Ο μέρμηγκας κι ο τζίτζικας

Η εναρμόνιση των ωρών εργασίας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν
αποτελεί τίποτε παραπάνω από μία ευχή. Και αυτό, διότι οι αγορές εργασίας των
κρατών- μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσιάζουν έντονες διαφορές.

«Ο Χρόνος των Ευρωπαίων», μία έρευνα που πραγματοποίησε γαλλικό ερευνητικό
ινστιτούτο σε οκτώ χώρες (Γερμανία, Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία, Μεγάλη Βρετανία,
Ιταλία, Ολλανδία, Πορτογαλία) αποδεικνύει ότι τα ωράρια και ο χρόνος εργασίας
παρουσιάζει μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρώτο συμπέρασμα της μελέτης: δεν υφίσταται «ένας» ευρωπαϊκός χρόνος εργασίας,
αλλά μία ποικιλία ωραρίων. Κατ’ αρχήν, υπάρχουν σημαντικές διαφορές στα νόμιμα
ωράρια εργασίας. Με το νόμο Ομπρί η Γαλλία εφήρμοσε την εβδομάδα των 35 ωρών
εργασίας, ενώ στη μεγάλη Βρετανία ο θεσμοθετημένος χρόνος εργασίας φθάνει τις
48 ώρες την εβδομάδα… Και το σημαντικότερο είναι ότι αυτές οι διαφορές ­ με
την πάροδο του χρόνου ­ μεγαλώνουν: οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας και οι
συμβάσεις εργασίας σε επίπεδο επιχείρησης πολλαπλασιάζονται στο εσωτερικό των
εθνικών συνόρων, δημιουργώντας διαφορετικές συνθήκες από χώρα σε χώρα.

Νέα μοντέλα

Στις νότιες ευρωπαϊκές χώρες, ο ήλιος και η θάλασσα ξεμυαλίζουν τους εργαζόμενους… Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δουλεύουν λιγότερο…

Επιπλέον βρίσκόμαστε στη φάση της δημιουργίας εντελώς ανεξάρτητων μοντέλων
εργασίας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παράδειγμα; Η έρευνα προσφέρει αρκετά. Το 37% των μισθωτών στη Βρετανία
δουλεύει την Κυριακή (μόνιμα ή περιστασιακά), ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην
Πορτογαλία είναι μόλις 12%. Υπάρχει μία τυπική ημέρα εργασίας σε όλη την
Ευρώπη. Ουσιαστικά, όχι. Το μοντέλο των εργαζομένων σε γραφεία, οι οποίοι
πηγαίνουν στη δουλειά τους στις 8.00 το πρωί και φεύγουν στις 6.30 το απόγευμα
με ένα μεσημεριανό διάλειμμα για φαγητό διάρκειας μίας ή μιάμισης ώρας,
φαίνεται ότι βαθμιαία εξαφανίζεται. Αν κοιτάξουμε προς την πλευρά της
Βρετανίας, θα δούμε ότι οι εργάσιμες ημέρες ξεκινούν πολύ πιο νωρίς, στις επτά
ή στις επτάμιση το πρωί. Αν κοιτάξουμε λίγο πιο νότια, στην Ισπανία, θα δούμε
ότι οι Ισπανοί ­ κάνοντας ένα μεγάλο διάλειμμα το μεσημέρι ­ φεύγουν από το
γραφείο μετά τις επτά το απόγευμα, ακόμη και στις οκτώ.

Γερμανοί – Πορτογάλοι

Άλλη παρατήρηση: Οι διαφορετικός τρόπος λειτουργίας των αγορών εργασίας ­ που
είναι πολύ δύσκολο να μετρηθεί αντικειμενικά ­ επηρεάζεται και από τα
στερεότυπα που ανακυκλώνονται από γενιά σε γενιά στους ευρωπαϊκούς λαούς. Στο
κεφάλαιο της μελέτης με τίτλο «Πώς οι Ευρωπαίοι κρίνουν τους εαυτούς τους»
υπάρχει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον συμπέρασμα: Οι εργαζόμενοι των οκτώ
ευρωπαϊκών χωρών που ρωτήθηκαν, εκτιμούν ότι οι Γερμανοί είναι ο λαός που
δουλεύει περισσότερο, ενώ οι Πορτογάλοι είναι οι λιγότερο εργατικοί. Στην
πραγματικότητα, οι απόψεις αυτές προκύπτουν από το στερεότυπο ότι «οι
Ευρωπαίοι του Βορρά είναι τα μυρμήγκια και οι Ευρωπαίοι του Νότου είναι τα τζιτζίκια».

Οι τρεις χρόνοι

Τέλος, μπορούμε να διακρίνουμε τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς χρόνους
εργασίας: αυτόν που οι ερωτηθέντες αναφέρουν, απαντώντας αυθόρμητα στην
ερώτηση πόσες ώρες δουλεύουν οι ίδιοι, αυτόν που αναφέρουν όταν ερωτώνται
ποιος ευρωπαϊκός λαός δουλεύει περισσότερο και, τέλος, τον πραγματικό χρόνο
εργασίας κάθε ευρωπαϊκού λαού… Από τις απαντήσεις στην πρώτη ερώτηση
φαίνεται ότι οι Πορτογάλοι δουλεύουν τις περισσότερες ώρες την εβδομάδα (41,54
ώρες), ακολουθούν οι Ιταλοί (41,18 ώρες) και οι Ισπανοί (41,12 ώρες), ενώ οι
Γερμανοί βρίσκονται στην έκτη θέση με 38,42 ώρες.

Από τις απαντήσεις στη δεύτερη ερώτηση προκύπτει ότι οι Ευρωπαίοι πιστεύουν
ότι οι Γερμανοί δουλεύουν περισσότερο από κάθε άλλο ευρωπαϊκό λαό. Τέλος, από
τα στοιχεία της Γιουροστάτ που αφορούν τον πραγματικό χρόνο εργασίας ανά
εβδομάδα, προκύπτει ότι οι Βρετανοί δουλεύουν περισσότερο από κάθε άλλο
Ευρωπαίο (44 ώρες). Ακολουθούν οι Πορτογάλοι με 41 ώρες εργασίας την εβδομάδα,
οι Έλληνες (40,8 ώρες) και οι Ισπανοί (40,7 ώρες). Στην τελευταία θέση
βρίσκουμε τους Ιταλούς με 38,5 ώρες εργασίας την εβδομάδα.