ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ

Έτος-καμπή για την εξέλιξη του εσωτερικού δράματος της χώρας, το 1948. Το
επίσημο κράτος και το Γενικό Επιτελείο Στρατού αναθεωρούν το ένα μετά το άλλο
τα επιτελικά σχέδια για την εξουδετέρωση του «Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας». Ο
Ζαχαριάδης από την πλευρά του, με την κραυγή «όλοι στ’ άρματα, όλα για τη
νίκη», φιλοδοξεί να δρέψει και δάφνες στρατηγού. Συγκρούεται με τον αρχηγό του
ΔΣΕ, Μάρκο, ενώ η «κρεατομηχανή» και από τις δύο πλευρές αλέθει την ικμάδα της χώρας.

Στην Αθήνα δολοφονείται ο υπουργός Δικαιοσύνης Χρήστος Λαδάς και αργότερα
στη Θεσσαλονίκη βρίσκεται δολοφονημένος ο Αμερικανός δημοσιογράφος και
ανταποκριτής του δικτύου CBS Τζωρτζ Πολκ. Δύο δολοφονίες-ερωτηματικά για τους
στόχους και τα κίνητρα των εμπνευστών τους. Την ίδια περίοδο στο
«αναμορφωτήριο Μακρονήσου» δεκάδες χιλιάδες Ελλήνων «εισερχόμενοι εις το
εθνικόν εκπαιδευτήριον αποκαθαίρονται από παντός πνευματικού ρύπου και ψυχικής
σκωρίας και ανακτούν νέαν αλκήν και ρώμην».Ο χορός του παραλόγου στο
αποκορύφωμά του. Και αιφνιδίως οι εφημερίδες της 14ης Σεπτεμβρίου αναγγέλλουν:
«Εξ νεαροί κομμουνισταί υπό την απειλήν… φιαλών και σουγιάδων εξηνάγκασαν το
αεροπλάνον της γραμμής Αθηνών-Θεσσαλονίκης να τους οδηγήση εις την Γιουγκοσλαβίαν».

Το ρεπορτάζ για την «πρωτότυπη» αυτή αεροπειρατεία: Συνταρακτικόν γεγονός
γκανγκστερικής μορφής, που ενθυμίζει καθ’ όλα κινηματογραφικήν ταινίαν, κρατεί
εις ζωηράν συγκίνησιν από των πρώτων απογευματινών ωρών της Κυριακής ολόκληρον
την κοινήν γνώμην. Εξ νεαροί, σπουδασταί κατά το πλείστον, υπό την απειλήν
σουγιάδων και φιαλών, ακινητοποίησαν τους επιβάτας αεροπλάνου της γραμμής
Αθηνών – Θεσσαλονίκης της Τ.Α.Ε. και αφού ηχρήστευσαν διά κτυπήματος τον
ασυρματιστήν του, ηνάγκασαν τους πιλότους να οδηγήσουν τούτο εις την
Γιουγκοσλαβίαν, όπου προσεγειώθη εις σημείον κείμενον 50 χιλιόμετρα
νοτιανατολικώς των Σκοπίων, όπου και απεβιβάσθησαν ούτοι, επιτυχόντες την
πρωτοφανή εις τα ελληνικά χρονικά αεροπορικήν ταύτην απόδρασιν. Το αεροπλάνον
της Τ.Α.Ε., μετά την αποβίβασιν των εξ νέων, ετέθη αμέσως εις κίνησιν υπό των
δύο κυβερνητών του και ηδυνήθη απογειούμενον εκ νέου, άνευ παρεμβάσεως
εμποδίου τινός να επιστρέψη περί την 4.30 απογευματινήν εις Θεσσαλονίκην, όπου
και απεβίβασε τους υπολοίπους επιβάτας του.

Στην καμπίνα

Οι έξι νεαροί αεροπειρατές. Δεξιά ο τραυματισθείς ασυρματιστής του αεροπλάνου

Η πτήσις του αεροπλάνου υπήρξεν ομαλή μέχρι του ορεινού συγκροτήματος της
Πάρνηθος, όπου τα συνήθη ρεύματα της περιοχής ταύτης προεκάλεσαν μερικάς
ταλαντεύσεις του αεροπλάνου αι οποίαι υπεχρέωσαν την συνοδόν να συστήση εις
τους επιβάτας να προσδεθούν εις τας θέσεις των. Όταν όμως το αεροπλάνον
υπερέβη την περιοχήν αυτήν η πτήσις κατέστη και πάλιν ομαλή και οι επιβάται
έλυσαν τας ζώνας ασφαλείας. Μετ’ ολίγον και ενώ το αεροπλάνον διήρχετο τον
Ευβοϊκόν, μεταξύ Χαλκίδος και Αιδηψού, δύο νέοι εκ των επιβατών ηγέρθησαν ως
εκ συνθήματος και κατηυθύνθησαν προς την καμπίναν του κυβερνήτου
ακολουθούμενοι και από άλλους δύο, εκ των οποίων ο εις ολίγον προηγουμένως
προφασισθείς ζάλην και ζητήσας μετ’ επιμονής καφέν από την συνοδόν, είχεν
επιτύχει να αχρηστεύση ταύτην. Εισελθόντες ούτοι εις το διαμέρισμα του
κυβερνήτου ανέσυραν οι δύο από μίαν μποτίλιαν, ο τρίτος ένα μικρόν σουγιάν και
ο τέταρτος επίσης ένα μικρόν σουγιάν εκ των χρησιμοποιουμένων διά το χάραγμα
των σταφιδοκλημάτων και ηξίωσαν να οδηγηθή το αεροπλάνον εις την
Γιουγκοσλαβίαν. Προηγουμένως και κατά την είσοδον αυτών εις τον θάλαμον
διακυβερνήσεως, ο ασυρματιστής ο οποίος είχε τα νώτα εστραμμένα προς τον
διάδρομον, υπέστη επίθεσιν παρ’ ενός εξ αυτών και κτυπηθείς με μποτίλιαν εις
την κεφαλήν εζαλίσθη προς στιγμήν, αλλ’ ανακτήσας αμέσως τας αισθήσεις του
ήρπασε την χείρα του επιτεθέντος και εν τη προσπαθεία του να του αποσπάση τον
σουγιάν ετραυματίσθη εις την χείρα, τραυματισθέντος κατά την πάλην και του
κρατούντος τούτον αεροπειρατού.

«Ήρθα στη Θεσσαλονίκη για να δω τον Μάρκο»

Ο Τζώρτζ Πόλκ ενώ εκφωνεί μία ανταπόκρισή του

ΠΕΝΗΝΤΑ ΕΝΑ χρόνια μετά και ο τίτλος του κύριου θέματος του «ΒΗΜΑΤΟΣ» της 18ης
Μαΐου 1948, «Παραμένει σκοτεινή η άγρια δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου
Πολκ», παραμένει σε… ισχύ. Τα ίδια ερωτηματικά παραμένουν και σήμερα. Οι
«πρωταγωνιστές» της υπόθεσης δεν βρίσκονται στη ζωή, όμως ο «Φάκελλος Πολκ»
παραμένει ανοιχτός. Μία ημέρα πριν εξαφανισθεί ο Αμερικανός ανταποκριτής από
το ξενοδοχείο «Αστόρια» της Θεσσαλονίκης, όπου διέμενε, έγραφε προς τον
συνάδελφό του Εδουάρδο Μάρροου της Κολούμπια Μπραντκάτστιγκ Σύστεμ:

Θεσσαλονίκη, 8/5/1948

Αγαπητέ Έντυ,

Μερικές γραμμές για να σε χαιρετίσω και να σου πω πόσο λυπήθηκα διότι δεν
παρευρέθην στη Ρώμη, όταν το προσωπικόν της «Κολούμπια Μπραντκάτστιγκ Σύστεμ»
ήτο εκεί.

Η επιστολή μου αυτή προορίζεται, όπως σου προαναγγείλω την προσεχή μας
συνάντησιν εις την Νέαν Υόρκην. Όπως τυχόν θα γνωρίζης, ο Τεντ Τσιορτ και εγώ
αλληλογραφήσαμε αναφορικώς με την επιστροφή μου εις τας Ηνωμένας Πολιτείας,
διά το τέλος της ανοίξεως ή τας αρχάς του θέρους. Ε! λοιπόν είμαι τώρα έτοιμος
να έλθω οποτεδήποτε, κυρίως ύστερα από δυόμισυ χρόνια πηγαινοερχομού στην Μέση
Ανατολή, όπου ήμην τοποθετημένος. Ετοιμαζόμενος διά να επιστρέψω εις την
Αμερικήν ήλθον προς Βορράν, εις Θεσσαλονίκην, διά να υπάγω διά μίαν τελευταίαν
παρατήρησιν επιθυμών να ενημερωθώ επί της επικρατούσης καταστάσεως εδώ. Νομίζω
ότι η κατάστασις εδώ βελτιούται, αλλά η Θεσσαλονίκη υπήρξε πάντοτε καλυτέρα
των Αθηνών αναφορικώς με την πολεμικήν δράσιν.

Ειλικρινώς μία από τας κυριωτέρας αιτίας του ταξιδίου μου προς Βορράν ήτο να
επιτύχω μίαν απευθείας ­ πραγματικά επαγγελματικήν τρόπον τινά ­ επαφήν με το
συγκρότημα της Κυβερνήσεως Μάρκου. Από του 1946 δεν ηδυνήθην να έχω επαφήν με
το Ελληνικόν Κομμουνιστικόν Κόμμα, την οποίαν θα ηδυνάμην να θεωρήσω ως
πραγματικήν επαφήν.

Πολλά πρόσωπα αυτοπαρουσιάσθησαν εις εμέ τα οποία ισχυρίζοντο ότι ομιλούν
εγκύρως, αλλά νομίζω, ότι όλα ήσαν ανοησίες όσα έλεγαν.

Έτσι, από επαφής εις επαφήν θα επεθύμουν να επικοινωνήσω με πρόσωπα που θα
έχουν έγκυρον γνώμην. Εάν είνε ανάγκη, θα πάω έξω από την Θεσσαλονίκην, εις
οιανδήποτε άλλην πόλιν ή χωρίον που «αυτά» θα ήθελον να μου υποδείξουν.

Πολλοί από ημάς έχουν γράψει και ειπή πολλά σχετικώς με τας επιδιώξεις της
συμμορίας του Μάρκου, αλλά ολίγοι από ημάς έχουν πραγματικάς πληροφορίας. Όπως
γνωρίζει ο Χάουβαρντ Σμιθ, εργάζομαι από τον Δεκέμβριον προσπαθών να φθάσω το
στρατηγείον του Μάρκου ­ έστω και με δεμένα μάτια ­ εάν παραστή ανάγκη. Θα
ήθελα να βάλω τον Μάρκον να κάμη εκπομπή από τον μυστικόν ραδιοφωνικόν του
σταθμόν και να έχω έτσι τον δίσκον διά του BBC. Έτσι μπορεί να βγη μια καλή
δημοσιογραφική επιτυχία.

Προσεφέρθην να τους αφήσω να γράφουν το κείμενο κάθε λέξεως, που θα ειπή ο
Μάρκος, ενώ εγώ θα τον καθοδηγώ εις το τεχνικόν μέρος της εκπομπής και θα κάμω
την μετάφρασιν. Μετά… όταν έλθω έξω θα είμαι εις θέσιν να μπορώ να κάμω ό,τι
περιγραφή θέλω.

Υποπτεύομαι ότι εις την πραγματικότητα ο «μυστικός» ραδιοφωνικός σταθμός του
Μάρκου είνε ο ραδιοφωνικός σταθμός Τιράνων ή ο ραδιοφωνικός σταθμός του
Βελιγραδίου! Οπωσδήποτε ελπίζω να σε ιδώ στην Νέαν Υόρκην λίαν συντόμως.

Με χαιρετισμούς

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΟΛΚ