτική στάση («καθόλου ικανοποιημένος») υιοθετείται σήμερα κατά
πλειοψηφία (με ποσοστά ελαφρώς ανώτερα του 50%), από τους οπαδούς των κομμάτων
της αντιπολίτευσης ­ με την αξιομνημόνευτη πάντως εξαίρεση του ΣΥΝ ­ αλλά
συναντά μικρή αποδοχή μεταξύ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ το 1996: μόνο 11,3% από
αυτούς εμφανίζονται σήμερα ως πλήρως απογοητευμένοι, ενώ πριν από έναν ακριβώς
χρόνο (Ιανουάριος 1999) το αντίστοιχο ποσοστό είχε εκτιναχθεί στο 41,6%.

Η επανασυσπείρωση των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ έχει επίσης αμβλύνει την
ανεστραμμένη κοινωνική εικόνα που χαρακτήριζε μέχρι πρόσφατα την αποδοχή της
κυβερνητικής πολιτικής. Οι θετικές κρίσεις στα κατώτερα εισοδηματικά στρώματα
έχουν αισθητά αυξηθεί (από 20% περίπου τον Νοέμβριο σε 28% σήμερα), χωρίς
πάντως αυτό να αναιρεί τη βασική διαπίστωση ότι τα ανώτερα εισοδηματικά
στρώματα εξακολουθούν να αποτελούν τον προνομιακό χώρο στήριξης της
κυβερνητικής πολιτικής (με τις θετικές κρίσεις να προσεγγίζουν το 40% και την
απόλυτη απόρριψη να περιορίζεται στο 25%).

Σιγουριά για τον νικητή των εκλογών

Η ευνοΪκή για το ΠΑΣΟΚ και την κυβέρνηση μεταβολή του πολιτικού κλίματος
αποτυπώνεται, και μάλιστα μεγεθύνεται, όταν η ερώτηση αναφέρεται στις απόψεις
της κοινής γνώμης ως προς τον πιθανολογούμενο νικητή των επόμενων εκλογών.

Από τη γενικευμένη αμφιβολία που επικρατούσε πριν από έξι μήνες ως προς την
πορεία των πολιτικών εξελίξεων (όταν το 36,4% προέβλεπε νίκη της Ν.Δ. και το
32,9% επικράτηση του ΠΑΣΟΚ), σήμερα τείνει να εμπεδωθεί στην κοινή γνώμη η
άποψη ότι το ΠΑΣΟΚ θα είναι ο νικητής των επόμενων εκλογών.

Την άποψη αυτή υιοθετούν σήμερα το 82,4% των ψηφοφόρων (το 1996) του ΠΑΣΟΚ
(ενώ το αντίστοιχο ποσοστό πριν από δύο μήνες ήταν 74% και τον περασμένο
Ιούλιο μόλις 66%), αλλά και η πλειοψηφία των ερωτηθέντων από όλους τους άλλους
πολιτικούς χώρους, εκτός Ν.Δ.

Αντίθετα, την επικράτηση της Ν.Δ. πιθανολογεί σήμερα μόνον μια μερίδα των
οπαδών της (το 51% των ψηφοφόρων της το 1996), γεγονός που αντανακλά ένα
διάχυτο αίσθημα απογοήτευσης από την εμφανή αδυναμία του κόμματός τους να
εκμεταλλευτεί τη νίκη του στις ευρωεκλογές του περασμένου Ιουνίου.

Θα πρέπει πάντως να υπογραμμιστεί με έμφαση ότι τα στοιχεία που αναφέρονται
στην «παράσταση νίκης» στις επόμενες βουλευτικές εκλογές είναι ιδιαίτερα
ευμετάβλητα ανάλογα με την πολιτική συγκυρία (όπως φαίνεται και στο αντίστοιχο
διάγραμμα) και το κυριότερο, δεν συνεπάγονται καμιά αντίστοιχη μεταστροφή όσον
αφορά τις εκλογικές προτιμήσεις.

Το ζήτημα της «πρόθεσης ψήφου» δεν αποτέλεσε, άλλωστε, αντικείμενο διερεύνησης
στην παρούσα έρευνα, σύμφωνα με τις πάγιες επιλογές που έχει καθιερώσει το
«Πολιτικό βαρόμετρο» των «ΝΕΩΝ». Οι έρευνες που έχουν ήδη δημοσιευτεί, καθώς
και αυτές που σίγουρα θα ακολουθήσουν τις επόμενες εβδομάδες, είναι βέβαιο ότι
θα τροφοδοτήσουν με αρκετά στοιχεία (συγκλίνοντα ή αντιφατικά) τις σχετικές συζητήσεις.

Ανέβηκε στην πρώτη θέση ο Πρωθυπουργός

Οι παρατηρήσεις που προηγήθηκαν σχετικά με την άνοδο της κυβερνητικής
δημοτικότητας επιβεβαιώνονται και ενισχύονται και από την αντίστοιχη εξέλιξη
που εμφανίζει η δημοτικότητα του Πρωθυπουργού. Για πρώτη φορά έπειτα από δύο
χρόνια οι θετικές κρίσεις για τον Κ. Σημίτη στην περιφέρεια της πρωτεύουσας
ξεπερνούν, έστω και ελαφρώς, τις αρνητικές και ο Πρωθυπουργός, με δημοτικότητα
48,4%, βρίσκεται στην πρώτη θέση, μαζί με τον Ν. Κωνσταντόπουλο. Τα στοιχεία
αυτά επιβεβαιώνουν την αντίστοιχη εξέλιξη που είχε καταγραφεί στην πρόσφατη
πανελλαδική έρευνα της V. PRC (βλ. «ΤΑ ΝΕΑ», 3 και 4 Ιανουαρίου 2000) και
προσφέρουν στο ΠΑΣΟΚ ένα σαφές πλεονέκτημα εν όψει του κρίσιμου και αμφίρροπου
εκλογικού ανταγωνισμού.

Όπως ακριβώς παρατηρείται και για την κυβερνητική δημοτικότητα, έτσι και η
συνεχής βελτίωση της πρωθυπουργικής εικόνας (θετικές κρίσεις 48,4% σήμερα,
έναντι 43,9% τον Νοέμβριο και 38,1% τον περασμένο Ιούλιο) οφείλεται πρωτίστως
στην επανασυσπείρωση των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ. Ενώ πριν από έναν χρόνο
(Ιανουάριος 1999), την περίοδο της μέγιστης κρίσης, η αξιολόγηση του
Πρωθυπουργού λειτουργούσε διχαστικά για τους ψηφοφόρους (το 1996) του ΠΑΣΟΚ
(με τις θετικές και τις αρνητικές κρίσεις να ισομοιράζονται), σήμερα το 82,9%
από αυτούς εκφράζεται θετικά για τον Κ. Σημίτη και μόνο το 10,5% υιοθετεί
σαφώς αρνητική στάση. Η αποδοχή του Κ. Σημίτη από τους ψηφοφόρους ΠΑΣΟΚ το
1996 φτάνει μάλιστα το 88,7% όταν η ερώτηση τίθεται ως διλημματική επιλογή
Πρωθυπουργού μεταξύ αυτού και του Κ. Καραμανλή.

Η ανάλυση που προηγήθηκε οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το ΠΑΣΟΚ κατόρθωσε, μετά
την ήττα των Ευρωεκλογών, να επανασυσπειρώσει ένα σημαντικό τμήμα της
προηγούμενης εκλογικής του βάσης, σε ποσοστά παραπλήσια με τα παγίως υψηλά
ποσοστά συσπείρωσης που παρουσιάζει η Ν.Δ. Έτσι, συγκρίνοντας, π.χ., τη
δημοτικότητα του Κ. Σημίτη με την αντίστοιχη του Κ. Καραμανλή, διαπιστώνεται
μια απόλυτη ομοιότητα ως προς την αποδοχή τους από τους οικείους πολιτικούς
χώρους (82,9% για τον Κ. Σημίτη και 85,7% για τον Κ. Καραμανλή), αλλά και ως
προς τη διεισδυτικότητά τους στον αντίπαλο χώρο (το 24,0% των ψηφοφόρων της
Ν.Δ. εκφράζεται θετικά για τον Κ. Σημίτη και το 21,8% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ
για τον Κ. Καραμανλή). Οι ψηφοφόροι του ΚΚΕ και του ΔΗΚΚΙ απορρίπτουν και τους
δύο με ποσοστά που κυμαίνονται περί το 80%, ενώ ο Κ. Σημίτης εξασφαλίζει ένα
συνολικό προβάδισμα στη δημοτικότητα κατά έξι περίπου ποσοστιαίες μονάδες,
γιατί αξιολογείται θετικά από τους ψηφοφόρους του ΣΥΝ και κυρίως γιατί
υπερέχει (με 45% περίπου θετικές κρίσεις, έναντι 35% για τον Κ. Καραμανλή)
στον χώρο της «αδιευκρίνιστης ψήφου».

Η υπεροχή του Κ. Σημίτη, σε σύγκριση με τον αρχηγό της Αξιωματικής
Αντιπολίτευσης, διευρύνεται μάλιστα σημαντικά όταν η ερώτηση τίθεται με τη
διλημματική μορφή της εξαναγκαστικής επιλογής, μεταξύ των δυο, του
καταλληλότερου για το αξίωμα του Πρωθυπουργού. Στην περίπτωση αυτή ο Κ.
Σημίτης μεταφράζει σε προτίμηση το σύνολο σχεδόν της δημοτικότητάς του (ακόμα
και μεταξύ των ψηφοφόρων της Ν.Δ. το 1996 το 9,8% θεωρεί ως καταλληλότερο
πρωθυπουργό τον Κ. Σημίτη), γεγονός που εξηγεί και την τελείως ομοιότροπη
ανοδική τάση που εμφανίζουν οι δύο σχετικοί δείκτες: τον περασμένο Ιούλιο το
38,7% θεωρούσε ως καταλληλότερο πρωθυπουργό τον Κ. Σημίτη (με δημοτικότητα
38,1%), τον Νοέμβριο το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 43,4% (με δημοτικότητα 43,9%)
και σήμερα 50,7% (με δημοτικότητα 48,4%).

Αντίθετα, ο Κ. Καραμανλής εμφανίζει στο σημείο αυτό ένα σαφέστατο έλλειμμα, σε
σύγκριση με τη δημοτικότητά του, και το κυριότερο μια εντυπωσιακή στασιμότητα
που αποτυπώνεται τόσο στο Λεκανοπέδιο (28,5% τον Ιούλιο, 25,8% τον Νοέμβριο,
26,5% σήμερα), όσο και στις πανελλαδικές έρευνες (βλ. «ΤΑ ΝΕΑ», 4 Ιανουαρίου
2000). Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στη μηδενική διεισδυτικότητά του
μεταξύ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ το 1996 (μόνο το 3,6% τον προτιμά από τον Κ.
Σημίτη) και στην περιορισμένη αποδοχή του στον χώρο της «αδιευκρίνιστης ψήφου»
(όπου η υπεροχή του Κ. Σημίτη, με 50% περίπου έναντι 15%, ενδέχεται να
αποδειχτεί καθοριστική). Η πρόσφατη στροφή της Ν.Δ. σε μια πολιτική διατύπωση
θέσεων και η συνακόλουθη αλλαγή στις επικοινωνιακές επιλογές του αρχηγού της,
έχουν ως άμεση προτεραιότητα την υπέρβαση αυτής της αδυναμίας και γι’ αυτό, αν
στεφθούν με επιτυχία, είναι ενδεχόμενο να μεταβάλουν τους όρους του πολιτικού ανταγωνισμού.