Εκβιασμοί και υποσχέσεις

Υπό το κράτος εκβιασμών ­ εκ μέρους της Τουρκίας, αλλά και των Αμερικανών ­
αλλά και υποσχέσεων για ανταλλάγματα και θετικές συνέπειες, ο Κώστας Σημίτης
αναχωρεί, μεθαύριο το πρωί, για το Ελσίνκι.

Σε μια σαφή ένδειξη ότι η «διαπραγμάτευση είναι ανοικτή», ο Πρωθυπουργός
αναμένεται να έχει κατ’ ιδίαν συνάντηση, αμέσως μόλις φθάσει στη φινλανδική
πρωτεύουσα, με τον προεδρεύοντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Φινλανδό πρωθυπουργό
Πάουλο Λιπόνεν.

Χθες, στο Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε., δεν ελήφθησαν αποφάσεις
για την τουρκική υποψηφιότητα. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, η προεδρία
εκτίμησε ότι «το χάσμα είναι μικρό» και «δεν θα χρειασθεί πολύ για να
γεφυρωθεί». Σαφώς πιο ενθαρρυντικό χαρακτήριζαν το κλίμα και ελληνικές
διπλωματικές πηγές, κυρίως λόγω του θετικού ρόλου της Βρετανίας στο ελληνικό
αίτημα για απρόσκοπτη ένταξη της Κύπρου. Ο Γιώργος Παπανδρέου, πάντως,
προειδοποίησε τους εταίρους ότι η θέση της Αθήνας δεν είναι δεδομένη ­ και μια
αρνητική εξέλιξη στο Ελσίνκι θα βαρύνει τους ίδιους.

Ωμός εκβιασμός

Όμως, το κλίμα… πολιτισμένης διαπραγμάτευσης εντός των κόλπων της Ε.Ε.
επιχειρεί να δυναμιτίσει η Άγκυρα. Ο Τούρκος πρόεδρος, Σ. Ντεμιρέλ, στον
ωμότερο έως τώρα εκβιασμό του, προειδοποίησε ότι «αν η Ελλάδα υιοθετήσει μια
αρνητική στάση (σ.σ. στο Ελσίνκι), το σημερινό κλίμα της αναθέρμανσης θα
τερματισθεί κι οι σχέσεις μας θα χαρακτηρισθούν από ένταση».

Διπλωματικές πηγές με γνώση της τουρκικής πραγματικότητας έλεγαν ότι, παρά τον
χαρακτήρα ευθείας απειλής που έχει η δήλωση του κ. Ντεμιρέλ, ο Τούρκος
πρόεδρος ήταν… ειλικρινής: εάν η Άγκυρα απορριφθεί από την Ένωση για άλλη
μια φορά ­ έλεγαν οι συγκεκριμένοι διπλωμάτες ­ η τουρκική κυβέρνηση θα
επιστρέψει στην επιθετική πολιτική των παραβιάσεων και παραβάσεων, με ό,τι
αυτό συνεπάγεται. Οι ίδιοι έλεγαν ότι οι διαβεβαιώσεις Τούρκων πολιτικών, όπως
για παράδειγμα του Ισμαήλ Τζεμ, ότι το κλίμα της ελληνοτουρκικής προσέγγισης
δεν θα επηρεασθεί από την έκβαση του Ελσίνκι, δεν αποτυπώνουν την πραγματικότητα.

Και οι Αμερικανοί

Προειδοποιήσεις προς την ελληνική πλευρά για τις συνέπειες που θα έχει ένα
«όχι» της Αθήνας στην τουρκική υποψηφιότητα έχουν απευθύνει αρμοδίως και οι
Αμερικανοί ­ ενώ η κυβέρνηση δεν αποκλείει την ανάμειξη και του ίδιου του
προέδρου Κλίντον στις «διαβουλεύσεις» που λαμβάνουν χώρα για την τουρκική υποψηφιότητα.

Η Ουάσιγκτον, μάλιστα, έχει ενημερώσει την Αθήνα και για ένα ακόμη στοιχείο ­
πως φοβάται ότι ο Ραούφ Ντενκτάς θα εγκαταλείψει τις συνομιλίες της Νέας
Υόρκης πριν από τις 10 Δεκεμβρίου, που ξεκινά η Σύνοδος του Ελσίνκι, ώστε να
εξαναγκάσει την Αθήνα να πει «όχι» στην τουρκική υποψηφιότητα. Όπως
υποστηρίζουν οι Αμερικανοί, ο μόνος κερδισμένος στην περίπτωση που η Αθήνα πει
«όχι» είναι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης. Όλοι οι άλλοι, λένε, θα είναι χαμένοι: η
Τουρκία θα είναι χαμένη διότι θα χάσει την ευρωπαϊκή της προοπτική, η Ελλάδα
θα είναι χαμένη διότι θα επιστρέψει σε ένα καθεστώς έντασης στο Αιγαίο και θα
έρθει σε αντιπαράθεση με τους εταίρους της, η ελληνοκυπριακή πλευρά θα είναι
επίσης χαμένη διότι θα δει άλλη μια ευκαιρία για την επίλυση του Κυπριακού να χάνεται.

Με δύο σχέδια

Πάντως, κυβερνητικές πηγές εξέφραζαν συγκρατημένη αισιοδοξία για την έκβαση
της Συνόδου Κορυφής. Όπως έλεγαν, ο Πρωθυπουργός προσέρχεται στο Ελσίνκι με
δύο σχέδια: το ένα είναι η συνεχής και σκληρή διαπραγμάτευση μέχρι την
τελευταία στιγμή, προκειμένου να πάρει τα ανταλλάγματα που επιθυμεί ­ με
έμφαση στην παράγραφο για την αποσύνδεση της κυπριακής ένταξης από την επίλυση
του Κυπριακού. Εάν, ωστόσο, οι εταίροι εμμείνουν στη θέση τους για αποδοχή της
τουρκικής υποψηφιότητας άνευ οποιουδήποτε ανταλλάγματος, ο Πρωθυπουργός θα
αρνηθεί με τη σειρά του να συναινέσει ­ χωρίς ωστόσο να «χρωματίσει» την
άρνησή του με έναν χαρακτήρα οριστικό. Θα αφήσει, δηλαδή, ανοικτή την πόρτα
για περαιτέρω συζήτηση επί του θέματος, κάνοντας σαφές ότι η Ελλάδα δεν
«κλείνει την πόρτα» στην Τουρκία.

Στον καφέ

Όπως μεταδίδει ο Γιώργος Κουβαράς από τις Βρυξέλλες, το Συμβούλιο υπουργών
Εξωτερικών δεν έλαβε αποφάσεις κι άφησε τα πάντα για το Ελσίνκι ­ όπως άλλωστε
ανεμένετο. Όμως, έγινε ακόμη σαφέστερη η εικόνα για το ποιοι αντιμάχονται και
ποιοι υποστηρίζουν τις ελληνικές θέσεις.

Το θέμα της τουρκικής υποψηφιότητας συζητήθηκε στον καφέ, που είθισται να
ακολουθεί το γεύμα των υπουργών και τον οποίο ο Γιώργος Παπανδρέου χαρακτήρισε
«τούρκικο». Η φινλανδική προεδρία ενημέρωσε τους εταίρους ότι από τον γύρο των
πρωτευουσών συνάγονται δύο συμπεράσματα. Το ένα είναι ότι οι «15» έχουν
καταρχήν τη διάθεση να δώσουν το «πράσινο φως» στην Άγκυρα. Το άλλο είναι ότι
θέματα όπως το Κυπριακό, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και τα ανθρώπινα
δικαιώματα παραμένουν ανοικτά και μένει να «καλυφθούν» στο Ελσίνκι.

Οι Βρετανοί

Αρωγός, πάντως, των ελληνικών θέσεων, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το Κυπριακό,
φαίνεται να είναι η Μ. Βρετανία, καθώς ο υπουργός Εξωτερικών κ. Ρόμπιν Κουκ
φέρεται να δήλωσε ότι η τοποθέτησή του, σύμφωνα με την οποία δεν θα πρέπει να
υπάρξουν προϋποθέσεις ούτε για την απρόσκοπτη ενταξιακή πορεία της Κύπρου ούτε
για την Τουρκία, θα μπορούσε να πάρει τη μορφή και συγκεκριμένης διατύπωσης
στα συμπεράσματα του Ελσίνκι.

Γάλλοι και Γερμανοί

Αντίθετα, την πιο σκληρή στάση εξακολουθεί να κρατά η Γαλλία, η οποία
συνεπικουρούμενη από τη Γερμανία δηλώνει, διά στόματος του κ. Βεντρίν, ότι
κανείς δεν θα επιθυμούσε να ενταχθεί η Κύπρος με το πρόβλημά της στην
Ευρωπαϊκή Ένωση. Κάτι τέτοιο θα τορπίλιζε τις διαπραγματεύσεις της Νέας
Υόρκης, φέρεται να δήλωσε και ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών.

Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και άλλες δύο χώρες, η Ολλανδία και η Ισπανία,
καθιστώντας έτσι σαφές ότι το μεγάλο «παζάρι» γίνεται περισσότερο στο Κυπριακό.