ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ

Το 1947 μπήκε με τον εμφύλιο πόλεμο να μαίνεται στα βουνά της Θεσσαλίας,
της Μακεδονίας και της Ηπείρου. Και επιπλέον η οικονομική κρίση έρχεται να
επιβαρύνει τη ζωή δεξιών, αριστερών και κεντρώων. Η Αγγλία δηλώνει αδυναμία να
βοηθήσει την κυβέρνηση και η βοήθεια της OUNRA έχει εξαντληθεί.

Στις 15 Ιανουαρίου το ΚΚΕ εκδίδει τις Οδηγίες προς αγωνιζομένους με σκοπό
να συγκεντρώσει τις δυνάμεις του στον κεντρικό ορεινό όγκο της χώρας και να
δημιουργήσει την «Ελεύθερη Ελλάδα».

Στο ματωμένο προσκήνιο προβάλλουν τώρα οι ΗΠΑ. Ο επικεφαλής της ειδικής
αμερικανικής αποστολής ζητεί τον σχηματισμό κυβέρνησης Εθνικής Συνεργασίας.
Πρωθυπουργός της νέας «επτακέφαλης» (επτακομματικής) κυβέρνησης αναλαμβάνει ο
Δ. Μάξιμος (25.1.47). Στις 30 Ιανουαρίου φθάνει στην Αθήνα η Επιτροπή Έρευνας
του ΟΗΕ, η οποία στις 7 Φεβρουαρίου συνιστά αναστολή των θανατικών εκτελέσεων.
Η κυβέρνηση απορρίπτει τη σύσταση, ενώ την ίδια ημέρα συγκαλεί Πολεμικό Συμβούλιο.

Στις 14 Φεβρουαρίου αντάρτες του «Δημοκρατικού Στρατού» μπαίνουν στη
Σπάρτη, εξοντώνουν τη φρουρά της φυλακής και απελευθερώνουν 233 αριστερούς κρατουμένους.

Στις 24 Φεβρουαρίου υπουργός Δημόσιας Τάξης αναλαμβάνει ο στρατηγός
Ναπολέων Ζέρβας. Στις 28 Φεβρουαρίου η κυβέρνηση κλείνει τα γραφεία της ΕΠΟΝ.
Ενώ στις 4 Μαρτίου η κυβέρνηση συλλαμβάνει στην Αθήνα 556 στελέχη του ΕΑΜ και
τα στέλνει εξορία στην Ικαρία και σε άλλα νησιά.

Στις 12 Μαρτίου εξαγγέλλεται το Δόγμα Τρούμαν, που προβλέπει βοήθεια στην
Ελλάδα 250 εκατ. δολαρίων. Παράλληλα, αρχίζει η εαρινή επίθεση του «Εθνικού
Στρατού» κατά του «Δημοκρατικού», που στην ύπαιθρο επιτίθεται σε αστυνομικά
τμήματα και ανατινάζει γέφυρες, δρόμους κ.λπ.

Μέσα σε αυτό το κλίμα έντασης, βίας και αγριότητας και από τις δύο πλευρές,
συμβαίνουν δύο σημαδιακά γεγονότα, ένα στον Βορρά και ένα στον Νότο:

*Στις 20 Μαρτίου δολοφονείται στη Θεσσαλονίκη ο Γιάννης Ζέβγος, αναπληρωματικό
μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ και πρώην υπουργός της
κυβέρνησης Παπανδρέου. Πρόκειται για ένα από τα πιο διαλλακτικά στελέχη του ΚΚΕ.

*Λίγες ώρες αργότερα, στις 21 Μαρτίου ­ «εξεγερμένοι χωρικοί» εισβάλλουν στο
Γύθειο, στους Μολάους και σε άλλες πόλεις και σφάζουν δεκάδες (μόνο στο Γύθειο
39) αριστερούς κρατουμένους και πολίτες, για τον φόνο του «λοχαγού» Κατσαρέα.

Τον παρακολουθούσε

Στον «Ριζοσπάστη» (21.3.47) δημοσιεύονται τα παρακάτω:

«… Ο Γ. Ζέβγος βρισκότανε στη Θεσσαλονίκη πάνω από ένα μήνα σαν εκπρόσωπος
της Κ.Ε. του ΕΑΜ. Σήμερα στις 10 πήγε στα γραφεία του “Αγωνιστή”, όπου
συνέταξε επιστολή προς την Επιτροπή Ερεύνης, στην οποία παρέθετε σειρά από
στοιχεία χρήσιμα στο έργο της. Στις 12 ο Ζέβγος έφυγε και πήγε στο εστιατόριο
“Ελβετικόν” να γευματίσει. Από το εστιατόριο ήσυχος και με το συνειθισμένο
αργό βήμα του κατέβαινε την οδό Αγίας Σοφίας, πηγαίνοντας στο ξενοδοχείο του,
για να αναπαυθεί. Τη στιγμή αυτή και ενώ βρισκόταν στο πεζοδρόμιο της οδού Αγ.
Σοφίας, ακριβώς μπροστά στην Κλινική Εξηντάρη και ώρα 1.10 ο στυγερός
δολοφόνος, ηλικίας 30 έως 35 χρονών, που προφανώς τον παρακολουθούσε,
πυροβόλησε με περίστροφο τρεις φορές εναντίον του από εγγύτατη απόσταση. Ο
Ζέβγος πέφτοντας προσπάθησε να σηκωθεί πάλι, αλλά ο δολοφόνος τον πλησίασε και
πυροβόλησε άλλη μια φορά εναντίον του. Ο Γιάννης Ζέβγος ξανάπεσε, νεκρός πια.
Ο δολοφόνος ετράπη αμέσως σε φυγή από την οδό Αγ. Θεοδώρας, καταδιωκόμενος από
πολίτες και ένα χωροφύλακα και συνελήφθη μπροστά στο εργοστάσιο “Φλόκα”.
Αυτόπτες μαρτυρίες, που είδαν τη σκηνή της δολοφονίας, αναφέρουν ότι ο
δολοφόνος είχε κοντά του δύο άλλους, προφανώς, συνενόχους του».

Από το Μπούλκες ο δολοφόνος

Δολοφόνος του Γιάννη Ζέβγου ήταν ο κρεοπώλης από τις Σέρρες, Χρήστος Βλάχος,
παλιός ελασίτης και τρόφιμος του στρατοπέδου Μπούλκες στη Γιουγκοσλαβία. Μετά
τη σύλληψή του δήλωσε ότι μόνος του σκότωσε τον Ζέβγο, που δεν τον γνώριζε, επειδή:

* «Ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι του» μόλις είδε τον κομμουνιστή ηγέτη.

* Οι κομμουνιστές τον είχαν βασανίσει στο Μπούλκες επειδή δεν συμφωνούσε μαζί τους.

* «Οι κομμουνιστές είχαν εκπορνεύσει τη γυναίκα του», την οποία είχε χωρίσει,
αλλά εκείνη είχε δηλώσει ότι «τον είχε χωρίσει γιατί ήταν προδότης».

Τον Ζέβγο έθαψε την επομένη η Αστυνομία στο Νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας,
ενώ η γυναίκα του Καίτη και η κόρη του Σόνια ζήτησαν τη σορό του για να του
κάνουν κηδεία στην Αθήνα.

Νέος κύκλος αίματος

Ο Γιάννης Ζέβγος

Η δολοφονία του Ζέβγου άνοιξε νέο κύκλο αίματος στη ρημαγμένη Ελλάδα.

Το ΚΚΕ και το ΕΑΜ κατήγγειλαν την κυβέρνηση ως εμπνευστή και οργανωτή της
δολοφονίας και έναρξη σχεδίου για την εξόντωση των αριστερών και κομμουνιστών
ηγετών. Ο «Ριζοσπάστης» έγραψε:

* «Ο φόνος έγινε μετά την άφιξη του Ζέρβα και του Αλεξανδρή».

* «Η κυβέρνηση κρύβεται πίσω από μια άνανδρη σκηνοθεσία».

Η κυβέρνηση, ωστόσο, αρνήθηκε να κάνει δηλώσεις, διότι «η υπόθεσις είχε
περάσει πλέον στην αρμοδιότητα της τακτικής δικαιοσύνης». Εξέφρασε τη λύπην
της και χαρακτήρισε την υπόθεση «οικογενειακή»!

Η σφαγή στο Γύθειο

Τη δολοφονία του Ζέβγου στη Θεσσαλονίκη ακολούθησαν, σε λίγες ώρες, οι σφαγές
στη Λακωνία. Στο Γύθειο μόνο οι συμμορίες των «εξαγριωμένων χωρικών» έσφαξαν
32 κρατούμενους αριστερούς και 7 πολίτες, στις 21 και 22 Μαρτίου.

Σύμφωνα με το όργανο του ΕΑΜ «Ελεύθερη Ελλάδα» (24.3.43):

«Εκτός από τους 32 του Γυθείου εκτελέστηκαν στους Μολάους 6, στην Απιδέα 4,
στον Βλαχιώτι 5, στον Άγ. Δημήτριο 14, στα Καμίνια της Λακεδαίμονος 1».

Αυτά στις 21 Μαρτίου. Την επομένη στο Γύθειο έγιναν άλλες δύο εκτελέσεις από
τις συμμορίες των «εξαγριωμένων χωρικών».

«… Στις 8 το πρωί του Σαββάτου ύστερα από διαταγή έκλεισαν όλα τα
καταστήματα στο Γύθειο, που είχε κυκλωθεί από τρομοκρατικές ομάδες του
Κατσαρέα. Από τις 9 1/2-10 απαγορευότανε η είσοδος στην πόλη κάθε πολίτη. Από
τις 10 το πρωί αρχίζει να επικρατεί κατάσταση τρόμου. Οι ένοπλοι τρομοκράτες
περιέρχονται την πόλη, πυροβολούν και από παντού ακούγονται ριπές από αυτόματα
και πολυβόλα. Ταυτόχρονα διατάσσουν τον κόσμο να κλεισθεί στα σπίτια και να
κλείσει τα παράθυρα.

Το όργιο τής πιο ποταπής και άνανδρης δολοφονίας αρχίζει από τις 11 1/2 και
τελειώνει στις 12 1/2 το μεσημέρι.

Από τις φυλακές παραλαμβάνονται όλοι οι κρατούμενοι σχεδόν και εκτελούνται
στην πλατεία της πόλεως με αυτόματα. Πολλοί που αντέταξαν άρνηση να
ακολουθήσουν τους σφαγείς τους, εκρεουργήθησαν στο δρόμο πριν φθάσουν στην πλατεία.

Επίσης απήχθησαν 5-6 από το αστυνομικό τμήμα Γυθείου που εκτελέσθηκαν άλλοι
μέσα στα κρατητήρια και άλλοι έξω από το τμήμα.

Οι τρομοκράτες συνέλαβαν και πολλούς πολίτας. Ανάμεσα σ’ αυτούς είνε και
αρκετοί ένοικοι του ξενοδοχείου “Κρανάη” που τους εξετέλεσαν με μαχαίρι ή τους έσφαξαν…

… Το Γύθειο από το μεσημέρι της Παρασκευής είνε βυθισμένο στο πιο τραγικό
πένθος. Τα καταστήματα παραμένουν κλειστά, οι δρόμοι είνε έρημοι και δεν
ανοίγει κανένα παράθυρο».Αφορμή γι’ αυτή τη σφαγή υπήρξε η εξόντωση του
«ληστή» ή «υπολοχαγού» Κατσαρέα.

Σύμφωνα με την «Ελεύθερη Ελλάδα» (22.3.47):

«Η συμμορία του συνεκρούσθη με ομάδα ανταρτών που ενέδρευαν έξω από το χωριό
Γεράκι της Σπάρτης. Κατά τη σύγκρουση εξοντώθη ο ίδιος ο Κατσαρέας. Εξηφανίσθη
ο υπαρχηγός του Παπαδάκος και ετραυματίσθησαν τρεις συμμορίτες που τον συνόδευαν».

Η κυβέρνηση κήρυξε στον Νομό Λακωνίας τον στρατιωτικό νόμο. Και έστειλε
κλιμάκιο υπουργών (Ν. Ζέρβας, Γ. Παπανδρέου, Στράτος) να επιβάλουν την τάξη.
Αλλά ο Ζέρβας ήταν αυτός που δήλωσε, «στον όλεθρο των κομμουνιστών θ’
απαντήσουμε με δέκα φορές όλεθρο» και «ή αυτοί ή εμείς».

Στο μεταξύ, ομάδα ανταρτών μπαίνει στη Βυτίνα της Τρίπολης και απάγει τον
σταθμάρχη και δύο χωροφύλακες από τον σταθμό Χωροφυλακής «για τους οποίους
λέγεται ότι σκοτώθηκαν».

Ο αρχηγός των Φιλελευθέρων Θ. Σοφούλης σε δηλώσεις του τόσο για τη δολοφονία
Ζέβγου όσο και για τα γεγονότα της Πελοποννήσου δηλώνει, μεταξύ άλλων, αφού
ανεφέρθη στις ένθεν και ένθεν αγριότητες:

«Δεν πρόκειται πλέον περί πολιτικής οξείας διαμάχης, αλλά περί εγκληματικού
σαδισμού εκδηλουμένου με πρωτοφανή αγριότητα από ενόπλους ομάδας καλυπτομένας
υπό προσχηματικά ιδεολογικά εμβλήματα της Αριστεράς ή της Δεξιάς».

Αλλά ο «Ριζοσπάστης» τον κατηγόρησε ότι «κάνει συμψηφισμό αίματος».