Πιέσεις στις τιμές και από το δολάριο

Αντίπαλος της ελληνικής οικονομίας στην πορεία της προς την Οικονομική και
Νομισματική Ένωση δεν είναι πλέον μόνο το πετρέλαιο αλλά και το δολάριο.

Η ισχυροποίηση του αμερικανικού νομίσματος σε σχέση με το ευρώ δεν
προβληματίζει μόνο τις κυβερνήσεις των χωρών στη ζώνη του ενιαίου ευρωπαϊκού
νομίσματος και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Προκαλεί πονοκέφαλο και
στα στελέχη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης και της Τραπέζης της
Ελλάδος που βλέπουν ακόμη ένα εμπόδιο να ορθώνεται στις προσπάθειες για τη
συγκράτηση του πληθωρισμού κοντά στο 2% που απαιτείται για την ένταξη της
χώρας στην ΟΝΕ αλλά και μετά απ’ αυτήν.

Το γεγονός ότι η δραχμή είναι και θα πρέπει να συνεχίσει να είναι συνδεδεμένη
με το ευρώ, όπως απαιτείται για την ένταξη, σημαίνει ότι η ισοτιμία της σε
σχέση με το δολάριο θα ακολουθεί τη σχέση δολαρίου και ευρώ. Γι’ αυτό, τώρα
που το ευρώ «κατρακυλά» και τείνει να εξισωθεί με το δολάριο, η δραχμή
διολισθαίνει και αυτή απέναντι στο αμερικανικό νόμισμα, προκειμένου να
διατηρηθεί σταθερή σε σχέση με το ευρωπαϊκό νόμισμα. Έτσι, μέσα σε διάστημα
περίπου δύο μηνών η δραχμή έχει διολισθήσει πάνω από 6% σε σχέση με το
δολάριο. Από τα επίπεδα των 305 δραχμών το δολάριο η ισοτιμία του εθνικού
νομίσματος έπεσε στα 313 δρχ. ανά δολάριο στις αρχές Νοεμβρίου και έχει
διαμορφωθεί τώρα ακόμη πιο κάτω στις 325 δρχ.

Πιο ακριβά

Τι σημαίνει αυτό; Ότι εισαγόμενα εμπορεύματα (πρώτες ύλες και άλλα αγαθά) που
προέρχονται από τις ΗΠΑ και γενικά όλα όσα αποτιμώνται σε δολάρια έρχονται με
πιο ακριβές τιμές στη χώρα μας. Η διολίσθηση της δραχμής απέναντι στο δολάριο
έχει σαν αποτέλεσμα να απαιτούνται περισσότερες δραχμές για την αγορά των
εμπορευμάτων αυτών. Μεταξύ αυτών είναι το πετρέλαιο, το οποίο στην κυριολεξία
έχει γίνει ο μόνιμος εφιάλτης του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης και ο
«κακός δαίμονας» του πληθωρισμού. Η ξέφρενη ανοδική κούρσα των διεθνών τιμών
του πετρελαίου, που έχουν ξεπεράσει τα 25 δολάρια το βαρέλι από 10 δολάρια το
βαρέλι που ήταν στις αρχές του έτους, είναι η κύρια αιτία για την αύξηση των
εγχώριων λιανικών τιμών των καυσίμων και για τις σοβαρές πιέσεις που δέχεται ο
εγχώριος πληθωρισμός, αλλά όχι η μοναδική. Όπως τονίζουν χαρακτηριστικά
ανώτερα στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος, οι πιέσεις αυτές ενισχύονται από το
γεγονός ότι παράλληλη άνοδος του δολαρίου σε συνδυασμό με την άνοδο της τιμής
του πετρελαίου ανά δολάριο καθιστά τις εισαγωγές πετρελαίου ακόμη πιο ακριβές
για τη χώρα.

«Ατυχία»

«Η Ελλάδα είχε την ατυχία, σε μία από τις δύσκολες περιόδους στην ιστορία της,
λίγο πριν από την ένταξή της στην ΟΝΕ, να βρεθεί στη δίνη του ανταγωνισμού όχι
μόνο μεταξύ των πετρελαιοπαραγωγών χωρών και των ανεπτυγμένων οικονομιών αλλά
και μεταξύ του οικονομικού πολέμου που διεξάγεται μεταξύ των τριών πόλων της
παγκόσμιας οικονομίας, των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ιαπωνίας»,
τόνιζε χαρακτηριστικά παράγοντας του οικονομικού επιτελείου. Με τη φράση αυτή
συνόψιζε ουσιαστικά τις επιπτώσεις που δέχεται η ελληνική οικονομία, ιδιαίτερα
στο κρίσιμο μέτωπο του πληθωρισμού, από τη μάχη που διεξάγεται στις διεθνείς
αγορές μεταξύ του δολαρίου, του ευρώ και του γιεν. Μάχη που αυτή τη στιγμή
φαίνεται ότι έχει φέρει σε θέση άμυνας το ευρωπαϊκό νόμισμα.

Το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στο ότι η ανατίμηση του δολαρίου εντείνει την
αγωνία για την εκπλήρωση του κριτηρίου του πληθωρισμού. Αφορά κυρίως στο ότι
δημιουργείται ένα νέο εμπόδιο στην ακόμη μεγαλύτερη προσπάθεια που θα
απαιτηθεί μετά την ένταξη για τη συγκράτηση του πληθωρισμού στα επίπεδα του
2%, λένε άλλα στελέχη του οικονομικού επιτελείου.

Οι επιπτώσεις

Το μέγεθος των επιπτώσεων που προκαλούνται στον πληθωρισμό και στα άλλα μεγέθη
της ελληνικής οικονομίας προκύπτει από τα ίδια τα στοιχεία. Εκτός από το
πετρέλαιο, που αποτιμάται σε δολάρια, η Ελλάδα κάθε χρόνο καλύπτει το 15% των
εισαγωγών της με αγαθά που προέρχονται από τις ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα όμως
τα εισαγόμενα προϊόντα που αποτιμώνται σε δολάρια είναι πολύ περισσότερα,
καθώς αρκετά εμπορεύματα που εισάγονται από την Ιαπωνία και από τρίτες χώρες
πληρώνονται και αυτά σε αμερικανικό νόμισμα, όπως για παράδειγμα τα
αυτοκίνητα. Στην προκειμένη περίπτωση οι τιμές των αυτοκινήτων θα ακολουθούσαν
και αυτές την ανηφόρα, λόγω της ανατίμησης του δολαρίου, και θα δημιουργούσαν
επιπλέον πρόβλημα στον πληθωρισμό, εάν η κυβέρνηση δεν είχε προχωρήσει στη νέα
μείωση της φορολογίας τους. Έτσι, το κόστος αυτό αντί να μεταφερθεί στον
πληθωρισμό μεταφέρθηκε στον κρατικό προϋπολογισμό.

Όμως, επίπτωση υπάρχει και στην εξυπηρέτηση του εξωτερικού χρέους της χώρας
όσον αφορά στο τμήμα του που αποπληρώνεται σε δολάρια. Περίπου το 20% του
εξωτερικού χρέους της Ελλάδος αφορά δάνεια που έχουν συναφθεί σε δολάρια. Αυτό
σημαίνει ότι για την αποπληρωμή τους η Ελλάδα καταβάλλει τώρα περισσότερες
δραχμές. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σημειωθεί ότι η πτώση του ευρώ έναντι
του δολαρίου σε μεγάλο βαθμό αποτελεί την αιτία και για τη διολίσθησή του σε
σχέση με το γιεν που το τελευταίο διάστημα είναι ανατιμημένο σε σχέση με το
αμερικανικό νόμισμα. Αυτό έχει εκφρασθεί και στη συναλλαγματική ισοτιμία της
δραχμής έναντι του ιαπωνικού νομίσματος. Έτσι η δραχμή τους τελευταίους δύο
μήνες έχει διολισθήσει σημαντικά έναντι του γιεν. Από τα επίπεδα των 285 δρχ.
ανά γιεν που ήταν στις αρχές Σεπτεμβρίου, σήμερα έχει εκτιναχθεί στις 318 δρχ.
Η επίπτωση στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους είναι εμφανής από το γεγονός
ότι το 27% του εξωτερικού χρέους της χώρας αφορά δάνεια που έχουν συναφθεί σε
γιεν. Βέβαια οι επιβαρύνσεις δεν αφορούν μόνο στο κράτος αλλά και στους
δεκάδες χιλιάδες δανειολήπτες επιχειρήσεις αλλά και ιδιώτες που έχουν πάρει
δάνειο σε γιεν λόγω των χαμηλών επιτοκίων των δανείων αυτών. Αυτοί
επιβαρύνονται τώρα με μεγαλύτερες τοκοχρεολυτικές δόσεις για την αποπληρωμή
του δανείου τους.

Υπάρχει και μια αθέατη πλευρά των επιπτώσεων από την άνοδο του δολαρίου.
Προκειμένου να ακολουθεί η δραχμή σταθερή σχέση με το ευρώ, η Τράπεζα της
Ελλάδος αναγκάζεται να πραγματοποιεί σε καθημερινή βάση παρεμβάσεις στην αγορά συναλλάγματος.