Η δημοτική στα Νομικά

Με αφορμή άρθρο του κ. Εμμ. Κριαρά στα «ΝΕΑ» για τα 20χρονα από την
καθιέρωση της δημοτικής, ο κ. Κωνσταντίνος Βαθιώτης, δρ Νομικής του
Πανεπιστημίου Αθηνών, σημειώνει:

«Εάν εστιάσουμε την προσοχή μας στη νομική επιστήμη, θα μπορούσε κανείς να
αναφέρει πλείστα όσα παραδείγματα γλωσσικών παραδόξων, που και την κατανόηση
δυσχεραίνουν και τη γλώσσα μας γελοιοποιούν (βλ. αναλυτικά Α. Μάνεση, Η
νεοελληνική γλώσσα στη νομική επιστήμη, περιοδ. Νομικό Βήμα, Τόμ. 46 – 1998,
σ. 1185 κ.ε.).

Μάλιστα ο κ. Κριαράς επισημαίνει, δικαίως, ότι “κατάντησε να διαβάζομε
αρχαϊσμούς σαν αυτόν: ο εισελθείς αντί ο εισελθών και πολλά άλλα παρόμοια”
και, συνεπώς, ότι πρέπει να αποφεύγεται “κάθε αδικαιολόγητος αρχαϊσμός […],
γιατί δεν ξέρεις ούτε πότε ούτε πώς πρέπει να αρχαΐσεις”· αντιστοίχως, όμως,
κατάντησε ­ γιατί άραγε όχι κατήντησε, ούτως ώστε να αποφεύγεται και η σύγχυση
με την προστακτική; ­ να διαβάζουμε στον μεταγλωττισμένο Ποινικό Κώδικα (ΠΚ)
καθώς και στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ), μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

“Μένει ατιμώρητος [ο δράστης] και δεν του καταλογίζεται η υπέρβαση [των ορίων
αμύνης], αν εν-έ-ργησε μ’ αυτόν τον τρόπο εξαιτίας του φόβου ή της ταραχής που
του προκάλεσε η επίθεση” (άρ. 23 εδ. β’ ΠΚ), “Όποιος βρίσκει χαμένο [σε τι
ενοχλούσε το “απολωλός”;] πράγμα και δεν αναγγέλλει την ανεύρεση μέσα σε 14
ημέρες… τιμωρείται με χρηματική ποινή” (άρ. 376 εδ. α’ ΠΚ), “Με [φυλάκιση
τουλάχιστον έξι μηνών] τιμωρείται και… β) όποιος απαλλοτριώνει παραπέρα [σε
τι ενοχλούσε η λέξη “περαιτέρω”;]… κάποια απαίτηση…” (άρ. 404 παρ. 2 ΠΚ),
“, Με κράτηση μέχρι δύο μηνών ή με πρόστιμο… τιμωρείται όποιος… πουλεί…
[!] δηλητήριο χωρίς την απαιτούμενη άδεια της αρχής…” (άρ. 423 ΠΚ),
“Αντίγραφο της έκθεσης στέλνεται [σε τι ενοχλούσε το “αποστέλλεται”;] για
είσπραξη στον αρμόδιο τομέα” (άρ. 53 ΚΠΔ), “Αν υπάρχουν αμφιβολίες για το
θάνατο του κατηγορουμένου, διατάσσεται η αναβολή της διαδικασίας, ωσότου
βεβαιωθεί ότι ο κατηγορούμενος βρίσκεται στη ζωή [σε τι ενοχλούσε η παγιωμένη
έκφραση “εν ζωή”;]…» (άρ. 81 παρ. 1 ΚΠΔ), “Συναφή θεωρούνται… όσα
εγκλήματα γίνονται [σε τι ενοχλούσε το ρήμα “πράττονται”;] από το ίδιο
πρόσωπο…” (άρ. 129 ΚΠΔ), “Η κλήτευση δεν είναι υποχρεωτική, αν το θέμα δεν
έχει σχέση με την κατηγορούμενη [!] πράξη” (άρ. 327 παρ. 2 ΚΠΔ)».

Αξίζει, επίσης, τον κόπο να διαβάσει κάθε δάσκαλος της γλώσσας μας ενδεικτικά
πρόσφατες δικαστικές αποφάσεις και να τις συγκρίνει με τις αντίστοιχες προ
καθιερώσεως της δημοτικής.

Με πολύ μεγάλη δυσκολία θα διαφωνήσει ως προς την διαπίστωση ότι ο μεστός ­
ούτως ή άλλως ­ σύνθετος νομικός λόγος αλλού έχει ξεχειλώσει επικίνδυνα ένεκα
της “αναφορικής πανάκειας” με τα συνεχή “που” και “οποίος/α/ο” (παρατίθεται
αυτολεξεί απόσπασμα αποφάσεως έτους 1998 δημοσιευθείσα σε επιστημονικό
περιοδικό Ποινικού Δικαίου:

“διά της θέσεως του σημείου-γράμματος Κ, εντός κύκλου, δίπλα στο όνομα της
Α.Λ., που περιλαμβανόταν, με αύξοντα αριθμό 4, στον πίνακα που περιείχε τα
πέντε ονόματα των υποψηφίων που επανεξετάστηκαν από την ΑΝΥΕ”) και αλλού έχει
ξεπέσει σ’ ένα μη προσήκον στην βαρύτητα της διαδικασίας ανεπίσημο ύφος:

Τώρα πια κυριαρχεί συχνά στο διατακτικό των αρεοπαγιτικών αποφάσεων η επωδός

“Έτσι που έκρινε το δικαστήριο της ουσίας…”, φράση που δυστυχώς παραπέμπει
συνειρμικά στην αντίστοιχη της καθομιλουμένης “Έτσι που τα ‘κανες…”.