Ψηλά τον πήχυ της Ευρώπης βλέπει τώρα η Τουρκία

Το τίμημα για την υπόσχεση της ένταξής της στην Ευρώπη μοιάζει τώρα να
αναλογίζεται η Τουρκία και να το βρίσκει μάλλον υψηλό.

Πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες του τόπου συμφωνούν ότι πρέπει να γίνουν
βαθιές μεταρρυθμίσεις. «Όλα πρέπει να αλλάξουν», λέει ο πρόεδρος του
Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Άγκυρας Τζαφέρ Τσαγκλαγιάν. «Από τα πολιτικά
κόμματα μέχρι τον εκλογικό νόμο, από την παιδεία μέχρι την υγεία και την εργασία».

«Το τίμημα είναι μεγάλο» γράφει η εφημερίδα «Μιλί Γκαζέτ». «Η Ευρωπαϊκή Ένωση
ζητεί παραχωρήσεις στην Κύπρο, είναι αντίθετη στην εκτέλεση του Οτζαλάν,
προσπαθεί να στριμώξει την Τουρκία στη γωνία εκβιάζοντάς την με την υποψηφιότητα».

«Η εποχή των στρατιωτικών πραξικοπημάτων έχει παρέλθει», γράφει η «Σαμπάχ».
«Μπορεί κανείς να φανταστεί μια οικογενειακή φωτογραφία των Ευρωπαίων ηγετών
με έναν ένστολο Τούρκο στρατηγό ανάμεσά τους;»

Τώρα τα προβλήματα

«Τα πραγματικά προβλήματα αρχίζουν τώρα», γράφει η εφημερίδα του ακροδεξιού
Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης Ορτάντογου: «Δύσκολο δρόμο έχει μπροστά της η
Τουρκία, ιδιαίτερα στα ανθρώπινα δικαιώματα και την οικονομία».

Νέους ορίζοντες για τη χώρα του ανοίγει η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να
δεχθεί την Τουρκία ως υποψήφια προς ένταξη, σύμφωνα με τον Μπουλέντ Ετζεβίτ.

Σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε μετά την επιστροφή του από το Ελσίνκι, ο Τούρκος
πρωθυπουργός δήλωσε ότι το ξεπέρασμα των εμποδίων για την ένταξη θα είναι
εύκολο. «Βρισκόμαστε τώρα πιο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πιστεύω ότι θα
είμαστε σε θέση να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματά μας σε διαφορετική βάση»,
δήλωσε ο Μπουλέντ Ετζεβίτ φτάνοντας στο αεροδρόμιο της Άγκυρας. Ο Μπουλέντ
Ετζεβίτ είπε ότι ένα «πολύ καλό» επίπεδο διαλόγου έχει επιτευχθεί με την
Αθήνα. «Ελπίζω αυτός ο εποικοδομητικός διάλογος να φθάσει σε ένα επίπεδο από
το οποίο θα μπορούμε σύντομα να αντιμετωπίσουμε βασικά προβλήματα που έχουν
σχέση με το Αιγαίο», είπε ο Τούρκος πρωθυπουργός. Πάντως προσέθεσε ότι η
πολιτική της χώρας του όσον αφορά το Κυπριακό θα παραμείνει αναλλοίωτη,
αποκρούοντας έτσι τις κατηγορίες που διατυπώθηκαν κατά της κυβέρνησής του ότι
υποχώρησε με αντάλλαγμα την ενταξιακή πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ενωση.

«Έχει ανοίξει ο δρόμος για καλύτερες σχέσεις με την Ελλάδα», σύμφωνα με τον
πρόεδρο της Τουρκίας Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, ο οποίος, αναφερόμενος στο θέμα των
«συνοριακών διαφορών», είπε πως η Τουρκία έχει δεσμευθεί να λύσει τις όποιες
τέτοιες διαφορές με ειρηνικούς τρόπους. Μιλώντας στο τουρκικό τηλεοπτικό
κανάλι NTV, ο Τούρκος πρόεδρος είπε ότι «υπήρξε σημαντική προσέγγιση μετά τους
σεισμούς» και υπογράμμισε ότι «σήμερα καμιά κοινωνία δεν μπορεί να πετύχει με
απομόνωση από τον κόσμο».

«Ούτε σε 10 χρόνια»

Αντίθετοι με την ιδέα της γρήγορης ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
είναι πάντως οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες, σύμφωνα με χθεσινό δημοσίευμα της
γερμανικής εφημερίδας «Βελτ αμ Ζόνταγκ».

«Αυτοί που έχουν την εντύπωση ότι η είσοδος της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
θα σημειωθεί μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια, δεν έχουν την παραμικρή αίσθηση της
πραγματικότητας», δηλώνει στην εφημερίδα ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής
Ομάδας του Κόμματος Ευρωπαίων Σοσιαλιστών Βίλι Γκέρλαχ, ο οποίος επισημαίνει
ότι η Τουρκία απέχει ακόμα πολύ από το να είναι μια δημοκρατική χώρα.

Ένα άλλο μέλος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών, ο Μάρτιν Σουλτς, ο οποίος είναι
παράλληλα αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις σχέσεις με την
Τουρκία, προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να δίδονται βιαστικές υποσχέσεις στην
Άγκυρα. «Θα χρειαστεί να περάσουν δεκάδες χρόνια για να φτάσει η Τουρκία στο
σημείο να πληροί τα δημοκρατικά κριτήρια, τα κριτήρια σεβασμού των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων και κυρίως τα αναγκαία οικονομικά κριτήρια για την ένταξή της»,
τονίζει στην ίδια εφημερίδα.

Έντονες επιφυλάξεις ως προς την προοπτική μιας γρήγορης ένταξης της Τουρκίας
στην Ευρώπη διατυπώνει η Μαγκνταλένα Χοφ, μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Εξωτερικών Υποθέσεων, αφού η Άγκυρα αρνείται να εδραιώσει τις δομές ενός
δημοκρατικού κράτους δικαίου.

Μακροχρόνια οφέλη

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Μπιλ Κλίντον, χαιρέτισε την απόφαση της
Άγκυρας να αποδεχθεί την πρόσκληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τονίζοντας ότι αυτό
«θα έχει μακροχρόνια οφέλη για όλα τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για τις
Ηνωμένες Πολιτείες».

Σε ανακοίνωση του Λευκού Οίκου, ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε τον θαυμασμό
του για τον Κώστα Σημίτη που εργάστηκε με τον Ετζεβίτ προκειμένου να
βελτιωθούν οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών και κατέβαλε «καίριες προσπάθειες
για την επίτευξη αυτής της βαρυσήμαντης εξέλιξης».

Πώς ο Σολάνα έπεισε τον Ετζεβίτ και αυτός τους ακροδεξιούς

Στο θρίλερ που παίχτηκε στην Άγκυρα το βράδυ της Παρασκευής, με από μηχανής
θεό τον Χαβιέ Σολάνα, αναφέρεται ο ξένος Τύπος, που επισημαίνει ότι στις
εκπομπές των τουρκικών τηλεοπτικών καναλιών πολλοί Τούρκοι σχολιαστές και
ομιλητές δεν κρύβουν ότι τους είναι δύσκολο να παραδεχτούν ότι στο Ελσίνκι τη
μάχη την κέρδισαν οι Έλληνες.

Το αποφασιστικό παιχνίδι παίχτηκε το βράδυ της Παρασκευής, γράφει η «Κοριέρε
ντέλα Σέρα», όταν τη στιγμή που η τουρκική κυβέρνηση αμφιταλαντευόταν για το
αν θα πει το «ναι» στους όρους για την Κύπρο και το Δικαστήριο της Χάγης, ο
Ευρωπαίος απεσταλμένος Χαβιέ Σολάνα μετέφερε στην Άγκυρα το μήνυμα των
δεκαπέντε από το Ελσίνκι: ή τη συμφωνία ως έχει ή τίποτα. Τελικά ο Ετζεβίτ
κατάφερε να πείσει τους ακροδεξιούς εταίρους του στον κυβερνητικό συνασπισμό,
αφού επιστράτευσε γι’ αυτό τον σκοπό και τον αρχηγό του Κόμματος της Μητέρας
Πατρίδας Μεσούτ Γιλμάζ. Μια άλλη διάσταση, πιο πολύ ιταλική, αναδεικνύει η
εφημερίδα «Λα Στάμπα», που γράφει ότι για την επίτευξη του συμβιβασμού στο
θέμα των ελληνοτουρκικών διαφορών οι Ντ’ Αλέμα και Ντίνι εργάστηκαν από καιρό.
Ο πρωθυπουργός Ντ’ Αλέμα είχε μια σειρά επαφών με τον Πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη
με τον οποίο ανέπτυξε μια σχέση στο πλαίσιο της Διεθνούς Σοσιαλιστικής, ενώ
παράλληλα ο υπουργός Εξωτερικών Λαμπέρτο Ντίνι ανέπτυξε μια αντίστοιχη
δραστηριότητα με τον Τούρκο ομόλογό του Ισμαήλ Τζεμ. Έτσι ο Κώστας Σημίτης
πείστηκε να παραταθεί μέχρι το 2004 η περίοδος των 12 μηνών που ζητούσε αρχικά
για το θέμα της Χάγης, ενώ ο Ντίνι έπεισε τον Τζεμ ότι η Χάγη δεν μπορούσε να
μην έχει μια καταληκτική ημερομηνία και πως ήταν αδύνατο να γίνει αποδεκτό το
αίτημά του να μην καθοριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία.

Η εφημερίδα «Sole 24 Ore», με τίτλο «Τουρκία – Ευρώπη: υπό τη σκιά των
στρατηγών», γράφει ότι ο ρόλος του στρατού στην πολιτική ζωή της Τουρκίας
είναι ασυμβίβαστος με τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι τα δύο καυτά
θέματα για την Τουρκία είναι τώρα το Κυπριακό και η θανατική ποινή. Ήδη,
γράφει η εφημερίδα, τους πρώτους πανηγυρισμούς από την αποδοχή της
υποψηφιότητας διαδέχθηκε ο προβληματισμός για την Κύπρο, στην οποία οι Τούρκοι
εισέβαλαν το ’74 επί πρωθυπουργίας Ετζεβίτ και στην οποία υπάρχει ακόμα το
τελευταίο τείχος της Ευρώπης.

Το μεγάλο θέμα τώρα, σύμφωνα με την ιταλική εφημερίδα, αφορά τον στρατό. Η
ευρωπαϊκή προοπτική σημαίνει για τους στρατιωτικούς παραχώρηση εθνικών
κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ο ρόλος του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας της χώρας θα
πρέπει τώρα να προσλάβει συμβουλευτικό χαρακτήρα, που σημαίνει συνταγματική
μεταρρύθμιση. Η νομιμιμότητα του ισχύοντος τουρκικού Συντάγματος είναι,
σύμφωνα με τον καθηγητή Μπουλέντ Τανόρ, μηδαμινή. Είναι το Σύνταγμα του
στρατηγού Εβρέν που ίσχυσε αμέσως μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980. Αν
η Τουρκία θέλει πραγματικά να μπει στην Ευρώπη, όλα αυτά αντιπροσωπεύουν το
κόστος για την ένταξη.

Σε ανταπόκρισή τους από την Κωνσταντινούπολη, οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης»
επισημαίνουν ότι οι όροι για την τουρκική υποψηφιότητα, που επεδίωξε η Ελλάδα,
έκαναν την Αγκυρα να διστάζει να αποδεχθεί την ευρωπαϊκή πρόκληση. Οι Έλληνες
ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτερα για τον όρο που καλούσε τις δύο χώρες να προσφύγουν
στο Διεθνές Δικαστήριο για τις διαφορές τους στο Αιγαίο. Παρά τις δηλώσεις
Ετζεβίτ, γράφει η εφημερίδα, οι Τούρκοι φαίνεται να αιφνιδιάστηκαν από τους
όρους, οι οποίοι πιθανόν να αναγκάσουν την Τουρκία να αλλάξει τις θέσεις της
σε θέματα όπως το Κυπριακό και το Αιγαίο. Πολλοί Τούρκοι, συμπεριλαμβανομένων
ανώτατων κυβερνητικών αξιωματούχων, γράφουν οι «Τάιμς», φαίνεται να
μοιράζονται αυτή την ανησυχία. Η αποδοχή της ευρωπαϊκής προσφοράς γίνεται όχι
επειδή τους αρέσει, αλλά επειδή φοβούνται τα επακόλουθα που θα είχε η απόρριψή της.

ΝΤΕΜΙΡΕΛ

Να ξαναδούμε την απόφαση για Οτζαλάν

Την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο την
κάλεσε στις 30 Νοεμβρίου να αναβάλει την εκτέλεση του Κούρδου ηγέτη Αμπντουλάχ
Οτζαλάν, πρέπει να λάβει υπόψη της η Τουρκία, σύμφωνα με τον πρόεδρο Ντεμιρέλ.
«Αφού βαδίζουμε μαζί με την Ευρώπη, αφού έχουμε υπογράψει πολλές ευρωπαϊκές
συμφωνίες, τότε πρέπει να λάβουμε υπόψη μας αυτό που θα αποφασίσει το
Δικαστήριο», δήλωσε ο πρόεδρος της Τουρκίας σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό
δίκτυο CNN-Turk.

Προηγουμένως, από το Ελσίνκι, ο Τούρκος πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ είχε
δώσει την υπόσχεση ότι θα επιδιώξει την κατάργηση της θανατικής ποινής στην
χώρα του το ταχύτερο δυνατόν, αν και παραδέχθηκε ότι κάτι τέτοιο δεν θα ήταν
αρεστό σε όλα τα κόμματα που μετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό.

Ο Γερμανός επίτροπος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γκερντ Πόπε προειδοποίησε χθες την
Τορυκία ότι η ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ενωση θα μπορούσε να επηρεαστεί, αν
εκτελεστεί ο Αμπντουλάχ Οτζαλάν. «Η εκτέλεση της ποινής θα ήταν βαρύ πλήγμα
και θα πήγαινε πίσω τις διαπραγματεύσεις ένταξης για πολλά χρόνια», είπε ο
Πόπε. Η τουρκική αστυνομία συνέλαβε χθες περισσότερα από 400 άτομα σε
διαδήλωση που έγινε στην Κωνσταντινούπολη με αίτημα την ελεύθερη χρήση των
θρησκευτικών συμβόλων, μετά την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χρίσει την
Τουρκία υποψήφια προς ένταξιν χώρα. Οι διαδηλωτές, που ήταν μερικές χιλιάδες,
σχημάτισαν ανθρώπινη αλυσίδα και κραύγαζαν συνθήματα κατά της απαγόρευσης που
επέβαλε η τουρκική κυβέρνηση στις γυναίκες να φέρουν την ισλαμική μαντίλα στα
πανεπιστήμια. Παρόμοιες διαμαρτυρίες πραγματοποιήθηκαν και σε άλλες πόλεις της Τουρκίας.

Ίσως καλέσει τον Σημίτη ο Κλίντον

Νέα συγχαρητήρια προς την Ελλάδα και την Τουρκία, αλλά και τις χώρες της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, απηύθυνε ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον, περιοδεύοντας
στη Φλόριντα. Την ίδια στιγμή, πληροφορίες από τα Ηνωμένα Έθνη φέρουν τον κ.
Κλίντον να μελετά το ενδεχόμενο να προσκαλέσει τον κ. Σημίτη στην Ουάσιγκτον
μέσα στους επόμενους δύο μήνες.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφρασε τον θαυμασμό του για τον Έλληνα Πρωθυπουργό
Κώστα Σημίτη, που εργάσθηκε με τον κ. Ετζεβίτ για να βελτιώσει τις
ελληνοτουρκικές σχέσεις ­ «προσπάθειες που ήταν κλειδί για να γίνει αυτό το
ιστορικό αποτέλεσμα» (σ.σ. του Ελσίνκι).

Ο Κλίντον συνεχάρη τον Μπουλέντ Ετζεβίτ που πήρε την πρωτοβουλία για πολιτικές
και οικονομικές μεταρρυθμίσεις και μεταρρυθμίσεις στον τομέα των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων στην Τουρκία ­ «οι οποίες δείχνουν οριστικά την προσήλωσή της να
πάρει την κατάλληλη θέση στην Ευρώπη».