Κλαυθμώνος – Ομόνοια: Τα 400 «σκοτεινά» μέτρα της πόλης

Τη νιώθεις την απειλή κάθε που σουρουπώνει. Δεν χρειάζεται να κάνει τη δική
της «κατάληψη» η νύχτα, να κοπάσει αισθητά η κίνηση των αυτοκινήτων, να μπουν
σε λειτουργία οι συναγερμοί των μαγαζιών, να πέσουν οι σιδερένιες μπάρες στις
προθήκες τους… Ο φόβος έχει τους δικούς του μηχανισμούς ­ δεν περιμένει. Ένα
αμυδρό μούδιασμα στην αρχή με ένα ανεπαίσθητο ρίγος. Ύστερα κρυώνεις, τα άκρα
παγώνουν, είσαι ξένο σώμα ανάμεσα σε ξένους, θέλεις να φύγεις, να
αποδράσεις… Είναι ένα δύσκολο τετρακοσάρι αυτή η ελάχιστη ­ χιλιομετρικά ­
απόσταση από την Κλαυθμώνος έως την Ομόνοια…

Είναι ίσως περίεργο, αλλά όλα αρχίζουν και αλλάζουν, πολύ νωρίς ταυτόχρονα
με τη δύση του ηλίου. Την ώρα ακριβώς που ξεψυχάνε οι τελευταίες δέσμες φωτός,
ένας παράξενος κι αόρατος μηχανισμός ­ δίχως γρανάζια, θετικούς και αρνητικούς
πόλους ή κωδικούς ασφαλείας ­ ενθρονίζεται στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα της
πόλης. Είναι η ώρα της ανατροπής…

Όλα ανατρέπονται. Ίσως πάλι κι όλα να αφήνονται στην ανατροπή. Είναι εξίσου
περίεργο, αλλά ακόμη κι όταν τίποτε ορατό δεν εκδηλώνεται, όταν τίποτε δεν
δείχνει να εξελίσσεται έως εκεί που οριοθετείται η αντίληψή σου και η όραση το
επιτρέπει, ο φόβος είναι ισχυρός, είναι παρών, είναι υπαρκτός κι όλα τα
παραμερίζει. Είναι εκείνος ο φόβος που καταργεί την ευγένεια και τη
γενναιοδωρία και υπονομεύει τις ανθρώπινες σχέσεις. Ο φόβος που κάνει τα απλά
δύσκολα και τα δύσκολα ανέφικτα.

Απόγευμα Πέμπτης. Επτά παρά κάτι… Το αποφάσισα, την ώρα που κατέβαινα με
τα πόδια την οδό Σανταρόζα, έστριβα αριστερά στη Σταδίου και περνούσα στο
απέναντι πεζοδρόμιο με προορισμό την Κλαυθμώνος. Έκοψα τον δρόμο στον κύριο με
το κασκέτο και τον ανασηκωμένο γιακά που ήρθαμε πρόσωπο με πρόσωπο μπροστά στο
γωνιακό κατάστημα με τα ηλεκτρικά. Ατύχησα. Πρόλαβα να πω… «σας παρακαλώ,
μήπως…» και τίποτε άλλο. Ο κύριος ούτε που κοντοστάθηκε. Το βλέμμα του
σκλήρυνε, απέφυγε το δικό μου. Επιτάχυνε το βήμα του και προσπέρασε.

Δεν μπορεί, είπα, τυχαίο θα είναι. Προσπάθησα να επαναλάβω την ερώτησή μου
στη γυναίκα που κατέβαινε τη Σταδίου κρατώντας σφιχτά από το χέρι ένα
κοριτσάκι. «Μήπως ξέρετε πού είναι…». Πάλι δεν πρόλαβα να αποτελειώσω τη
μικρή μου φράση. Μιλούσα στην πλάτη της γυναίκας. Ένας κοστουμαρισμένος άνδρας
γύρω στα 35 ήταν ο επόμενος «στόχος» μου. «Θα μπορούσατε ίσως…», είπα, και
εκείνος ύψωσε το χέρι του μπροστά σαν ασπίδα. Είπε «δεν μπορώ…» και έφυγε.

Πέντε – έξι ακόμη απόπειρές μου απέτυχαν παταγωδώς. Κανείς δεν σταματούσε
για κάποια που κάτι έψαχνε. Θα τολμούσα να πω ότι κανείς δεν έδειξε να
νοιάζεται να ακούσει έστω το «αίτημα». Μπορεί κάποιων το αυτί κάτι να ‘πιασε
για την οδό Πραξιτέλους που ρωτούσα, αλλά είχαν ήδη προσπεράσει. Κάτι ράγισε
μέσα μου. Αν δεν ήξερα στ’ αλήθεια τον δρόμο που γύρευα, με τον τρόπο που
διάλεξα δεν θα τον… μάθαινα!

Το άσπρο φορτηγάκι έγινε φύλλο και φτερό. Το μόνο παράνομο που βρέθηκε ήταν λαθραία τσιγάρα. Ο νεαρός διαμαρτύρεται για την κατάσχεσή τους. Θέλει να καπνίσει…

Με φιλοξενεί η Πλατεία Κλαυθμώνος έως την ώρα που κλείνουν ένα ένα τα μαγαζιά.
Άδεια τα παγκάκια, το ζευγαράκι ξετρυπώνει από το κάτω μέρος της πλατείας και
βιάζεται να απομακρυνθεί, επίμονα κορναρίσματα ακούγονται από την
Δραγατσανίου, στο υπαίθριο πάρκινγκ κάποιοι τσακώνονται, ένα μηχανάκι ξέφρενα
κατεβαίνει την Παπαρρηγοπούλου. Παρακολουθώ τη νύχτα να μεταμορφώνει την πόλη
και την πόλη τους ανθρώπους. Ακόμη και το κρύο αλλάζει υφή, «μεταμορφώνεται»,
γίνεται πιο τσουχτερό, πιο διαπεραστικό. Αφουγκράζομαι τους τριγμούς από τα
σιδερένια ρολά που «τρέχουν» στις σκονισμένες τους ράγες και ύστερα τα κλειδιά
να γυρίζουν με κρότο στις κλειδαριές δύο και τρεις φορές, την ένταση των
τελευταίων βιαστικών προσταγμάτων, ρίχνει και το δεύτερο περίπτερο τα δικά του
ρολά, καταφεύγω για λίγο στο απέναντι μαγαζάκι, για έναν δυνατό εσπρέσο. Δύο
ακόμα πελάτες τρώνε κάτι στα όρθια, κανείς δεν κοιτάζει ποιος στέκεται ή περνά
δίπλα του, άγρυπνο το βλέμμα τους εστιάζεται στις τσάντες και τα πράγματά τους
και ο νεαρός πίσω από τον πάγκο μου κάνει φανερό πως σε λίγο κλείνει το
κατάστημα…

Η νύχτα είναι πια εδώ. Κατηφορίζω τη Σταδίου προς Ομόνοια και σκέφτομαι πώς
αυτή η πόλη, η δική μας πόλη, σε κλωτσάει σαν κάτι περιττό και σαν μίασμα σε
αποδιώχνει. Αγνοώ αν υπάρχουν μία ή πολλές απαντήσεις στα ισάριθμα «γιατί». Η
κίνηση όλο και αραιώνει. Περπατάς με άνεση στο πεζοδρόμιο. Θα μπορούσε να
είναι έως και ειδυλλιακά. Δεν υπάρχουν μετωπικές συγκρούσεις όπως τα πρωινά.
Αλλά υπάρχει μία αίσθηση απόδρασης, διαφυγής…

Λίγο πριν τη διασταύρωση της Σταδίου με την οδό Αρσάκη, ακούγονται ποδοβολητά.
Προλαβαίνω να δω τον μαραθωνοδρόμο νεαρό που κοντανασαίνοντας και
αναμαλλιασμένος διασχίζει κάθετα τη λεωφόρο και χάνεται στα βάθη της Γεωργίου
Σταύρου. Περιμένω να δω κάποιον να τον κυνηγάει, αλλά παραδόξως δεν βλέπω
κανένα! Κανείς δεν φαίνεται να τον ακολουθεί, αλλά ενστικτωδώς σφίγγω το λουρί
της τσάντας μου…

Οι εναπομείναντες περαστικοί βιάζονται να απομακρυνθούν

Συναντιέμαι με «σφιγμένους» ανθρώπους, περιχαρακωμένους θαρρείς στα στενά όρια
του εαυτού τους. Με γάντια, κασκόλ, παλτό ή βαριά μπουφάν. Τα πόδια
δρασκελίζουν όλο και ταχύτερα και καταβροχθίζουν τις τετράγωνες πλάκες στο
πεζοδρόμιο. Απαιτητικά τα χέρια υψώνονται σαν να προσεύχονται για ένα ταξί,
κάποια έχουν πελάτη κάποια όχι, αλλά όλα, σχεδόν, έχουν κατεβασμένη σημαία και
επιλεκτικά παίρνουν τον επόμενο, κανείς δεν χαζολογά στις βιτρίνες, είναι σαν
να ‘χει ήδη εκτοξευθεί κάποια μυστική διαταγή ­ να αδειάσει η πόλη από
αυτοκίνητα και ανθρώπους…

Χαρτομάντιλα πουλάει η μικρούλα με τα ατίθασα μαλλιά που το βλέμμα της
εκλιπαρεί για ένα νόμισμα. Παραδομένη στην κούραση της ημέρας, ούτε που
επιμένει. Ο λαχειοπώλης προσπερνά και αυτός, δεν γυρεύει πελάτες. Μέσα από το
σταματημένο αυτοκίνητο στο φανάρι της Αιόλου, κάποιος χειρονομεί και
τσακώνεται με φράσεις ανείπωτες στο… κινητό του. Ανοίγει το φανάρι,
συνεχίζει να βρίζει και φεύγει σαν βολίδα. Νιώθω πως κάτι μου διαφεύγει, κάτι
δεν «κολλάει». Δεν είναι μόνο η γνωστή αίσθηση της αποξένωσης που με κάνει να
αισθάνομαι πιο παράξενα και από παράξενα, είναι σαν να υπάρχει από κάπου μία
άγνωστη «διαρροή» που διαχέεται στην ατμόσφαιρα της πόλης, αλλά εγώ δεν την
αντιλαμβάνομαι, δεν μπορώ ακόμη να αποκωδικοποιήσω το μήνυμα, χτυπώ λάθος
κωδικούς και ο λαβύρινθος της συνομωσίας δεν ανοίγει για μένα τις πύλες του.
Είναι λες και όλα συντονίστηκαν στο ίδιο μήκος κύματος και εξαφανίστηκαν οι
ζητιάνοι από τις γωνιές και τις παρόδους, οι μικροπωλητές από τα παράνομα
στέκια τους, οι Ρώσοι, οι Ρουμάνοι και οι Νιγηριανοί, με τα λαθραία τσιγάρα
τους, οι χρήστες, οι έμποροι και τα βαποράκια από τις εσοχές των σκοτεινών
στοών και παραδρόμων όλοι οι αλλοδαποί από την κυκλοφορία!

Οι επιχειρήσεις αρετής «καθαγιάζουν» για λίγο την πλατεία

Η μαζική «απόβαση» στην Πλατεία και το «ξεκαθάρισμά» της θυμίζουν ολιγόλεπτη ανακωχή πριν από τη μεγάλη μάχη…

9.15 Είμαι δύο βήματα από την Ομόνοια και νομίζω πως βλέπω όνειρο που
ακόμη δεν ξέρω τι ερμηνεία να του δώσω. Αναρωτιέμαι τι θέμα θα γράψω για την
εφημερίδα αφού κανένας αποστεωμένος νεαρός δεν με σταμάτησε να ικετέψει για
ένα κατοστάρικο ­ συμπλήρωμα για τη δόση του ­, κανένας δεν προσπάθησε να μου
πουλήσει λαθραία τσιγάρα και ρολόγια-μαϊμούδες, κανείς δεν προσπάθησε το
πορτοφόλι μου να κλέψει ή την τσάντα μου να αρπάξει.

Τους είδα, με το που μπήκα στην πλατεία. Πέντε «μαυροσκούφηδες» στα αριστερά
μου, μπροστά στο περίπτερο. Ψάχνοντας με το βλέμμα μου στα δεξιά είδα μια
ακόμη ομάδα να κατευθύνεται με βήμα ταχύ προς την οδό Δώρου. Άλλοι έξι
κατέβαιναν προς την 3ης Σεπτεμβρίου. Τάχυνα και εγώ το βήμα μου. Τα φρένα ενός
αυτοκινήτου στριγκλίζουν στην άσφαλτο μπροστά στου «Μπακάκου». Οι πόρτες
ανοίγουν και μια αρματωμένη ομάδα ξεχύνεται στα πεζοδρόμια. Η επιχείρηση είχε
αρχίσει ώρα πριν. Οι κλούβες, παραταγμένες στην Πειραιώς, στη γωνία με τη
Ζήνωνος, στην Αγίου Κωνσταντίνου, στην Αθηνάς. Η περιοχή είναι
αστυνομοκρατούμενη, περικυκλωμένη και αποκλεισμένη από όλα τα στενά και τις
διεξόδους της. Τα «παιδιά» της Υποδιεύθυνσης Μέτρων Τάξης είχαν ήδη παράγει
έργο. Η πλατεία δείχνει καθαρή, η Ομόνοια μια «αγία»! Όσοι έχουν χαρτιά,
άδειες παραμονής ή πράσινη κάρτα, ελέγχονται μήπως είναι πλαστά και αφήνονται
ελεύθεροι. Οι υπόλοιποι στις κλούβες.

Τα πάντα γίνονται «επαγγελματικά» με απίστευτη ταχύτητα, με τραχύτητα, αλλά
δίχως φανερές τσαπατσουλιές. «Τι έγινε, παιδιά;» ρωτώ την πρώτη ομάδα που
πλευρίζω στη γωνία με την Αγίου Κωνσταντίνου. Ο επικεφαλής πλησιάζει εμφανώς
επιθετικά και ζητεί ταυτότητα. «Γλυκαίνει» λίγο: «Τι να γίνει δηλαδή; Και χθες
εδώ ήμασταν και αύριο πάλι εδώ θα μας βρείτε. Έχουμε εντολές…».

­ Ναι, αλλά μόλις φύγετε, δεν θα ξαναγεμίσει;

«Θα έρθουμε πάλι να την ξανααδειάσουμε… Κάθε φορά που θα γεμίζει, εσείς θα
γράφετε για τον “υπόνομο” που έχει καταντήσει η Ομόνοια. Και όταν εμείς θα
πιάνουμε πάτο στον υπόνομο, εσείς πάλι θα γράφετε για αστυνομοκρατία,
τρομοκρατία και τα ρέστα…».

­ Και είναι λύση αυτή; αποτολμώ να ρωτήσω. Με αποστομώνει: «Ξέρετε εσείς
κάποια καλύτερη; Αν ξέρετε να μας την πείτε…».

Αποφάσισα να μην προτείνω καμιά… λύση. Κατεβαίνοντας την Αγίου Κωνσταντίνου,
στη γωνία με τη Μενάνδρου, μια άλλη ομάδα είναι επί το έργον. Το άσπρο
φορτηγάκι έχει γίνει φύλλο και φτερό. Ο νεαρός Αλβανός που το οδηγούσε και ο
συνεπιβάτης του, παρακολουθούν παράμερα, φρουρούμενοι από δύο
«μαυροσκούφηδες». Τα χαρτιά του αυτοκινήτου είναι εντάξει, το ίδιο και των
επιβατών του. Δεν εντοπίζονται όπλα ή παράνομο φορτίο. Μονάχα ένα πακέτο
λαθραία τσιγάρα. Ο επικεφαλής τα κατάσχει, τα τσαλακώνει, τα πετάει και
προβαίνει σε συστάσεις στον κάτοχό τους. Που διαμαρτύρεται γιατί θέλει να
καπνίσει! «Θα σου δώσω από τα δικά μου που είναι νόμιμα», του λέει και του
δίνει ένα τσιγάρο.

Παρακολουθώ τη σκηνή έχοντας επιδείξει ταυτότητα. Κάποιος από την ομάδα με
ενημερώνει ότι έχουν βγει στην «πιάτσα» κάπου είκοσι διμοιρίες και, σε
συνεργασία και με τις υπόλοιπες αστυνομικές δυνάμεις των γύρω τμημάτων, σε
λιγότερο από μισή ώρα είχαν «καθαρίσει» την Ομόνοια. Συνέλαβαν πάνω από 200
άτομα, μου λέει, οι περισσότεροι αλλοδαποί. «Αλλά ήταν και αρκετοί ημεδαποί,
ξέρετε, τοξικομανείς, βαποράκια, μικροπωλητές…».

Όσοι δεν πρόλαβαν να απομακρυνθούν πιάστηκαν στη φάκα. Οι περισσότεροι όμως
πρόλαβαν. «Όπου υπάρχει Αστυνομία, δεν πάει παράνομος», μου λέει ο περιπτεράς
στην πάνω γωνία. Αλλά δεν τον βλέπω ενθουσιασμένο: «Κι όμως κάτι σας ενοχλεί»,
επιμένω. «Και βέβαια με ενοχλεί. Όλη αυτή η ατμόσφαιρα κάτι άσχημο και
σκοτεινό μου θυμίζει…».

Το περίεργο είναι, μου εξηγεί, ότι η Αστυνομία «ή δεν θα κάνει απολύτως τίποτα
ή θα ξεσκονίζει και τα… πεζοδρόμια»! Περνούν μήνες, με σποραδικές μόνο
εμφανίσεις αστυνομικών. Κι ύστερα κάνουν «ντου» και όποιον πάρει ο χάρος.
Αφήνουν την κατάσταση να «γίνει ελεεινή ως εκεί που δεν παίρνει άλλο κι ύστερα
έρχονται αρματωμένοι και με τις κλούβες τους και μαζεύουν τα πάντα και τους
πάντες… Το πρωί τους έχουν αφήσει. Κι όταν φεύγουν τα όπλα από την πλατεία,
όλοι εδώ ξανάρχονται. Ίδιοι και χειρότεροι… Υπάρχει κανένα νόημα σ’ αυτό;».

Κανένα νόημα δεν βγάζω. Μόνο ότι η Αστυνομία έχει δύναμη που όταν θέλει την
επιδεικνύει. Αλλά δίχως λύσεις…

Βγαίνοντας από τα όρια της Ομόνοιας, προς το Θησείο, το Μοναστηράκι, ύστερα το
Γκάζι, κι ύστερα πάλι πίσω, ανάμεσα από όλα τα θεοσκότεινα ή κακοφωτισμένα
στενά, παντού τις φιγούρες των αρματωμένων «παιδιών» της ΥΜΕΤ συναντούσα έως
τα μεσάνυχτα. Ελάχιστοι οι ανύποπτοι ­ και κατάπληκτοι ­ περαστικοί. Που
βιάζονταν να απομακρυνθούν. Ελάχιστοι πια και οι εναπομείναντες εγκλωβισμένοι
που είχαν λόγους να κρύβονται. Αυτό το βράδυ (και κάθε αντίστοιχο βράδυ), ο
Νίκος, ο Παύλος και η Μαρία θα δυσκολευτούν να βρουν τον προμηθευτή τους πίσω
από τον «Λαμπρόπουλο», στον υπόγειο ή στα στενάκια της Μενάνδρου. Θα τον
εντοπίσουν κάπου αλλού ­ μέσω του κινητού τους. Η Λίζα από τη Βουλγαρία θα
δυσκολευτεί να βρει πελάτες. Και ο Βλαδιμίρ από τη Λευκορωσία δεν θα μπει στον
κίνδυνο να πουλήσει κι άλλες λαθραίες κούτες με τσιγάρα. Παρόμοιες
επιχειρήσεις θυμίζουν ολιγόλεπτη ανακωχή πριν από τη μεγάλη μάχη. Τα όπλα
σιγούν, για να ηχήσουν δυνατότερα. Μια πλατεία κυκλωμένη από 400
«μαυροσκούφηδες», δεν είναι κι ό,τι καλύτερο. Ακόμη και όσοι δεν έχουν μνήμες
ή λόγο να φοβούνται, δεν πιστεύω να αισθάνθηκαν περισσότερο ασφαλείς. Όπως δεν
αισθάνθηκα κι εγώ…

Υπάρχουν ακαθόριστα συναισθήματα που δεν αποκωδικοποιούνται με λέξεις. Μπορεί
να μη φοβάσαι (για λίγο) για την τσάντα σου, αλλά έχεις έναν κόμπο στο
στομάχι. Μια αίσθηση αποκλεισμού. Σε «προστατεύουν» αρματωμένες δυνάμεις για
να κυκλοφορείς ελεύθερα, αλλά το μόνο που δεν θέλεις είναι να κυκλοφορείς σ’
έναν χώρο αστυνομικής «επιβολής». Είσαι και εσύ περι-φρουρούμενος.