Επικίνδυνη η «επαναστατική γυμναστική»

Το τελευταίο χρονικό διάστημα ζήσαμε και ζούμε γεγονότα (επίσκεψη Κλίντον,
Παιδεία κ.λπ.) τα οποία μάς επιτρέπουν την εξαγωγή ευρύτερων πολιτικών
συμπερασμάτων.

Τα συμπεράσματα αυτά δεν αφορούν τόσο το αντικείμενο των συζητήσεων ή των
πολιτικών που ασκούνται, εξ άλλου έχουν γραφεί ήδη αρκετά, αλλά τις επιπτώσεις
τους στην καθημερινή πολιτική δραστηριότητα και στην αντίληψη που διαμορφώνει
ο πολίτης για τον τρόπο με τον οποίο πολιτεύονται και λειτουργούν τα κόμματα.
Είναι βεβαίως προφανές ότι εκείνο που πρώτα ενδιαφέρει, είναι η ουσία των
πολιτικών, το κατά πόσον δηλαδή υπάρχει πρόοδος ή υστέρηση στις διεθνείς μας
σχέσεις, ή το κατά πόσον η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση συμβάλλει στον
εξορθολογισμό και την άνοδο του επιπέδου της παιδείας μας.

Όμως πάντα, υπάρχει και η άλλη πλευρά του λόφου, στην οποία καταγράφονται οι
αντιδράσεις της κοινωνίας απέναντι στο είδος της πολιτικής αντιπαράθεσης,
καθώς και στα φαινόμενα κομματικής αμετροέπειας που εμφανίζονται με συνεχώς
αυξανόμενους ρυθμούς.

Είναι χαρακτηριστικό ότι την ώρα που η πολιτική διπλωματία πετύχαινε το για
πολλούς ακατόρθωτο, να αποσπάσει δηλαδή ευνοϊκές τοποθετήσεις σε μια σειρά από
κρίσιμα εθνικά θέματα προσπαθώντας να εμπλουτίσει το πολιτικό οπλοστάσιο αλλά
και τη σχετική διαπραγματευτική της θέση εν όψει Ελσίνκι, μια άλλη διπλωματία,
αυτή της καλλιέργειας και όξυνσης των «επαναστατικών» αντανακλαστικών,
πετύχαινε να καταδείξει ότι η εθνική στρατηγική μπορεί να θυσιάζεται στον βωμό
του κομματισμού και της εσωτερικής πολιτικής σύγκρουσης.

Την ώρα που έστω και φραστικά η Ελλάδα αποσπά τη θετική δημόσια τοποθέτηση του
προέδρου της μοναδικής υπερδύναμης για τα μεγάλα θέματα που μας αφορούν
(οικονομία, ευρωπαϊκή προοπτική Τουρκίας, Κυπριακό κ.λπ.) την ίδια στιγμή η
Ελλάδα, «ελέω» τηλεόρασης, εμφανιζόταν σαν μια κοινωνία χαοτική, που αδυνατεί
να συλλάβει τις συνθήκες του σύγχρονου πολιτικού γίγνεσθαι. Μια κοινωνία που
αρνείται τον διάλογο, που καταλαμβάνεται από ισχυρά εθνικιστικά σύνδρομα, που
διεκδικεί πυρπολώντας όχι μόνο το ιστορικό της κέντρο αλλά και την ίδια την
ουσία της δημοκρατικής της παράδοσης και ιστορίας.

Αυτά τα φαινόμενα εν δυνάμει εμπεριέχουν τον κίνδυνο της κατάταξης της χώρας
στη σφαίρα μιας περιφερειακής, σχεδόν τριτοκοσμικής, εθνικής δύναμης, μιας
δύναμης που ακόμα και όταν έχει δίκιο κατορθώνει να το χάσει προβάλλοντας ένα
προσωπείο που δεν προάγει τη δημοκρατία, τα δικαιώματα του πολίτη, αλλά και τη
διεθνή συνεργασία στα πλαίσια μιας παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας. Μα πάνω απ’
όλα αυτό το είδος της αντιπαράθεσης απομακρύνει τον πολίτη από την ουσία της
πολιτικής. Τον καθηλώνει σε μια κατάσταση αποστασιοποίησης, αρνητισμού και
χειραφέτησης από τα πολιτικά δρώμενα, αφού αισθάνεται πολύ λίγος απέναντι στις
κομματικές επιδιώξεις και ισορροπίες. Του αφαιρούν τη δυνατότητα να αισθάνεται
σαν το υποκείμενο της πολιτικής ζύμωσης και διεκδίκησης, ενώ του παρέχουν
απλόχερα τη δυνατότητα να αισθάνεται το αντικείμενο πάνω στο οποίο στηρίζονται
τα κόμματα και οι καριέρες των επαγγελματιών της πολιτικής. Η αίσθηση αυτή των
πολιτών αποτελεί μια επικίνδυνη συνέπεια αυτών των πρακτικών και στον βαθμό
που αποκτήσει μονιμότερα χαρακτηριστικά θα αποτελέσει μεγάλο πλήγμα για το
ίδιο το πολιτικό μας σύστημα. Όμως ταυτόχρονα αυτό μπορεί να αποτελέσει το
μεγάλο ερέθισμα, με βάση το οποίο η πολιτική θα οδηγηθεί σε νέα σύγχρονα
μονοπάτια, μακριά από την ξεπερασμένη πια αντίληψη του γνωστού από την
πρωθυπουργική ρήση «τζάμπα μάγκες».

Αντίληψη που εξασκείται πάλι σήμερα με πρόσχημα την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση
και εκφράζεται στην πράξη με μια ακραία μορφή κοινωνικής διεκδίκησης, τις
καταλήψεις. Και βέβαια, όσο και αν κανείς πετυχαίνει τον συνειδησιακό
αποπροσανατολισμό των μαθητών, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποκρύψει
αντιπολιτευτικές στρατηγικές που στηρίζονται σε ξεπερασμένες ιδεολογίες και
δόγματα και οι οποίες μέσω του πολιτικού μηδενισμού και της κινδυνολογίας,
προσπαθούν να ενσωματώσουν κοινωνικές δυνάμεις σε αδιέξοδους και επικίνδυνους
δρόμους.

Η ελληνική κοινωνία αξίζει να έχει τις ηγεσίες που της πρέπουν σ’ αυτή την
πορεία που έχει ξεκινήσει για τον μετασχηματισμό της σε μια κοινωνία σύγχρονη,
προοδευτική, εθνικά διεκδικητική, απαλλαγμένη από κατοχικά και ξεπερασμένα
μεταπολιτευτικά σύνδρομα, ενταγμένη ισότιμα σε μια παγκόσμια κοινωνία που
επίσης μετασχηματίζεται με γρήγορους ρυθμούς.

Η επαναστατική γυμναστική των λίγων δεν μπορεί πια να καθηλώσει τη θέληση και
το όραμα των πολλών για ένα καλύτερο και πιο δημιουργικό μέλλον. Ένα μέλλον
που όλοι ονειρευόμαστε.

Ο Μιχάλης Νεoνάκης είναι μέλος της Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ και γραμματέας του Τομέα
Οργανωτικής Πολιτικής.