Ούτε ήττα ούτε θρίαμβος αλλ’ ικανοποίηση ναι!

Η απόφαση του Ελσίνκι ίσως να μας πείσει, επιτέλους, ότι μια συμφωνία μπορεί
να μην είναι ούτε ήττα ούτε θρίαμβος. Και η αντικειμενική εκτίμηση επιβάλλει
την αξιολόγηση των επιμέρους στοιχείων της πριν καταλήξουμε στην συνολική
αποτίμησή της. Ακολουθώντας την μέθοδο αυτή πρέπει να επισημαίνουμε τα εξής:

1. Η κυβέρνηση επανέρχεται ή εμμένει στην θεμελιακή πολιτική όλων των
κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ (απόφαση του ΚΥΣΕΑ της 13ης Σεπτεμβρίου του 1986) ότι η
ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας μάς συμφέρει αλλά πρέπει να υποστηριχθεί υπό
όρους που θ’ αποκλείουν την συζήτηση θεμάτων αναγομένων στην εθνική κυριαρχία
και εδαφική ακεραιότητα. (Συνεπώς όλοι οι σημερινοί πυριφλεγείς υπέρμαχοι της
ευρωπαϊκής πορείας είναι απλώς… αντιγραφείς).

2. Κυπριακό: θ’ αρκούσε η χολερική αντίδραση του κ. Ντενκτάς για την
αξιολόγηση της συμφωνίας. Για πρώτη φορά η διεθνής κοινότητα ασκεί ουσιαστική
πίεση και είναι προφανές ότι το καθεστώς Ντενκτάς δεν θα μπορέσει να επιζήσει
με την Κύπρο εντός της Ε.Ε. πλην κατεχομένων.

3. Ανθρώπινα δικαιώματα κ.λπ.: Σχετικής σημασίας λόγω της αναξιοπιστίας
των εταίρων μας, που εύκολα μπορούν να κάνουν «στραβά μάτια».

4. Ελληνοτουρκικά: Η εκτίμηση εδώ είναι περισσότερον σύνθετη:

* Το «μεγάλο λάθος» της αναφοράς στο Δ.Δ. Χάγης έως 1998 προσέλαβε ευρωπαϊκή
διάσταση με την αναγνώρισή του ως μέσου επίλυσης των διαφορών εφ’ όσον δεν
αποκλείσθηκαν ρητώς τα αδιαπραγμάτευτα. Η αξιολόγηση αρνητική.

* Η αναβάθμιση του μεγάλου λάθους σε «εγκληματικό λάθος» όπως ήταν η υιοθέτηση
της φόρμουλας Κλίντον, ήτοι η «δεσμευτική υποχρέωση» Ελλάδος και Τουρκίας να
προσφύγουν από κοινού στο Δ.Δ. της Χάγης, εγκατελείφθη. Ήταν μια θέση, που αν
κρίνει κανείς από την κεκλεισμένων των θυρών ενημέρωση της Επιτροπής
Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής από τον ΥΠ.ΕΞ., είχαμε αποδεχθεί. Συνεπώς η
ανατροπή της πρέπει να αποδοθεί προσωπικά στον κ. Σημίτη, ο οποίος ασφαλώς θα
συνεκτίμησε και τις εισηγήσεις των διπλωματών και την άτεγκτη αντίδραση
στελεχών του ΠΑΣΟΚ: Αξιολόγηση θετική.

Το χρονικό όριο του 2004, πέραν του οποίου θ’ αναμειχθεί η Ε.Ε. στην
αντιμετώπιση των διαφορών ­ παρ’ όλους τους σοβαρούς κινδύνους που παρουσιάζει
­ αποτελεί και «Δαμόκλειον Σπάθη» για την Τουρκία: Αξιολόγηση θετική.

Είναι συνεπώς προφανές ότι το μεγάλο εθνικό θέμα, της προστασίας της εδαφικής
ακεραιότητάς μας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας έναντι της επεκτατικής
πολιτικής της Τουρκίας, παραμένει ανοικτό. Και ο πρόσθετος κίνδυνος να
δεχθούμε ισχυρές, ισχυρότατες, πιέσεις για «ειρηνική διευθέτηση», τουτέστιν
διμερείς συνομιλίες, έχει ενισχυθεί. Η δήλωση Σημίτη ότι «για εμάς το μόνον
θέμα παραπομπής στην Χάγη είναι η υφαλοκρηπίδα» θα μπορούσε να μας καθησυχάσει
αν υπήρχε η βεβαιότητα ότι θα τηρηθεί από το ΥΠ.ΕΞ.

Αλλά μια συνολική εκτίμηση θα πρέπει να περιλάβει και τις επιπτώσεις για την
Τουρκία, η οποία φαίνεται να στερείται δύο μεγάλων όπλων: της ομηρείας της
Κύπρου και της απειλής ένοπλης σύγκρουσης. Και η θεώρηση αυτή δικαιώνει την
εκτίμηση του γνωστού Τούρκου δημοσιογράφου Αλή Μπιράντ ­ λίγο πριν η κυβέρνηση
της Άγκυρας αποφασίσει αν θα αποδέχετο την απόφαση του Ελσίνκι ­ ότι η Τουρκία
θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ της ευρωπαϊκής πορείας της και του
προσανατολισμού της στο Αιγαίο και την Κύπρο. Και αυτή η επιλογή της Τουρκίας,
στο μέτρο που είναι ειλικρινής, αποτελεί το πιο θετικό κέρδος.

Βεβαίως υπάρχει και μια ζωτική παράλειψη: δεν επιτύχαμε ή δεν επιδιώξαμε στην
παράγραφο περί «σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου» να προσθέσουμε «… και του
υφισταμένου Status quo». Αλλά τότε, θα είχαμε, πράγματι θρίαμβο!

Ο Γιάννης Καψής είναι βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, πρώην υπουργός Εξωτερικών