ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μια τόσο γηραιά νεολαία

Τελικά η μάχη της καρέκλας δεν ήταν τίποτε άλλο από μάχη για την καρέκλα.
Στο «Συνέδριο» της «νεολαίας» του κυβερνώντος κόμματος το πιο επικίνδυνο δεν
ήταν τα κεφάλια που άνοιξαν, αλλά οι έννοιες που παραφθάρηκαν, η σκέψη που
υποχώρησε, η πολιτική που δέχθηκε ένα τέτοιο πλήγμα από αυτούς που υποτίθεται
πως έπρεπε να τη στηρίζουν.

Για ποιο λόγο άραγε η νεολαία του ΠΑΣΟΚ, που οργανωτικά είναι ανεξάρτητη από
το «μεγάλο» κόμμα, έχει φθάσει στο σημείο όχι μόνο να χειραγωγείται από τους
τενόρους της εσωκομματικής σκηνής αλλά και να μιμείται, σαν καρικατούρα, τον
τρόπο λειτουργίας τους και επίλυσης των διαφορών τους; Πώς εξηγείται (αλλά
μπορεί ποτέ να δικαιολογηθεί;) ότι στον χώρο συζήτησης και στο πεδίο
κομματικής δράσης νέων ανθρώπων επικρατεί σε τέτοιο βαθμό η στενότητα των
απόψεων, η έλλειψη φαντασίας, η αισθητική της οχλαγωγίας, η προσκόλληση στους
τύπους και τους συσχετισμούς, η αίσθηση και η αντιμετώπιση της πολιτικής
κυρίως, αν όχι αποκλειστικά, ως μέσου νομής κάποιας σημερινής ή μελλοντικής
εξουσίας; Η απάντηση δεν είναι απλή ούτε μονοσήμαντη. Το φαινόμενο, που δεν
αφορά μόνο το συγκεκριμένο κόμμα, δεν είναι σημερινό αλλά βαίνει συνεχώς
διογκούμενο, τροφοδοτείται τόσο από το παράδειγμα και την έμπρακτη στάση των
περισσότερων ηγετικών στελεχών της κομματικής ιεραρχίας όσο και από την
περιρρέουσα ατμόσφαιρα άσκησης της πολιτικής. Σε αυτές όμως ακριβώς τις
εκδηλώσεις θα έπρεπε να αντιστέκονται οι οργανωμένοι πολιτικά νέοι, αν είχαν
της νιότης όχι μόνο την ηλικία αλλά και τα ψυχικά γνωρίσματα. Αυτό δεν
σημαίνει φυσικά ότι οι εντυπώσεις που παράγονται με κάτι τέτοιες συνεδριακές ή
παρόμοιες ευκαιρίες εκπροσωπούν ή αντιπροσωπεύουν τη μεγάλη πλειοψηφία των
νέων σε ό,τι αφορά τη σχέση τους με την πολιτική και τη στάση τους απέναντι
στα κοινά ­ με την πλατύτερη δυνατή έννοια. Δεν παύουν όμως να αποτελούν την
επίσημη εικόνα ενός μικρόκοσμου που, κανονικά, θα έπρεπε να είναι ενδεικτικός
για το μέλλον της πολιτικής και των κομμάτων.

Η Ελλάδα παρουσιάζει το παγκοσμίως πρωτότυπο ίσως φαινόμενο να διαθέτει μια
νεολαία που, στο μέτρο τουλάχιστον που κάτι τέτοιο μπορεί να καταμετρηθεί
(μέσα από δημοσκοπήσεις και τα αποτελέσματα των φοιτητικών ιδίως εκλογών),
ψηφίζει και σκέφτεται συντηρητικότερα από τον μέσο όρο του ενεργού πληθυσμού.
Η κυρίαρχη άποψη ότι αυτό το γεγονός αποδεικνύει βασικώς την άρνηση της
παραδοσιακής πολιτικής εκ μέρους των νέων και την προσκόλλησή τους σε ένα άλλο
σύστημα αξιών από αυτό που θα μπορούσε να περικλεισθεί στο κλασικό ιδεολογικό
δίπολο δεξιά – αριστερά, παραγνωρίζει, νομίζω, συχνά συνειδητά αλλά σε κάθε
περίπτωση ανεπίτρεπτα, τον πολιτισμικό παράγοντα, που είναι εγγενής σε κάθε
πολιτική δραστηριότητα. Η στάση των νέων έναντι της πολιτικής φανερώνει, πριν
από τις δυσλειτουργίες του ελληνικού κομματικού συστήματος, το επίπεδο της
πραγματικής παιδείας που στηρίζει και διαμορφώνει τις επιλογές και τις αξίες
τους. Ο μιμητισμός της συμπεριφοράς των επαγγελματιών της πολιτικής, η
αδιαφορία έναντι των ιδεών ως εργαλείων βελτίωσης του συλλογικού βίου και η
επιλογή, ως τρόπου ανέλιξης, της υποταγής και όχι της δημιουργίας, είναι
δείγματα γραφής ­ ζοφερά για όσους πονούν τη δημοκρατία ­ περί του πολιτικού
πολιτισμού μας.

Αλλιώς είναι εξαιρετικά δύσκολο να εξηγηθεί πώς παρουσιάζουν οι οργανωμένοι
νέοι αυτή την εικόνα όταν συγκεντρώνονται για να συζητήσουν και να
αποφασίσουν: είναι σαν να νομίζουν ότι το προνόμιο της διαφοράς τους
συνίσταται στο να φωνάζουν περισσότερο, να διακόπτουν τους ομιλητές ανετότερα
και να μεταφέρουν τις κομματικές σημαίες σε χώρους όπου η καταμέτρηση των
κουκιών θα μπορούσε να δώσει (σαν τα αποτελέσματα των φοιτητικών εκλογών)
αποτέλεσμα εγγύτερο στις προσδοκίες των διαμαρτυρομένων. Ειδικά σε ένα
συνέδριο μιας νεολαίας που θέλει να λέγεται σοσιαλιστική, η γνώση ότι οι
ακρότητες δεν αποτελούν τρόπο έκφρασης των πιο πολλών και η προσπάθεια
συμφιλίωσης μέσω των συνηθισμένων περί ενότητας κοινοτοπιών δεν είναι δυνατόν
να εξουδετερώσουν μια διανοητική πενία και μια οργανωτική αγκύλωση που δεν
προοιωνίζονται τίποτα καλό για μια ήδη διεθνώς αγωνιώσα αριστερά.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.