Τρεις μήνες με τους μαθητές στους δρόμους και κλειστά τα σχολεία

Μία από τις μεγαλύτερες και πιο παρατεταμένες αναταράξεις στον χώρο της Μέσης
Εκπαίδευσης σημειώνεται με τις μαθητικές καταλήψεις, που πραγματοποιούνται από
το Νοέμβριο του 1998 έως τον Ιανουάριο του 1999.

Από τον Οκτώβριο του 1998 σημειώνονται σποραδικές αποχές και καταλήψεις
Δημοτικών σχολείων με αιχμή την υποχρεωτική επαναφορά του ορίου των 30 μαθητών
ανά τάξη και αίτημα την αποσυμφόρηση των σχολικών τάξεων.

Στη Νέα Σμύρνη, τα Σεπόλια, τον Χολαργό, το κέντρο της Αθήνας και της
Θεσσαλονίκης, δεκάδες Δημοτικά σχολεία βρίσκονται σε αναταραχή. Το τελευταίο
δεκαήμερο του Οκτωβρίου εμφανίζονται οι πρώτες καταλήψεις Γυμνασίων και
Λυκείων στη Θεσσαλονίκη.

Στη διάρκεια των μαθητικών καταλήψεων και με βασικό αίτημα την κατάργηση του
Ν. 2525/97 η ΟΛΜΕ πραγματοποιεί 24ωρη απεργία στις 9 Δεκεμβρίου 1998,
συμμετέχει στην πανδημοσιοϋπαλληλική απεργία στις 15 Δεκεμβρίου 1998,
συνδιοργανώνει πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο στις 15 Ιανουαρίου 1999 και στις
19/1/1999. Παράλληλα, «για να εκφραστεί η αντίθεση του κλάδου στο εντεινόμενο
κλίμα αυταρχισμού κατά των μαθητών και για να ακυρωθεί κάθε προσπάθεια
χρησιμοποίησης των εκπαιδευτικών σε κατασταλτικούς ρόλους» (Απολογισμός δράσης
Δ.Σ. ΟΛΜΕ τη διετία 1997/1999) κηρύσσει δίωρες στάσεις εργασίας, 24ωρες και
48ωρες απεργίες.

Η κοινή συγκέντρωση

Στις 4/11/98 πραγματοποιείται κοινή συγκέντρωση μαθητών και καθηγητών έξω από
το ΥΠΕΠΘ με αίτημα την κατάργηση των Ν. 2525/97 και 2640/98. Νέα μαθητικά
συλλαλητήρια στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, στον Βόλο και στα Τρίκαλα στις
11/11/98 πρωτοφανή σε όγκο. Το δεύτερο δεκαήμερο του Νοεμβρίου, περίπου 280
Λύκεια σε όλη τη χώρα τελούν υπό κατάληψη (1/4 περίπου των Λυκείων). Στο τρίτο
δεκαήμερο του Νοεμβρίου, 400 Λύκεια βρίσκονται σε κατάληψη, ενώ στις 26/11/98
πάνω από 15.000 διαδηλωτές (κυρίως μαθητές) στην Αθήνα και δεκάδες χιλιάδες σε
30 πόλεις της Ελλάδας συμμετέχουν σε συλλαλητήρια. Το πρώτο δεκαήμερο του
Δεκεμβρίου, τα 2/3 των Λυκείων και περίπου 200 Γυμνάσια τελούν υπό κατάληψη,
ενώ στις 9/12/98 δεκάδες χιλιάδες μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικοί συμμετέχουν
σε μαχητικές διαδηλώσεις σε 46 ελληνικές πόλεις. Η ανατάραξη συνεχίζεται με
την ίδια περίπου ένταση και έκταση και αμέσως μετά τις χριστουγεννιάτικες
διακοπές, μέχρι τις πρώτες ημέρες του Φεβρουαρίου του 1999.

Στα συνθήματα των μαθητικών κινητοποιήσεων ανιχνεύονται τα αιτήματα των
μαθητών που επικεντρώνονται ουσιαστικά στο εξεταστικό σύστημα του Ενιαίου
Λυκείου και τα ΤΕΕ.

Η θεωρία της υποκίνησης

Η θεωρία της υποκίνησης των καταλήψεων είναι τόσο παλιά όσο και οι καταλήψεις.
Σε ανακοίνωσή της το 1991 η Ν.Δ. τόνιζε, ανάμεσα στα άλλα, ότι «εκείνοι που με
την αδιαλλαξία τους, την αφροσύνη τους και τη δημαγωγική τακτική τους εξώθησαν
τα πράγματα έως αυτό το σημείο, είναι καιρός να σταθούν και να αναμετρήσουν
τις ευθύνες τους. Ιδιαίτερα οι συνδικαλιστικές ηγεσίες των εκπαιδευτικών
οφείλουν να συναισθανθούν πόσο έχουν παρεκκλίνει από την κοινωνική και εθνική
αποστολή του δασκάλου της ελληνικής νεολαίας και ποια ζημιά προκαλούν στην
Παιδεία, τη Δημοκρατία και την ίδια τη χώρα σε ώρες κρίσιμες για τον λαό και
το έθνος. Οφείλουν, επιτέλους, να αντιληφθούν ότι καμιά συνδικαλιστική ηγεσία
ή άλλη οργανωμένη ομάδα δεν μπορεί να καταλύει τους νόμους της Δημοκρατίας και
να εγκαθιστά ένα δικό της κράτος εν κράτει» (ανακοίνωση της Ν.Δ. για τις
μαθητικές καταλήψεις 10-1-91).

Με τα ίδια επιχειρήματα

Στις 12 Δεκεμβρίου του 1990 ο κυβερνητικός εκπρόσωπος (Ν.Δ.) προβάλλει τη θέση
ότι «οι καταλήψεις υποκινούνται από το ΠΑΣΟΚ, την Αριστερά και την ΟΛΜΕ», ενώ
εννέα χρόνια αργότερα, την Παρασκευή 15 Ιανουαρίου 1999, κατά την Ειδική
Ημερήσια Διάταξη της Βουλής (Συνεδρίαση ΝΗ’) στα πλαίσια της συζήτησης για την
πρόταση δυσπιστίας που υπέβαλαν οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, οι
βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος επαναφέρουν το ίδιο επιχείρημα: «Πρέπει να
αφήσετε την εκπαιδευτική κοινότητα, που σημαίνει γονείς, παιδιά, καθηγητές, να
λύσουν τα θέματα μόνοι τους και να διαμορφώσουν αυτοδύναμα την άποψή τους και
όχι να τους υποκινείτε για να προσπορίσετε κομματικά οφέλη» (Γιάννος
Παπαντωνίου, υπουργός Εθνικής Οικονομίας Πρακτικά Βουλής).

«Η υποκίνηση υπήρξε, αγαπητοί συνάδελφοι της αντιπολίτευσης, σε πολλές
περιπτώσεις, όπως υπήρξε και η παραπληροφόρηση επί μήνες από την έναρξη της
σχολικής χρονιάς» (Φίλιππος Πετσάλνικος, υπουργός Δημόσιας Τάξης, Πρακτικά Βουλής).

«Ποιο είναι το πρόβλημα; Το πρόβλημα είναι ότι, σε ένα μεγάλο βαθμό, η
αυθόρμητη αντίδραση των μαθητών, η οποία πάντοτε υπήρχε και υπάρχει,
καλλιεργήθηκε από άλλες δυνάμεις που έβαλαν μπροστά τους μαθητές»…
Αναφέρομαι σε συγκεκριμένα παραδείγματα για οργανωμένη παρέμβαση στελεχών και
εκπαιδευτικών του ΚΚΕ, μέσα και έξω από τα σχολεία, που οργανώνουν τις
καταλήψεις των σχολείων… Και αναφέρομαι επίσης σε μία μερίδα εκπαιδευτικών,
οι οποίοι ανήκουν σε συγκεκριμένες πολιτικές παρατάξεις που παροτρύνουν τα
παιδιά στις καταλήψεις». (Γεράσιμος Αρσένης, υπουργός Εθνικής Παιδείας και
Θρησκευμάτων, Πρακτικά Βουλής).

«Είναι πρωτοφανές, και οφείλουμε να το αναφέρουμε, το κείμενο-επιστολή που
έστειλε η ΟΛΜΕ στις αρχές του σχολικού έτους προς τους μαθητές, με την οποία
επιστολή ουσιαστικά προτρέπει τους μαθητές να ξεσηκωθούν… παραπληροφορεί
τους μαθητές για το περιεχόμενο της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και πυροδοτεί
καταστάσεις, γνωρίζοντας ότι πλησιάζει η περίοδος των εποχικών καταλήψεων»
(Νικόλαος Λεβογιάννης, Πρακτικά Βουλής).

«Αυτή η συνειδητή χρησιμοποίηση της ανησυχίας και της κινητικότητας της
νεολαίας για συντεχνιακά αιτήματα ή κομματικούς σκοπούς είναι ένα αρνητικό
μάθημα για τη νεολαία» (Κωνσταντίνος Σημίτης, πρόεδρος της κυβέρνησης,
Πρακτικά Βουλής).

«Τι έκαναν ουσιαστικά οι εκπαιδευτικοί και με την πολιτική συνδρομή πολιτικών
οργανώσεων; Έβαλαν ασπίδα τους νέους για να προασπίσουν όχι συντεχνιακά τους
συμφέροντα, αλλά για να διατηρήσουν συντεχνιακές αγκυλώσεις που διακρίνουν
ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα και την κατηγορία τους, αγκυλώσεις που
οδηγούν σε τύφλωση τη νέα γενιά» (Δημήτριος Πιπεργιάς, βουλευτής ΠΑΣΟΚ,
Πρακτικά Βουλής).

Η θεωρία της παραπληροφόρησης

Πρόκειται για μια παλιά θεωρία που εμφανίζεται σε περιόδους αναταράξεων στην
εκπαίδευση. Στη διάρκεια των καταλήψεων των σχολείων την περίοδο 1990/91 ο
υπουργός Παιδείας Βασίλης Κοντογιαννόπουλος υποστήριζε ότι «αυτές οι
κινητοποιήσεις ξεκίνησαν μέσα σε ένα όργιο παραπληροφόρησης, το οποίο σε ένα
μεγάλο βαθμό ήταν μεθοδευμένο και κατευθυνόμενο από πολιτικές και
συνδικαλιστικές μειοψηφίες» (Βασ. Κοντογιαννόπουλος, «Το Βήμα», 23/12/90).
«Κύκλοι προσκείμενοι σε κόμματα ή κινήσεις της αντιπολίτευσης επιχειρούν τις
τελευταίες ημέρες να διαμορφώσουν κλίμα αναταραχής (…) και διασπείρουν φήμες
για δήθεν αποφάσεις του υπουργείου (…). Οι φήμες αυτές είναι εκ του πονηρού»
(Βασίλης Κοντογιαννόπουλος, Παιδεία, Εκσυγχρονισμός υπό αναστολή, Gutenberg).

Στα ίδια πλαίσια, αρκετά χρόνια αργότερα, επαναλαμβάνεται ότι «πριν ξεκινήσουν
οι καταλήψεις επισκέφθηκα πολλά σχολεία στην Εύβοια και διαπίστωσα ότι οι
εκπαιδευτικοί είχαν καλλιεργήσει ένα άγχος και μία αβεβαιότητα μέσα από την
παραπληροφόρηση» (Δημήτριος Πιπεργιάς, βουλευτής ΠΑΣΟΚ, Πρακτικά Βουλής).