ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το φίδι του αυγού

Ενώ εμείς έχουμε πλήρως απορροφηθεί από τα δύο τελευταία εγχώρια αθλήματα
(το χάζεμα του Μετρό και το μάντεμα των εκλογών), η ηθική διάσταση της
πολιτικής ολοένα και συρρικνώνεται. Το δικέφαλο φίδι μιας ακροδεξιάς που
κοντεύει να γίνει κυβερνητική και οικονομικών παρανομιών που έχουν πια γίνει
συνήθεια προβάλλει μέσα από το αυγό της ευρωπαϊκής δημοκρατίας.

Δεν είναι ορθό να λέγεται ότι η πιθανή ανάρρηση στην εξουσία του κόμματος των
«Ελευθέρων» του Χάιντερ στην Αυστρία αναβιώνει τα «φαντάσματα του
παρελθόντος», δηλαδή την άνοδο των ναζί. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι ο Χίτλερ
της δεκαετίας του ’30 δεν ήταν ο Χίτλερ που σήμερα ξέρει η Ιστορία, ενώ ο
Χάιντερ του 21ου αιώνα αυτού ακριβώς του ιστορικού Χίτλερ αποτελεί ανενδοίαστα
απολογητή και δυνάμει μιμητή. Υπ’ αυτή την έννοια, αυτό που πιθανώς
εκκολάπτεται στην κατά τα άλλα ευημερούσα κεντροευρωπαϊκή χώρα δεν είναι μια
επανάληψη, αλλά μια ευρωπαϊκή πρωτιά ­ αν εξαιρέσουμε, λόγω των πολλών
ιδιοτυπιών του, το προηγούμενο της συμμετοχής των «Γκρίζων Λύκων» στην παρούσα
τουρκική κυβέρνηση. Οι «Ελεύθεροι», αν τελικώς εισέλθουν στην επόμενη
αυστριακή κυβέρνηση, όπως, αν δεν ήταν αυτοί που είναι, θα μπορούσε να
αναμένεται με βάση το πρόσφατο εκλογικό τους αποτέλεσμα, πέτυχαν να είναι το
δεύτερο σε δύναμη κόμμα χάρις ακριβώς στην «ειλικρίνειά» τους. Το πρόγραμμά
τους, όπως και η προσωπική πορεία του ιδρυτή και αρχηγού τους, ήταν ανοικτά
ξενοφοβικό, εθνικιστικό, αντι-ευρωπαϊκό και οπισθοδρομικό.

Οι αρχές που ανοικτά και εξ αρχής πρόβαλλαν ήταν ο ρατσισμός, ο κοινωνικός
αποκλεισμός, η ανισότητα ως απόδοση δικαιοσύνης και ο εγκλεισμός στην εθνική
ταυτότητα ως τρόπος οικοδόμησης του μέλλοντος ­ αναμεμειγμένες, είναι αλήθεια,
με τέτοιο έξυπνο τρόπο, ώστε τελικά οι όποιες ιδέες να μοιάζουν ασήμαντες
μπροστά στη «διαφορετικά χαρισματική» προσωπικότητα του νέου φύρερ. Ας τους
αναγνωρισθεί τουλάχιστον αυτό: στην εξουσία δεν προσπάθησαν να φθάσουν με άλλη
βία από την ψυχολογική, με άλλο ψέμα εκτός από την ίδια τους την κοσμοθεωρία.
Μέσα από αυτή την οπτική, προβάλλει ακόμα πιο ανησυχητικό το ερώτημα του
«γιατί» (έπεισαν, αφέθηκαν, τα κατάφεραν) και μεγαλώνει η ευθύνη των
υπόλοιπων, θεωρητικά δημοκρατικών, κομμάτων.

Πώς είναι δυνατόν, στο όνομα του μοιράσματος της εξουσίας, η δεξιά παράταξη
του πρώην υπουργού Εξωτερικών να αρνείται να συμπράξει με αυτούς που θα
έφραζαν τον δρόμο των ακροδεξιών και να συζητά τον σχηματισμό κυβέρνησης με
αυτούς που, ακόμα και αν δεν κρατήσουν τα ηνία της εξουσίας, θα ενσταλάξουν
στο πνεύμα της τη μισαλλοδοξία και την άρνηση της ουσίας του
κοινοβουλευτισμού; Φαίνεται ότι μια τέτοια εξέλιξη έχει καταστεί πιθανή όχι
τόσο επειδή έχουν, σε κάποιο βαθμό δικαιολογημένα, διογκωθεί τα τελευταία
χρόνια οι παντοειδείς ανασφάλειες των εκλογικών σωμάτων, αλλά επειδή η
δημοκρατία θεωρείται οριστικώς κερδισμένη και γι’ αυτόν το λόγο οι λαοί της
Ευρώπης δεν την πονάνε πια, δεν μπορούν ­ ή αδιαφορούν ­ να αναγνωρίσουν ποια
κόμματα, μέσα από τις αναγκαστικά ατελείς επιλογές τους, επιθυμούν το βάθεμά
της και ποια επιβουλεύονται, με σύγχρονους τρόπους, την ίδια της την ύπαρξη.

Παρόμοιου μεγέθους κίνδυνο συνιστά για τη δημοκρατία και η αποκάλυψη, που
καθίσταται παταγώδης μέσα από την πτώση χθεσινών «γιγάντων» της ευρωπαϊκής
πολιτικής σκηνής όπως ο Χέλμουτ Κολ, του εύρους που έχει αποκτήσει, σχεδόν
παντού, το φαινόμενο της παράνομης χρηματοδότησης των κομμάτων και της
σκοτεινής διαπλοκής χρήματος και εξουσίας. Επιμένω, όπως και για την άνοδο των
ακροδεξιών: ο αντίκτυπος τέτοιων φαινομένων δεν περιορίζεται στις χώρες που
κάθε φορά αγγίζουν. Η Ευρώπη υποτίθεται ότι χτίζεται πάνω σε έναν κοινό πυρήνα
αρχών και γι’ αυτό η κάθε παραβίασή τους μάς αφορά όλους ­ και μας θυμίζει,
εξάλλου, ότι το φίδι παραμονεύει και στην αυλή μας. Η Γαλλία, για παράδειγμα,
δεν επιτρέπεται να ξεχάσει πώς φλέρταρε με τον Λεπέν, ενώ η Ελλάδα δεν
δικαιούται να κάνει πως αγνοεί τι της στοίχισε πολιτικά το σκάνδαλο Κοσκωτά.
Ιδιαίτερα η ευρωπαϊκή αριστερά, αν θυμάται ακόμα ποια είναι, έχει ιστορικό
ρόλο και ευθύνη γι’ αυτή την αναγκαία παιδαγωγία.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.