ΔΡΟΜΟΙ

Οι επικρίσεις…

… ήταν πολλές, αλλά πολλοί ήταν και εκείνοι οι υπέρμαχοι των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων που είχαν επικροτήσει την επέμβαση του ΝΑΤΟ στο Κοσσυφοπέδιο. Ήταν
για αυτούς ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, κάτι που περίμεναν από καιρό. Η
θεωρητική αρχή του δικαιώματος επέμβασης επιβεβαιωνόταν στην πράξη. Ήταν το
πρώτο βήμα για τη μετάλλαξη της διεθνούς τάξης δικαίου: από την παραδοσιακή
«βεστφαλική» αρχή της κυριαρχίας στην αρχή της επέμβασης. Όταν οι Γιατροί
Χωρίς Σύνορα έλαβαν το βραβείο Νόμπελ για την ειρήνη, ο τοποτηρητής της
διεθνούς κοινότητας στο Κοσσυφοπέδιο Μπερνάρ Κουσνέρ θέλησε να το συνδέσει με
τη δράση της οργάνωσης της οποίας υπήρξε ιδρυτής και με τις μεταπολεμικές της
προσπάθειες. Θα ήταν προτιμότερο να το είχε αποφύγει, παρατηρεί στην εφημερίδα
«Λε Μοντ» ο Ντέιβιντ Ριφ, συγγραφέας του βιβλίου «Σφαγείο: η Βοσνία και η
αποτυχία της Δύσης» (εκδ. Simon & Schuster).

Τα μαθήματα…

… από το Κοσσυφοπέδιο είναι διαφορετικά. Εκεί αποδείχτηκε η θεωρητική
ασάφεια του δικαιώματος επέμβασης και αναδείχτηκε πως η ανθρωπιστική πρέπει να
είναι διακριτή από τη στρατιωτική δράση, όποιες και αν είναι οι ηθικές
αιτιάσεις. Το ψήφισμα 1244 του ΟΗΕ, που σημάδεψε τον τερματισμό της σύγκρουσης
και την εγκατάσταση της διεθνούς διοίκησης στο Κοσσυφοπέδιο, επιμένει στον
πολυεθνοτικό χαρακτήρα του. Όμως, το Κοσσυφοπέδιο θα είναι μονοεθνοτικό. Είτε
το θέλει κανείς είτε όχι, οι αλβανόφωνοι Κοσοβάροι αντιμετωπίζουν τους Σέρβους
όπως οι Τσέχοι τους Σουδίτες το 1945.

Ακόμη και αυτός…

… ο Μπερνάρ Κουσνέρ δεν δείχνει πια τον ίδιο ενθουσιασμό όπως όταν πάτησε
για πρώτη φορά το πόδι του στην Πρίστινα. Η επικοινωνιακή ρητορεία του δεν
μπορεί να σκεπάσει τις φήμες που κυκλοφορούν στην έδρα του ΟΗΕ, στη Νέα Υόρκη,
ότι επίκειται η παραίτησή του. Το ψήφισμα 1244 παραμένει νεκρό γράμμα. Θα
γίνει λοιπόν το Κοσσυφοπέδιο μια αποικία του ΝΑΤΟ;

Η αποτυχία…

… του πρώτου καθεστώτος που εγκαθιδρύθηκε με βάση το δικαίωμα επέμβασης για
ανθρωπιστικούς λόγους οδηγεί σε διαφορετικά συμπεράσματα για το μέλλον του
Κοσσυφοπεδίου. Αυτή η αποτυχία θα έπρεπε να υποχρεώσει τη Δύση να επανεξετάσει
την επικρατούσα αντίληψη ότι η θεωρία των ανθρωπιστικών επεμβάσεων είναι
βιώσιμη, λέει ο Ριφ. Η πραγματικότητα στο Κοσσυφοπέδιο δείχνει ότι το σύστημα
που εγκαθιδρύθηκε εκεί δεν είναι πιστό ούτε στην αρχή του ανθρωπισμού ούτε
στην αρχή της κυριαρχίας. Με άλλα λόγια, η διεθνής κοινότητα έχει αποτύχει και
στα δυο «ταμπλό». Οι «ιεραπόστολοι» του ανθρωπισμού μπερδεύονται με τους
στρατιωτικούς και οι γεωστρατηγικές προτεραιότητες με τις αρχές των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων. Όπως ακριβώς η έννοια του ανθρωπιστικού πολέμου, έτσι και το
δικαίωμα επέμβασης ήταν πάντα ένα παράξενο αμάλγαμα από ουτοπία και απόγνωση.
Αυτό το έχουν καταλάβει από καιρό άλλες ανθρωπιστικές οργανώσεις, όπως οι
Γιατροί του Κόσμου, που έφυγαν από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα (το έχει
καταλάβει και το ελληνικό τμήμα τους). Σύμφωνα με τον Ριφ, οι εξελίξεις στο
Κοσσυφοπέδιο επιβεβαιώνουν τη δική τους άποψη.