Ο μύθος και η αλήθεια για περιφέρεια και blue chips

Τα πρόσφατα σκαμπανεβάσματα του Γενικού Δείκτη και οι μεταπτώσεις στην
ψυχολογία της αγοράς από τα τέλη Δεκεμβρίου 1999 μέχρι τις αρχές Ιανουαρίου
κατέρριψαν τη θεωρία της «ευαίσθητης περιφέρειας». Στην περίοδο αυτή
εμφανίστηκαν βαριά χαρτιά με διακυμάνσεις μεγαλύτερες από εκείνες της
περιφέρειας, αλλά και μετοχές μικρομεσαίων εταιρειών με μεγαλύτερη σταθερότητα
στις τιμές τους από εκείνες των blue chips.

Το 1999 έκλεισε με άνοδο στο Χρηματιστήριο, η οποία από τις 24 Δεκεμβρίου
μέχρι τις 30 Δεκεμβρίου υπολογίζεται σε 15,27%. Το ποσοστό αυτό προκύπτει από
την άνοδο του Γενικού Δείκτη από τις 4.801,76 στις 5.535,09 μονάδες. Στο ίδιο
διάστημα, ο δείκτης των blue chips FTSE/ASE-20 παρουσίασε μικρότερη άνοδο
(11,68%), ενώ εκείνος της μεσαίας και μεγάλης κεφαλαιοποίησης (FTSE/ASE-40
Mid) μεγαλύτερη (27,41%). Τα χαρτιά της περιφέρειας κινήθηκαν πιο ανοδικά,
καθώς οι περισσότερες μετοχές σημείωσαν αύξηση στην τιμή τους κατά 30%,
περίπου. Συγκεκριμένα, μία μετοχή (Αθηναία) σημείωσε μείωση στην τιμή της
(-1,25%) και οι υπόλοιπες άνοδο, η οποία έφτασε μέχρι 36% (Πληροφορική
Εργασίας).

Σημειώνεται ότι ως μετοχές της λεγόμενης περιφέρειας έχουν ληφθεί εκείνες που
έχουν κεφαλαιοποίηση μικρότερη από την τελευταία του δείκτη FTSE/ASE-40 που
αφορά στις εταιρείες μεγάλου και μεσαίου μεγέθους.

Στην πρώτη συνεδρίαση του έτους (3 Ιανουαρίου) πραγματοποιήθηκε σημαντική
άνοδος στις τιμές των μετοχών. Ο Γενικός Δείκτης Τιμών μετοχών του
Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών αυξήθηκε κατά 4,69%, αφού από τις 5.535,09 μονάδες
έκλεισε στις 5.794,85 μονάδες. Ο δείκτης των βαριών χαρτιών FTSE/ASE-20
αυξήθηκε λιγότερο, αφού το ποσοστό ανόδου ήταν 3,79%, ενώ εκείνος των μεσαίων
(FTSE/ASE-40 Mid) περισσότερο (6,33%). Οι περισσότερες μετοχές της λεγόμενης
περιφέρειας έκλεισαν στο λίμιτ απ, ενώ μία σημείωσε πτώση κατά 3,42% (Spider).

Μέχρι τη συνεδρίαση αυτή θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι τα
σκαμπανεβάσματα της αγοράς τροφοδοτούνταν περισσότερο από τις μετοχές
εταιρειών μεσαίου και μικρού μεγέθους. Κι αυτό διότι οι μετοχές blue chips
ήταν πιο «μετριοπαθείς» τόσο στην άνοδο όσο και στην πτώση.

Το συμπέρασμα αυτό, όμως, δεν προκύπτει από τις συνεδριάσεις που ακολούθησαν.
Από τις 3 Ιανουαρίου έως τις 7 Ιανουαρίου ο δείκτης έπεσε από τις 5.794,85
μονάδες στις 5.410,82 μονάδες σημειώνοντας μείωση κατά 6,63%. Τα βαριά χαρτιά
έπεσαν περισσότερο, αφού ο δείκτης FTSE/ASE-20 μειώθηκε κατά 7,90%, ενώ εκείνα
των μεσαίων εταιρειών λιγότερο. Η μείωση του δείκτη FTSE/ASE-40 Mid ήταν
μικρότερη και ανήλθε σε 3,89%. Από την άλλη, στην περιφέρεια η εικόνα ήταν
μεικτή με πολλά λίμιτ απ, αλλά και λίμιτ ντάουν. Οι αποδόσεις σε εκείνες τις
συνεδριάσεις κυμάνθηκαν μεταξύ ­14,50% (Mevaco) και +173,21% (Χαϊδεμένος).

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η μεγαλύτερη πίεση τις ημέρες εκείνες ασκήθηκε
από τα βαριά χαρτιά, τα οποία μέχρι τότε μάλλον διατηρούσαν την ψυχραιμία
τους. Προσπαθώντας να εξηγήσουν χρηματιστηριακοί αναλυτές τη συμπεριφορά αυτή,
διατύπωσαν την εκτίμηση ότι η πίεση που ασκήθηκε στα blue chips οφείλεται
μάλλον στη στήριξη που είχαν δεχτεί κατά τις προηγούμενες συνεδριάσεις και
κυρίως στις τελευταίες του 1999. Εξάλλου, η περιφέρεια δεν άντεξε στις
πιέσεις, αφού παρουσίασε μεγάλες διακυμάνσεις. Τον ρόλο των blue chips
ανέλαβαν κατά τις πρώτες συνεδριάσεις του 2000 μάλλον οι μετοχές των εταιρειών
μεσαίας κεφαλαιοποίησης, αφού ο δείκτης τους παρουσίασε πιο ομαλή πορεία.

Ο συντελεστής Βήτα

Άλλοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να προκύψουν βάσιμα συμπεράσματα
για τη συμπεριφορά των μετοχών από μερικές μόνο συνεδριάσεις. Οι ίδιοι
παραπέμπουν σε ένα στατιστικό μέγεθος, το οποίο δείχνει πόσο ευαίσθητη είναι
μια μετοχή σε σχέση με τις μεταβολές της αγοράς. Πρόκειται για τον συντελεστή
Βήτα. Όταν ο συντελεστής αυτός είναι μεγαλύτερος από 1, τότε η μετοχή
κατατάσσεται στην ομάδα των επιθετικών, ενώ όταν είναι μικρότερος από 1, τότε
κατατάσσεται στην ομάδα των αμυντικών. Οι επιθετικές μετοχές παρουσιάζουν
μεγαλύτερες διακυμάνσεις από εκείνες της αγοράς, ενώ οι αμυντικές μικρότερες.
Εάν, για παράδειγμα, ο συντελεστής Βήτα μιας μετοχής είναι 1,2 και ο Γενικός
Δείκτης αυξηθεί κατά 100%, τότε η τιμή της μετοχής θα αυξηθεί αντίστοιχα κατά
120%. Από την άλλη, εάν ο συντελεστής Βήτα μιας μετοχής είναι 0,8 και ο
Γενικός Δείκτης αυξηθεί κατά 100%, τότε η τιμή της μετοχής θα αυξηθεί κατά
80%. Τα ίδια ισχύουν και στην πτώση του δείκτη. Ακόμη κι αν λάβουμε υπόψη το
συντελεστή Βήτα, ο οποίος προκύπτει από στατιστικές μεθόδους και από πολλές
συνεδριάσεις, καταλήγουμε στο ίδιο συμπέρασμα: τα βαριά χαρτιά έχασαν την
«ψυχραιμία» τους, ενώ μερικά της λεγόμενης περιφέρειας συμπεριφέρονται σαν
blue chips.

Ενδεικτικές, ίσως, περιπτώσεις είναι οι μετοχές των τραπεζών Εθνικής, Alpha
Πίστεως και Εμπορικής, οι οποίες συγκαταλέγονται στον πίνακα των blue chips. Ο
πίνακας, όμως, με τους συντελεστές Βήτα τις κατατάσσει μεταξύ των πιο
επιθετικών μετοχών της Σοφοκλέους.

Από την άλλη, οι μετοχές, για παράδειγμα, των εταιρειών Λανακάμ, Τρία Άλφα και
Ασπίς Επενδυτική, οι οποίες κατατάσσονται στις τελευταίες θέσεις με βάση την
κεφαλαιοποίηση (κάτω από 30,5 δισ. δραχμές, σύμφωνα με τις τιμές στις 7
Ιανουαρίου), είναι αμυντικές. Συγκεκριμένα, ο συντελεστής Βήτα της κοινής
ανώνυμης μετοχής της Λανακάμ είναι 0,88, της κοινής ονομαστικής της Τρία Άλφα
είναι 0,25 και της κοινής ανώνυμης της Ασπίς Επενδυτικής είναι 0,68.