Γιατί η μουσική βιομηχανία εισβάλλει στο Ίντερνετ

ΕΕνας πολύ καλός τρόπος για να κατανοήσει κάποιος τις ταχύτατες αλλαγές που
συμβαίνουν στη μουσική βιομηχανία είναι η αλλαγή των λέξεων που χρησιμοποιούν
τα στελέχη της. Στο παρελθόν η λέξη «προϊόν» χαρακτήριζε την ηχογραφημένη
μουσική. Τελευταία αυτή η λέξη έχει αντικατασταθεί με την επίσης «ψυχρή» λέξη
«περιεχόμενο».

Η διαφορά; Το «προϊόν» είναι ένα αντικείμενο με φυσική υπόσταση που μπορεί να
συσκευασθεί σε ένα κουτί και να τοποθετηθεί στα ράφια των καταστημάτων. Το
περιεχόμενο είναι κάτι άυλο, που έχει μετατραπεί σε ψηφιακό κώδικα και έχει
τοποθετηθεί σε μια ιντερνετική ιστοσελίδα.

Η διαφορά μεταξύ αυτών των δύο λέξεων είναι η διαφορά μεταξύ της μουσικής
βιομηχανίας του χθες και αυτής του σήμερα. Όταν η Γιουνιβέρσαλ -ανήκε στη
Σίγκραμ- εξαγόρασε στα τέλη του 1998 την Πόλιγκραμ Μιούζικ (τότε ήταν η
μεγαλύτερη συγχώνευση στη δισκογραφική ιστορία), η Σίγκραμ ενδιαφερόταν για
«προϊόν» και επιθυμούσε να αυξήσει την πρόσβασή της στην παγκόσμια αγορά μέσω
του διεθνούς δικτύου της Πόλιγκραμ. Όταν όμως η νεογέννητη AOL Time Warner
προχώρησε στην περαιτέρω ενίσχυση της παρουσίας της στην παγκόσμια αγορά
ενημέρωσης και ψυχαγωγίας ανακοινώνοντας τα σχέδιά της για τη συγχώνευση με
τον όμιλο ΕΜΙ, ενδιαφερόταν κυρίως για περισσότερο «περιεχόμενο». Ο κατάλογος
της ΕΜΙ περιλαμβάνει τους Μπιτλς, τους Μπιτς Μπόις, τους Ρόλινγκ Στόουνς, τον
Φρανκ Σινάτρα και εκατοντάδες άλλους καλλιτέχνες. Αν όλοι αυτοί γίνουν
διαθέσιμοι μέσω άμεσης πρόσβασης στο διαδίκτυο μαζί με τους σούπερ σταρ της
Γουόρνερ, αυτό το μουσικό πακέτο μπορεί να εκτοπίσει το παραδοσιακό κόμπακτ
ντισκ στις προτιμήσεις του κοινού.

Με τα επιχειρηματικά στελέχη της μουσικής βιομηχανίας να μιλούν για ακόμη
μεγαλύτερη συγκέντρωση μεταξύ των μεγάλων δισκογραφικών εμπορικών σημάτων,
είναι ξεκάθαρο πως η βιομηχανία βρίσκεται σε φάση ιστορικών αλλαγών. Οι
παραδοσιακές έξι μεγαλύτερες δισκογραφικές εταιρείες έχουν ήδη μειωθεί σε
τέσσερις και πιθανότατα σε ακόμη λιγότερες μέχρι το 2001.

Η αναγέννηση

Η συγχώνευση της ΕΜΙ με τη Warner Music αποτελεί την απόδειξη των επαναστατικών αλλαγών που σαρώνουν τη μουσική βιομηχανία

Η μουσική βιομηχανία τώρα αναγεννάται. Ένας μεγάλος δικτυακός ιστός έχει
αρχίσει να περικυκλώνει τις δισκογραφικές εταιρείες. Όταν αυτή η διαδικασία
ολοκληρωθεί θα έχουμε έναν κόσμο μέσα στον οποίο οι καλλιτέχνες θα είναι
περισσότερο αυτόνομοι, ένα νέο ολιγοπώλιο στον κλάδο των μέσων μαζικής
ενημέρωσης με ακόμη μεγαλύτερη ισχύ στη μουσική αγορά.

Όλοι οι διάσημοι καλλιτέχνες που έχουν πραγματοποιήσει ηχογραφήσεις θα
επηρεαστούν από αυτές τις αλλαγές. Η μουσική βιομηχανία ετοιμάζεται για μεγάλο
αριθμό απολύσεων προσωπικού και ακυρώνει συνεχώς συμβόλαια με εκατοντάδες
καλλιτέχνες (και οι δύο εξελίξεις ήταν αποτέλεσμα της συγχώνευσης Γιουνιβέρσαλ
και Πόλιγκραμ). Αν το παρελθόν μπορεί να γίνει οδηγός του μέλλοντος, τότε
ακόμη και τα γνωστά μουσικά συγκροτήματα που συντηρούνται από τη νέα εταιρεία
κολοσσό θα πρέπει να αρχίσουν να ανησυχούν για τις εκδόσεις νέων δίσκων τους
αλλά και τη διατήρηση των σχέσεών τους με τις εταιρείες.

Στο παρελθόν πολλοί ανεξάρτητοι επιχειρηματίες θεωρούσαν το ‘Ιντερνετ σαν το
μέσο που θα δημιουργήσει ουτοπικές καταστάσεις: ελεύθερη και δωρεάν μουσική
για όλους. Αυτό το όνειρο σβήνει ημέρα με την ημέρα. Το 1993 και το 1994, όταν
ανεξάρτητοι επιχειρηματίες και φοιτητές άρχισαν να στήνουν εταιρείες για τη
διανομή μουσικής μέσω του ‘Ιντερνετ, υπήρχε ένα κλισέ που ακουγόταν συνεχώς:
το ‘Ιντερνετ θα αναβάθμιζε το μουσικό τοπίο, απελευθερώνοντας τους καλλιτέχνες
και τους οπαδούς τους από τα δεσμά των έξι μεγάλων δισκογραφικών εταιρειών.
Ωστόσο, οι δισκογραφικοί γίγαντες έκαναν απόβαση στη Λιλιπούπολη.

Πάντως, πολλά στελέχη στη μουσική βιομηχανία και στη βιομηχανία του ‘Ιντερνετ
εμφανίζονται να αντιμετωπίζουν με ενθουσιασμό τις εξελίξεις, τις οποίες
θεωρούν ως το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός νέου συστήματος διανομής του
“περιεχομένου” τους. Επιπλέον, προσβλέπουν ότι οι συγχωνεύσεις και οι
“περικοπές” καλλιτεχνών να κάνουν τους τελευταίους πολύ πιο πρόθυμους να
υπογράψουν συμβόλαια με ανεξάρτητες και νεογέννητες εταιρείες.

Το ‘Ιντερνετ δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας συγχωνεύσεων. Η συγκέντρωση
είναι αποτέλεσμα και της ωρίμανσης μιας βιομηχανίας που ακολουθεί σταδιακά
τους κανόνες ανάπτυξης των παραδοσιακών εταιρειών -μέσω συγχωνεύσεων και
εξαγορών. Πρόκειται για μια τάση που έχει τις προϋποθέσεις για την αλλαγή και
της ραδιοφωνικής βιομηχανίας. Είναι επίσης μια αμυντική κίνηση για τη διόρθωση
της ανισορροπίας που δημιούργησε η πανίσχυρη ένωση της Γιουνιβέρσαλ με την
Πόλιγκραμ.

Φόβοι

Παρά το γεγονός ότι κάποιοι πιστεύουν πως το κύμα συγχωνεύσεων είναι ένα πολύ
καλά οργανωμένο σχέδιο, προκαλείται επίσης και από την αβεβαιότητα για τις
συνθήκες που θα δημιουργήσει το ‘Ιντερνετ. Στους φόβους αυτούς
περιλαμβάνονται: το να μείνει μια εταιρεία πίσω στην νέα εποχή, το να είναι
μικρή και αδύναμη να ανταγωνισθεί και να μην μπορεί να επιδείξει ανάπτυξη
στους μετόχους της. Το ‘Ιντερνετ είναι πιθανόν η μεγαλύτερη τεχνολογική
επανάσταση μετά την εφεύρεση του γραμμοφώνου. Και στα πρώτα βήματα αυτής της
επανάστασης, η συσσώρευση περιεχομένου είναι η πρώτη κίνηση.

Αυτό που ακόμη και πριν από ένα χρόνο ήταν όνειρο -οι καταναλωτές να πληρώνουν
ένα μηνιαίο τέλος για απεριόριστη ακρόαση μουσικής όπως γίνεται και με την
καλωδιακή τηλεόραση- μοιάζει τώρα μια αναπόφευκτη εξέλιξη. Ο Μαρκ Γκάιγκερ,
διευθύνων σύμβουλος της δικτυακής σελίδας ‘Αρτιστ Ντιρέκτ Νέτγουορκ είπε σε
μια πρόσφατη συνέντευξή του ότι σε μερικά χρόνια οι καταναλωτές θα αγοράζουν
μουσική από τη δικτυακή σελίδα της Αμέρικα ον Λάιν και το κόστος θα
προστίθεται σε ένα μηνιαίο λογαριασμό που θα λαμβάνουν στο σπίτι. Πρόκειται
για ένα σχέδιο πολύ πιο ευνοϊκό για μαζικές αγορές από το τωρινό. Οι
καταναλωτές κατεβάζουν το μουσικό κομμάτι που θέλουν από το Ίντερνετ αφού
προηγουμένως πληρώσουν με την πιστωτική τους κάρτα. Το μέλλον, λέει ο
Γκάιγκερ, «είναι ένας κόσμος όπου οι δισκογραφικές εταιρείες παρέχουν και
προωθούν στην αγορά το μουσικό περιεχόμενο». Και αυτό που βλέπουμε τώρα είναι
οι πρώτες διενέξεις λόγω αυτών των αλλαγών.

Ένα μικρό αλλά αντιπροσωπευτικό γεγονός συνέβη καθώς η Τάιμ Γουόρνερ, η
Αμέρικα ον Λάιν και η ΕΜΙ προσπαθούσαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους: οι
μεγαλύτερες δισκογραφικές εταιρείες, μαζί με την ένωση αμερικανικών
δισκογραφικών εταιρειών, κατέθεσαν μήνυση εναντίον της ιντερνετικής σελίδας
ΜΡ3. com για μια υπηρεσία του που ονομάζεται My ΜΡ3.

Με την εγγραφή τους σε αυτήν την υπηρεσία οι χρήστες της μπορούν να έχουν
πρόσβαση σε κόμπακτ ντισκ που μπορούν να αγοράσουν μέσω του ‘Ιντερνετ από μια
τεράστια «αποθήκη» μουσικής. Στη συνέχεια μπορούν να ακούνε αυτή τη μουσική
κάθε φορά που είναι συνδεδεμένοι με το Ίντερνετ. Οι μεγάλες δισκογραφικές
εταιρείες υποστηρίζουν ότι αυτή η «αποθήκευση» παραβιάζει τα πνευματικά τους
δικαιώματα, παρά το γεγονός ότι η ΜΡ3. com το αρνείται.

Ωστόσο, κοιτάζουν ακόμη πιο μακριά στο μέλλον: άμεση πρόσβαση για την ακρόαση
μουσικής από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου.

Οι μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες θέλουν να κυριαρχήσουν στο διαδίκτυο και αν
το καταφέρουν θα είναι λόγω του περιεχομένου που διαθέτουν.