Η Παιδεία… μεταρρυθμίζεται σε όλη την Ευρώπη

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση προκαλεί εντάσεις στη χώρα μας, όμως ολόκληρη η
Ευρώπη τα τελευταία χρόνια μεταρρυθμίζει το εκπαιδευτικό της σύστημα, σύμφωνα
με την πιο πρόσφατη έκθεση (Ιούνιος 1999) του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εκπαιδευτικών
Πληροφοριών «Ευρυδίκη», που παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ».

Μεταρρυθμίσεις βαθιές, που έχουν στόχο σε κάθε χώρα να προσαρμόσουν την
εκπαίδευση στις απαιτήσεις της νέας εποχής. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι κοινές
συνισταμένες των ευρωπαϊκών μεταρρυθμίσεων είναι η έμφαση στην εισαγωγή των
νέων τεχνολογιών και ιδιαίτερα του Ίντερνετ στα σχολεία, η ένταση και καλύτερη
οργάνωση τής διά βίου εκπαίδευσης, η σύνδεση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με
την αγορά εργασίας, η αξιολόγηση όλων των εκπαιδευτικών βαθμίδων και των
εκπαιδευτικών τους, αλλά και η ενίσχυση της προσχολικής αγωγής, η υποβοήθηση
των αδύνατων μαθητών και μέτρα καταπολέμησης της εγκατάλειψης του σχολείου.
Δεν λείπουν βέβαια και περισσότερο προωθημένα και πρωτότυπα μέτρα, όπως η
δυνατότητα για «σπουδές κατ’ οίκον», που δίνουν πλέον τα ολλανδικά Λύκεια, το
νέο επάγγελμα του «βοηθού εκπαιδευτικού» που εφαρμόζουν οι Γάλλοι και εισαγωγή
μαθήματος… «Δεξιοτήτων Ζωής» στα Λύκεια της Ισλανδίας, που έχει σκοπό να
μάθει στους μαθητές τρόπους επιβίωσης στον αιώνα της αέναης αλλαγής!

Σε πολλές περιπτώσεις όμως, οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις έχουν μεγάλο
χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης ­ έως και 12 χρόνια στην Ισπανία! ­ και γίνονται
κατόπιν εκτενούς κοινωνικού διάλογου, ενώ σε άλλες προκαλούν δυναμικές
αντιδράσεις στο χώρο της εκπαίδευσης, όπως στην Ιταλία, τη Γαλλία και τη Βρετανία.

Γαλλία

Και εδώ οι μεταρρυθμίσεις προκαλούν αντιδράσεις μαθητών.

* Αποκέντρωση στα Λύκεια, που θα διαχειρίζονται το εκπαιδευτικό προσωπικό τους
(προσλήψεις κ.λπ.) χωρίς εθνική μεσολάβηση.

* Τα ωρολόγια προγράμματα στα Λύκεια γίνονται ελαφρύτερα, εισάγεται
συστηματική «ατομική βοήθεια» προς τους μαθητές, ενθαρρύνεται η ομαδική εργασία.

* Εισάγεται ο θεσμός τού «βοηθού εκπαιδευτικού». Ήδη έγιναν 60.000 προσλήψεις
ατόμων με καθήκοντα να επιβλέπουν μαθητές και να αναλαμβάνουν τις μη
εκπαιδευτικές δραστηριότητες.

Στη Γαλλία. Συγκλονίστηκε από πορείες μαθητών τον περασμένο Οκτώβριο η χώρα, που ζητούσαν περισσότερους δασκάλους και χρήματα για την Παιδεία

* Επεκτείνεται η χρήση νέων τεχνολογιών. Μέσα σε ένα χρόνο, υπερδιπλασιάστηκε
ο αριθμός των σχολείων που συνδέθηκαν στο Ίντερνετ.

* Έμφαση στην εκπαίδευση σε απομονωμένες αγροτικές περιοχές.

* Τηλεφωνικός αριθμός «SOS βία», για περιπτώσεις παιδεραστίας και σχολικής βίας.

Γερμανία

* Στα ΑΕΙ, σχεδιάζεται σύνδεση της χρηματοδότησης με την απόδοση και
εισάγονται νέες διαδικασίες αξιολόγησης.

* Ανάπτυξη διά βίου εκπαίδευσης, εξ αποστάσεως μάθησης, νέων τεχνολογιών.

* Προκειμένου η Γερμανία να ενισχύσει τη διεθνή προσέλκυση φοιτητών, σχεδιάζει
εισαγωγή πτυxίων Μπάτσελορ και Μάστερ, για διευκόλυνση μεταφοράς σπουδαστικών
πιστωτικών μονάδων από φοιτητές άλλων χωρών.

* Οι αποδόσεις των μαθητών στα σχολεία συγκρίνονται μεταξύ των κρατιδίων της
Ομοσπονδίας, ώστε να ληφθούν αποφάσεις για εκπαιδευτική πολιτική.

Αυστρία

* Οι ξένες γλώσσες διδάσκονται πλέον από την Α’ Δημοτικου.

* Τα χαρισματικά παιδιά έχουν δικαίωμα να υπερπηδήσουν έως και τρεις τάξεις
συνολικά, με απόφαση του σχολικού συμβουλίου.

* Επαγγελματική καθοδήγηση από την Α’ Γυμνασίου επί 32 ώρες κάθε χρόνο.

* Όλα τα σχολεία θα έχουν συνδεθεί στο Ίντερνετ μέχρι το 2000.

* Νέο μισθολόγιο εκπαιδευτικών.

* Διεύρυνση διά βίου εκπαίδευσης και έμφαση στα «Επαγγελματικά Κολέγια», που
το 2004 αναμένεται να απορροφούν το 1/3 των φοιτητών.

Βέλγιο

* Μέτρα για την καταπολέμηση της σχολικής αποτυχίας. Σχολεία και μαθητές που
αποκτούν «θετική διάκριση» λαμβάνουν και αυξημένες παροχές. Τα σχολεία
παίρνουν περισσότερα κονδύλια. Για τους μαθητές δεν υπάρχει διευκρίνιση.

* Μέτρα για την καταπολέμηση της σχολικής βίας και του σκασιαρχείου.

* Έμφαση στις νέες τεχνολογίες, στη διά βίου εκπαίδευση και στη σύνδεση των
σχολείων με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας, μέσα από διαδικασίες
διαχωρισμού των τριών τελευταίων ετών του Επαγγελματικού Λυκείου σε Τμήματα,
καθένα από τα οποία αντιστοιχεί σε ικανότητες που χρειάζονται για την άσκηση
ενός επαγγέλματος.

Ολλανδία

* Πρωτοτυπία: Εισάγεται ο θεσμός τής «κατ’ οίκον σπουδής» στη Δευτεροβάθμια
Εκπαίδευση, ενός τύπου ευέλικτης και ανεξάρτητης μαθητείας!

* Σε μαθητές που δεν έχουν δυνατότητα να αποκτήσουν δίπλωμα ή επαγγελματικά
προσόντα, παρέχεται πρακτική εξάσκηση που οδηγεί σε απλές εργασίες στην αγορά.

* Μείωση αριθμού μαθητών ανά τάξη, έμφαση στην εισαγωγή νέων τεχνολογιών και
πλήθος ειδικών προγραμμάτων εναντίον της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου.

* Σύνδεση Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης – επαγγελματικής κατάρτισης – αγοράς
εργασίας και μετατροπή των κέντρων κατάρτισης σε Ινστιτούτα.

Σουηδία

* Η προσχολική αγωγή έγινε υποχρεωτική. Από το 2001, παιδιά 4-5 ετών θα
παρακολουθούν και σχολικά μαθήματα, για περιορισμένο αριθμό ωρών.

* Ιδρύθηκαν «Συμβούλια 16άρηδων», που διατυπώνουν προτάσεις για την καλύτερη
λειτουργία των σχολείων.

* Τα Λύκεια συνεργάζονται με φορείς εργασίας.

* Σε εξήντα χιλιάδες εκπαιδευτικούς χορηγείται κομπιούτερ στο σπίτι. Όλοι οι
μαθητές και οι εκπαιδευτικοί θα αποκτήσουν σε τρία χρόνια διεύθυνση
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

* Έως το 2002, θα διπλασιαστεί ο αριθμός των Πανεπιστημίων. Οι φοιτητές θα
λαμβάνουν δάνεια με 25ετή εξόφληση.

* Η διά βίου εκπαίδευση-κατάρτιση εντείνεται.

Λουξεμβούργο

* Προαιρετικά, οι γονείς μπορούν να ξεκινήσουν την εκπαίδευση των παιδιών τους
από τα… 3 έτη!.

* Εισαγωγή «Ηθικής και Κοινωνικής Εκπαίδευσης» στα Δημοτικά.

* Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, τα σχολεία καθορίζουν μόνα τους το περιεχόμενο
των προαιρετικών μαθημάτων.

* Έμφαση στις νέες τεχνολογίες ­ διά βίου εκπαίδευση.

Ιρλανδία

* Εφαρμόζει «μοντέλο συμμετοχής» στις εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις. Ζητείται η
γνώμη των εμπλεκομένων φορέων σε διαρκή διάλογο προτού ληφθούν αποφάσεις.

* Ίδρυση Εθνικού Φορέα Εκπαίδευσης και Ψυχολογικών Υπηρεσιών που αντιμετωπίζει
τέτοια προβλήματα στα σχολεία όλης της χώρας.

* Πιλοτικό πρόγραμμα για συνολική αξιολόγηση των σχολείων ετέθη ήδη σε εφαρμογή.

Δανία

* Ενίσχυση της θεωρητικής (κλασικής) εκπαίδευσης ώστε να ενισχυθεί και η
ικανότητα των ατόμων να εξελιχθούν μέσα σε μια κοινότητα.

* Έμφαση στην εκπαίδευση των «αδυνάτων μαθητών», που αποτελούν το 20% του
μαθητικού πληθυσμού.

* Κατάρτιση εκπαιδευτικών στις νέες τεχνολογίες.

* Σύνδεση Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης – αγοράς εργασίας, σύστημα πολλαπλών τρόπων
εισαγωγής στα ΑΕΙ και έμφαση στη διά βίου εκπαίδευση.

* Εφαρμογή της νομοθεσίας για την αξιολόγηση όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης.

Βρετανία

* Μεταρρύθμιση εν εξελίξει εδώ και δύο χρόνια. Αρκετές αντιδράσεις. Τα σχολεία
απέκτησαν «στόχους απόδοσης» σε ορισμένα μαθήματα (Αγγλικά, Μαθηματικά κ.ά.),
που πρέπει να πιάσουν συλλογικά οι μαθητές τους.

* Ιδρύονται Γενικά Συμβούλια Εκπαιδευτικών με γνωμοδοτικό ρόλο για το
επάγγελμα, ενώ νέο σύστημα αξιολόγησης εκπαιδευτικών ­ που οδηγεί ακόμα και σε
απομάκρυνση, αν κριθεί ανεπαρκής ­ εφαρμόζεται ήδη. Οι νέοι εκπαιδευτικοί
παρακολουθούν «εισαγωγικό έτος».

* Έως το 2002, όλα τα σχολεία μπαίνουν στο Ίντερνετ. Μισό εκατ. εκπαιδευτικοί
θα επιμορφωθουν στη χρήση Η/Υ.

* Ειδικά προγράμματα σε 250 μη προνομιούχες περιοχές, για περιορισμό του αποκλεισμού.

* Ιδρύεται «Βιομηχανικό Πανεπιστήμιο» που παρέχει διά βίου εκπαίδευση στο
σπίτι και τους χώρους εργασίας με νέες τεχνολογίες.

* Ενισχύεται η σύνδεση Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης – αγοράς εργασίας.

Ιταλία

* Και στην Ιταλία εκδηλώνονται κατά καιρούς αντιδράσεις, εξαιτίας της υπό
εξέλιξη μεταρρύθμισης. Βασικά σημεία τριβής: το 1ο έτος της Ανώτερης
Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Λύκειο) έγινε υποχρεωτικό. Στόχος είναι η
εκπαίδευση να γίνει σταδιακά υποχρεωτική έως την ηλικία των 18 ετών.

* Καταλήψεις και πορείες μαθητών έγιναν για την εξίσωση των δημόσιων σχολείων
με τα αναγνωρισμένα αλλά μη κρατικά, παρ’ ότι η κυβέρνηση υποστήριζε ότι η
εξίσωση δεν αποσκοπεί στη χρηματοδότηση των τελευταίων από το κράτος.

* Έμφαση στη μερική αυτονόμηση των σχολείων, στη διά βίου εκπαίδευση, στη
διασύνδεση ΑΕΙ – αγοράς εργασίας, παρακολούθηση επίδοσης φοιτητών. Οι αλλαγές
στα ΑΕΙ συζητούνται προτού εφαρμοστούν, μεταξύ υπουργείου, ακαδημαϊκών,
φοιτητών και κοινωνικών φορέων.

Ελλάδα

* Για τις γνωστές πτυχές της μεταρρύθμισης ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις
αντιδράσεις που έχουν προκληθεί και αναφέρονται οι 5 τομείς όπου εκδηλώνονται
οι κυριότερες:

* Η πρόσληψη των εκπαιδευτικών μέσω ΑΣΕΠ και η κατάργηση της επετηρίδας, η
αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, η αξιολόγηση των σχολικών μονάδων, το πλήθος
εξεταστικών διαδικασιών για την αξιολόγηση των μαθητών και τα Προγράμματα
Σπουδών Επιλογής.

Φινλανδία

* Δωρεάν η προσχολική εκπαίδευση από το 2000. Από το 2003 θα μειωθεί η ηλικία
έναρξης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.

* Επέκταση επαγγελματικής και διά βίου εκπαίδευσης, σύνδεση ΑΕΙ – παραγωγής.

* Οργανώνεται σύστημα αξιολόγησης στις Πολυτεχνικές Σχολές.

* Επεκτείνεται ο θεσμός και η διάρκεια των υποτροφιών για φοιτητές και
μειώνεται ο χρόνος μεταπτυχιακών σπουδών.

Ισλανδία

Η Ισλανδία, αν και είναι υπό ένταξη, την καταγράφουμε γιατί εκτός από την
έμφαση στις τεχνολογίες, τη διά βίου εκπαίδευση και την αξιολόγηση, έχει
αναπτύξει έναν παγκοσμίως πρωτότυπο κύκλο νέων μαθημάτων στη βασική
εκπαίδευση, που έχει ίσως να διδάξει και τους υπόλοιπους.

* Τα μαθήματα ονομάζονται «Δεξιότητες Ζωής» και διδάσκουν τις βασικές
δεξιότητες για τη διαβίωση στον σύγχρονο κόσμο! Στόχος είναι η αύξηση της
ικανότητας των μαθητών να αντιμετωπίζουν μια διαρκώς μεταβαλλόμενη και σύνθετη
κοινωνία και να καλύπτουν σημαντικούς τομείς που βρίσκονται έξω από τα όρια
των παραδοσιακών μαθημάτων.

Ισπανία

* Η μεταρρύθμιση ξεκίνησε από το 1990 με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2002-2003.

* Αποκέντρωση στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Τα σχολεία οργανώνουν μόνα τους
μοντέλα διοίκησης και αυτοαξιολόγησης, ενώ αποκτούν μερική αυτονομία
οικονομικής διαχείρισης.

* Οι γονείς επιλέγουν ελεύθερα σχολείο για τα παιδιά τους.

* Ενισχύονται οι Ανθρωπιστικές Σπουδές στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

* Ετοιμάζεται νέα νομοθεσία για αλλαγή του συστήματος εισαγωγικών εξετάσεων
στα ΑΕΙ.

Πορτογαλία

* Η προσχολική αγωγή επεκτείνεται ώστε να περιλάβει το 90% των παιδιών ηλικίας
3-5 ετών.

* Ενισχύεται η Δευτεροβάθμια τεχνολογική και επαγγελματική εκπαίδευση για
150.000 νέους 15-19 ετών.

* Διασύνδεση Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης – αγοράς εργασίας. Έως το 2005
αναμένεται διπλασιασμός του ποσοστού του πληθυσμού που θα έχει αποκτήσει
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

* Έμφαση στη διά βίου εκπαίδευση με διδασκαλία και στον χώρο εργασίας.