Πολυμετοχικές και ευάλωτες οι τράπεζες

Δημόσια ταμεία και οργανισμοί, θυγατρικές εταιρείες, γνωστοί επιχειρηματίες,
νομικά πρόσωπα του δημοσίου, ακόμη και του ιδιωτικού τομέα, υπεράκτιες
εταιρείες και βεβαίως Έλληνες και ξένοι, θεσμικοί και ιδιώτες, επενδυτές,
συγκροτούν σε πολύ μεγάλο βαθμό τα μετοχολόγια των ελληνικών πιστωτικών
ιδρυμάτων. Η πρώτη παρατήρηση που γίνεται αφορά στο γεγονός ότι σε αντίθεση με
ό,τι συνέβαινε παλαιότερα, η συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου στο ελληνικό
τραπεζικό σύστημα, περιορίζεται με αργά αλλά σταθερά βήματα.

Με την πώληση μάλιστα του 10% των μετοχών της Εμπορικής σε ξένο «στρατηγικό
σύμμαχο», η παρουσία αυτή αναμένεται να ελαχιστοποιηθεί ακόμη περισσότερο,
καθώς το ποσοστό των μετοχών που θα πωληθεί αναμένεται να προέλθει από το
χαρτοφυλάκιο του Δημοσίου ή του ίδιου του Ομίλου.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία Αυγούστου, το μετοχολόγιο της Εμπορικής
Τράπεζας είχε, σύμφωνα με πληροφορίες, ως εξής: το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο
κατείχε το 9,2% περίπου των μετοχών της, ο ΟΑΕΔ το 5,6%, το ΤΑΠΕΤΕ το 4,29%, ο
ΟΓΑ το 3,59%, ο Φοίνικας το 3,41%, η Εμπορική Μελετών το 2,64% και το Ταμείο
Παρακαταθηκών και Δανείων το 2,43%. Έκτοτε, τα ποσοστά μπορεί να άλλαξαν,
αλλά, όπως εκτιμάται, όχι δραματικά. Σε ό,τι αφορά το μετοχολόγιο της Εθνικής
Τράπεζας, τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία κάνουν λόγο για μία σημαντική
παρουσία των ιδιωτών επενδυτών, Ελλήνων και ξένων, θεσμικών και ιδιωτών, η
οποία φέρεται να έχει ξεπεράσει και το 50% του μετοχικού της κεφαλαίου. Ο
ευρύτερος δημόσιος τομέας εξακολουθεί βεβαίως να διατηρεί μία ισχυρή παρουσία,
στη μεγαλύτερη ελληνική εμπορική τράπεζα, μέσω των ΔΕΚΟ, που κατέχουν το
8,63%, διαφόρων φορέων, πάντα του Δημοσίου, που διαθέτουν το 5,69%, του
Ελληνικού Δημοσίου με 5,53%, των Ταμείων με 18,79%, αλλά και των θυγατρικών
εταιρειών του Ομίλου, που κατέχουν το 7,51%.

Ευρεία διασπορά

Εξαιρετικά πολυμετοχική είναι η Alpha Τράπεζα Πίστεως, με μεγάλη πανσπερμία
μετοχών σε διάφορα χαρτοφυλάκια, ελληνικά και ξένα, ιδιωτών και θεσμικών
επενδυτών. Το ίδιο ίσχυε έως πρόσφατα και με την περίπτωση της Τράπεζας
Εργασίας, πριν περάσει στο χαρτοφυλάκιο του Ομίλου Λάτση, μέσω της
Consolidated Eurofinance Holdings. Η τελευταία διατηρεί πολύ μεγάλη παρουσία
στο χαρτοφυλάκιο της EFG Eurobank, η οποία φθάνει, σύμφωνα με πληροφορίες, στο
70% περίπου της Τράπεζας. Κάτι παραπάνω από αξιόλογη είναι και η παρουσία της
γερμανικής Deutsche Bank στο μετοχικό κεφάλαιο της EFG Eurobank, η οποία
φθάνει στο 10%, ενώ το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού κατέχει το 3%, περίπου, των
μετοχών της. Μεγάλη διασπορά παρατηρείται επίσης και στην περίπτωση της
Τράπεζας Πειραιώς, όπου ο συνολικός αριθμός των μετόχων υπολογίζεται ότι
ξεπερνάει τους 80.000. Μόνο τα νομικά πρόσωπα που συμμετέχουν στο μετοχικό της
κεφάλαιο υπολογίζονται στα 1.400, περίπου. Βασικός μέτοχος της Τράπεζας είναι
η οικογένεια Βαρδινογιάννη, η οποία, μετά τη συγχώνευση Πειραιώς και Xiosbank,
έχει ποσοστό μετοχών που, σύμφωνα με εκτιμήσεις, προσεγγίζει το 14%. Μία ομάδα
γνωστών επιχειρηματιών, στην οποία συμμετέχουν η οικογένεια Βασιλάκη, ο κ.
Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, η οικογένεια Γεροσταθόπουλου, ο κ. Νίκος
Δασκαλαντωνάκης, η οικογένεια Φουρλή και η Mitsubishi Bank of Tokyo, διαθέτει
ποσοστό μετοχών που κυμαίνεται μεταξύ 2,5% και 5% καθένα από τα μέλη της.
Ανάλογο ποσοστό διαθέτουν και οι θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου, ενώ
ακολουθεί μία άλλη ομάδα επιχειρηματιών, τα μέλη της οποίας διαθέτουν ποσοστό
μικρότερο του 2,5% το καθένα.

Από τα παραπάνω προκύπτει πως οι πέντε μεγαλύτεροι πιστωτικοί Όμιλοι της χώρας
διακρίνονται όντως από μεγάλη διασπορά, ως προς το μετοχικό τους κεφάλαιο,
γεγονός το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, μπορεί να τις καθιστά ευέλικτες,
ταυτόχρονα όμως τις καθιστά και ευάλωτες σε ενδεχόμενες «επιθετικές ενέργειες»
εκ μέρους τρίτων, οι οποίες προς το παρόν βεβαίως εντάσσονται στη σφαίρα της φαντασίας.

Οι μικρές τράπεζες

Το ίδιο ισχύει, κατά το μάλλον ή ήττον, και στην περίπτωση των μικρομεσαίων
τραπεζικών ιδρυμάτων. Για παράδειγμα, στην περίπτωση της Τράπεζας Αττικής, δύο
Ταμεία, και συγκεκριμένα το ΤΣΜΕΔΕ και το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων
(ΤΠΔ), διαθέτουν στο χαρτοφυλάκιό τους σχεδόν το 50% των μετοχών της Τράπεζας.
Για την ακρίβεια, το ΤΣΜΕΔΕ διαθέτει το 34% των μετοχών και το ΤΠΔ το 15,50%.
Αν κάποιος υποψήφιος επενδυτής ενδιαφερόταν να αποκτήσει τον έλεγχο της
Τράπεζας, δεν θα είχε παρά να αποταθεί στις διοικήσεις τους προκειμένου να
διαπραγματευτεί την απόκτηση της πλειοψηφίας των μετοχών της. Σε μία
περίπτωση, και συγκεκριμένα σε αυτήν της Γενικής Τράπεζας, το «σκηνικό» αυτό
παρ’ ολίγον να στηθεί, κατά το αμέσως προηγούμενο διάστημα. Ως γνωστόν, το
Μετοχικό Ταμείο Στρατού (ΜΤΣ), το οποίο διαθέτει στο χαρτοφυλάκιό του το 35,5%
των μετοχών της Τράπεζας, εξέφρασε την πρόθεσή του να πωλήσει το σύνολο ή
μέρος του «πακέτου» που διαθέτει, σε όποιον του κατέθετε μία αξιόλογη
προσφορά. Τέτοια πρόταση όμως τελικώς δεν κατατέθηκε. Το γεγονός αυτό όμως δεν
αποκλείει μία ανάλογη κίνηση στο μέλλον. Μάλιστα, τραπεζικοί παράγοντες
εκτιμούν ως πιθανό χρόνο εκδήλωσης μίας τέτοιας πρωτοβουλίας το πρώτο τρίμηνο
του 2000, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της
Γενικής, που έχει ανακοινωθεί. Στην περίπτωση της Ασπίς Μπανκ, οι όποιες
εξελίξεις θα μπορούσαν να δρομολογηθούν, ως προς το ιδιοκτησιακό της καθεστώς,
θα περάσουν από τον μεγαλομέτοχο του Ομίλου Ασπίς κ. Παύλο Ψωμιάδη. Σύμφωνα με
πρόσφατα στοιχεία, ο κ. Ψωμιάδης φέρεται να ελέγχει το 22,5% των μετοχών της
Ασπίς Μπανκ, ενώ άλλο ένα 4% των μετοχών βρίσκεται στο χαρτοφυλάκιο της Ασπίς
ΑΕΓΑ. Κατά συνέπεια, δεν προκαλεί εντύπωση το γεγονός πως ο ίδιος ο κ.
Ψωμιάδης έχει αναλάβει το έργο της διερεύνησης πιθανού ενδιαφέροντος για τη
σύναψη συμμαχίας της Ασπίς Μπανκ με τραπεζικό ίδρυμα του εξωτερικού. Σε πιθανή
διερεύνηση αναλόγου ενδιαφέροντος, στην περίπτωση της Δωρικής Τράπεζας, λόγο
θα είχαν τρεις βασικοί μέτοχοι και συγκεκριμένα η κ. Μ. Εφραίμογλου, η οποία
διαθέτει το 16,47% των μετοχών και οι κ.κ. Β. Πιζάντε και Β. Ασσέρ, οι οποίοι
διαθέτουν στο χαρτοφυλάκιό τους από 16,47% των μετοχών της Τράπεζας ο καθένας.
Το υπόλοιπο 50,58% των μετοχών της Δωρικής βρίσκεται διάσπαρτο σε χαρτοφυλάκια
ιδιωτών. Τέλος, γνωστά ονόματα της ελληνικής επιχειρηματικής κοινότητας, όπως
αυτά των κ.κ. Μπακατσέλου και Θεοχαράκη, θα είχαν τον πρώτο και τον τελευταίο
λόγο σε μία ενδεχόμενη αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Εγνατίας
Τράπεζας. Μόλις την προηγούμενη Πέμπτη όμως, με σχετική ανακοίνωσή της, η
Διοίκηση της Τράπεζας απέκλεισε κάθε τέτοιο ενδεχόμενο. Μετά το πρόσφατο
παράδειγμα της Τράπεζας Εργασίας όμως, η οποία αποτέλεσε το περασμένο
καλοκαίρι στόχο επιθετικής εξαγοράς, δεν ήταν λίγα εκείνα τα τραπεζικά
επιτελεία τα οποία έσπευσαν να «μελετήσουν» τη δική τους μετοχική διάρθρωση
και να εξετάσουν τις πιθανότητες να αποτελέσουν τα δικά τους πιστωτικά
ιδρύματα τον επόμενο στόχο. Οι διαπιστώσεις στις οποίες προέβησαν αναμένεται
σύντομα ­ ενδεχομένως και εντός του 2000 ­ να γίνουν γνωστές.