Άλλαξαν την αγορά 200 γάμοι την τελευταία διετία

Οι 200 περίπου «επιχειρηματικοί γάμοι» που πραγματοποιήθηκαν τη διετία
1998-1999 ήταν αρκετοί για να αλλάξει άρδην ο επιχειρηματικός χάρτης της
Ελλάδας. Οι «γάμοι» αυτοί, που αφορούσαν εξαγορές, συγχωνεύσεις και
στρατηγικές συμμαχίες και ανέδειξαν νέες δυνάμεις και ισχυροποίησαν παλαιές,
θα ήταν αδύνατον να πραγματοποιηθούν χωρίς την προίκα την οποία απέσπασαν από
την οδό Σοφοκλέους τα νέα επιχειρηματικά σχήματα.

Δύο χρόνια μετά και ενώ ο χορός των εξαγορών και των συγχωνεύσεων δεν έχει
κλείσει ακόμη, το τοπίο στην ελληνική αγορά σηματοδοτείται από τη δημιουργία
ισχυρών επιχειρηματικών ομίλων, με βάση τους οποίους διαμορφώνονται οι νέες
δομές της ελληνικής οικονομίας, που τουλάχιστον σε ορισμένους κλάδους
εμφανίζουν μεγάλη συγκέντρωση. Ήδη, στην τραπεζική αγορά τέσσερις όμιλοι, της
Εθνικής, της Πίστεως, της Eurobank και της Εμπορικής, ελέγχουν το 77% των
τραπεζικών εργασιών.

Στον κλάδο των κατασκευών, οι μέχρι στιγμής επιχειρηματικοί γάμοι ανέδειξαν
τους ισχυρούς ομίλους της Ελληνικής Τεχνοδομικής – Άκτωρ – ΤΕΒ, της ΓΕΚ-Τέρνα,
του Άβαξ-J&Ρ, του υπό διαμόρφωση με πυρήνα την Άττικατ, ενώ ο όμιλος της
Μηχανικής συνεχίζει την αυτόνομη πορεία του.

Στον χώρο της πληροφορικής οι εξαγορές και οι συγχωνεύσεις ανέδειξαν τους
ομίλους της Altec, της Info Quest, της Πουλιάδης, της Δέλτα – Singular, ενώ
πριν από λίγες ημέρες ανακοινώθηκε και η συγχώνευση της Computer Logic με την DIS.

Ανάλογες εξαγορές και συγχωνεύσεις πραγματοποιήθηκαν στους κλάδους των
ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών, στην κλωστοϋφαντουργία, αλλά και στον ευρύτερο κλάδο
των τροφίμων.

Στις τράπεζες

Το μεγάλο άγχος που διακατείχε τα αρμόδια στελέχη, που ανέλαβαν το βαρύ έργο
των τραπεζικών συγχωνεύσεων οι οποίες πραγματοποιήθηκαν την τελευταία διετία,
ήταν η ενδεχόμενη απώλεια μεριδίων, κατά τη διάρκεια των σχετικών διαδικασιών,
οι οποίες αποδείχθηκαν εξαιρετικά περίπλοκες. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι
σε αρκετές περιπτώσεις οι διαδικασίες επισπεύσθηκαν γι’ αυτόν ακριβώς τον
λόγο. Τελικά ο φόβος αποδείχθηκε αβάσιμος, αν κρίνει κανείς από το αποτέλεσμα.

Για παράδειγμα, στην περίπτωση της συγχώνευσης της EFG Eurobank και της
Τράπεζας Κρήτης, η οποία ολοκληρώθηκε μόλις τον περασμένο Οκτώβριο, μολονότι
ταλαιπώρησε για μεγάλο χρονικό διάστημα τις αρμόδιες διοικητικές υπηρεσίες,
αποδείχθηκε ότι άξιζε τον κόπο, καθώς μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 1999:

α) σε επίπεδο ενεργητικού η Κρήτης συνεισέφερε κατά 1,5%,

β) σε επίπεδο καταθέσεων κατά 1% και

γ) σε επίπεδο χορηγήσεων κατά 1,6%. Κι όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται από
στελέχη της τραπεζικής αγοράς, «η Κρήτης δεν αποτελούσε, για τους γνωστούς
λόγους, και το καλύτερο απόκτημα του ομίλου». Για τον λόγο αυτό άλλωστε οι
σχετικές διαδικασίες αποδείχθηκαν περίπλοκες και χρονοβόρες. Η εξαγορά της
όμως, όταν πραγματοποιήθηκε, αποσκοπούσε στην ενίσχυση του δικτύου του ομίλου
στην Ελλάδα και κατά συνέπεια όλα τα υπόλοιπα είχαν μπει σε δεύτερη μοίρα. Δεν
ισχύει όμως το ίδιο σε ό,τι αφορά το τελευταίο απόκτημα του ίδιου ομίλου και
συγκεκριμένα την Τράπεζα Εργασίας. Εν προκειμένω, τα πράγματα αποδεικνύονται
πολύ πιο απλά, απ’ ό,τι αρχικά είχαν υπολογισθεί. Το χρονικό όριο της
ολοκλήρωσης των διαδικασιών συγχώνευσης της EFG Eurobank και της Τράπεζας
Εργασίας αναθεωρείται κι από δύο χρόνια, τώρα γίνεται λόγος για ένα. Αυτό
σημαίνει ότι πολύ πιο γρήγορα ο όμιλος τραπεζών Λάτση θα διεκδικήσει την τρίτη
θέση στο ελληνικό τραπεζικό στερέωμα και παράλληλα θα βάλει τις βάσεις για
ακόμη μεγαλύτερα άλματα. Η συμβολή της Εργασίας στον όμιλο, σε αριθμούς,
αποδεικνύεται κάτι παραπάνω από σημαντική, κρίνοντας με βάση τα αποτελέσματα
του πρώτου εξαμήνου του 1999. Συγκεκριμένα, σε επίπεδο ενεργητικού συμβάλλει
κατά 5,2%, σε επίπεδο καταθέσεων κατά 5,5% και σε επίπεδο χορηγήσεων κατά
6,2%. Σε έναν άλλο όμιλο, ο οποίος τα τελευταία χρόνια παρουσίασε μία έντονη
δραστηριότητα στον τομέα των εξαγορών, και συγκεκριμένα στον όμιλο Πειραιώς, η
εξαγορά της Τράπεζας Μακεδονίας – Θράκης, κατ’ αρχήν και της Xiosbank,
ακολούθως, απέβλεπε στην εδραίωση του ομίλου στον ελληνικό τραπεζικό χώρο. Η
ανάπτυξη του δικτύου και η αύξηση του πελατολογίου κρίνονταν τότε απαραίτητα.
Όπερ και εγένετο. Γεγονός αποτελεί πάντως ότι κρίσιμο έτος για τις δύο
παραπάνω συγχωνεύσεις θα αποτελέσει το 2000, καθώς τότε αναμένεται ότι θα
ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες.

Ουσιαστικά μόλις τώρα ετοιμάζονται να μπουν στην τελική τους φάση. Σε ό,τι
αφορά την πρακτική συνεισφορά των δύο τραπεζών στα οικονομικά μεγέθη του
ομίλου, με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία ­ δηλαδή αυτά του πρώτου εξαμήνου ­
κρίνεται εξαιρετικά ικανοποιητική, αφού:

α) σε επίπεδο ενεργητικού συνεισφέρουν κατά 3,2%,

β) σε επίπεδο καταθέσεων, και πάλι κατά 3,2% και

γ) σε επίπεδο χορηγήσεων κατά 3,6%. Μία τονωτική ένεση για τα μεγέθη της
Εγνατίας Τράπεζας αποτέλεσε η εξαγορά της Τράπεζας Κεντρικής Ελλάδας.
Παράλληλα όμως με την κίνηση αυτή, οι βασικοί μέτοχοί της έστειλαν ένα σαφές
μήνυμα στην τραπεζική αγορά ότι όχι μόνο δεν πρόκειται να αποχωρήσουν, αλλά
αντιθέτως θα ενισχύσουν στο μέλλον ακόμη περισσότερο την παρουσία τους. Η
συγχώνευση των δύο τραπεζών ολοκληρώθηκε πριν από λίγο καιρό και σήμερα οι δύο
τράπεζες αποτελούν ενιαίο σύνολο. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, που
παρουσιάζουν την Κεντρικής Ελλάδας ως ξεχωριστό σύνολο, το μερίδιο που
προσέφερε ως «προίκα» στην Εγνατίας ήταν της τάξεως του 0,4% ως προς το
ενεργητικό, της τάξεως του 0,4%, επίσης, ως προς τις καταθέσεις και της τάξεως
του 0,6% ως προς τις χορηγήσεις. Τον ερχόμενο Μάρτιο αναμένεται ότι θα έχει
ολοκληρωθεί η συγχώνευση της Ιονικής Τράπεζας με την Alpha Τράπεζα Πίστεως. Αν
ο στόχος επιτευχθεί, θα αποτελεί την ταχύτερη διαδικασία αυτού του είδους.

Η εξαγορά της Ιονικής από την Πίστεως συνετέλεσε τα μέγιστα στην ισχυροποίηση
του ομίλου, ο οποίος αποτελεί τον δεύτερο αδιαμφισβήτητο ισχυρό «παίκτη» στην
ελληνική αγορά και τον πρώτο ιδιωτικό όμιλο της χώρας. Η συνεισφορά της
Ιονικής, σε αριθμούς, έχει ως εξής: ως προς το ενεργητικό 5,2%, ως προς τις
καταθέσεις 5,9% και ως προς τις χορηγήσεις 4,6%.

Στις κατασκευές

Η πρόκληση της συμμετοχής των ελληνικών κατασκευαστικών εταιρειών στα μεγάλα
έργα και κυρίως σε αυτά που υλοποιούνται με τη μέθοδο της αυτοχρηματοδότησης
άσκησε καταλυτική πίεση στο μπαράζ των εξαγορών, συγχωνεύσεων και στρατηγικών
συμμαχιών, που εκδηλώθηκαν στον χώρο αυτό στη διετία 1998-1999.

Από το μπαράζ «επιχειρηματικών γάμων» που πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια της
διετίας αυτής, στον κατασκευαστικό κλάδο ξεχώρισαν οι επτά παρακάτω: Ανάμεσα
στην Ελληνική Τεχνοδομική και την ΤΕΒ, το 1998, και ένα χρόνο αργότερα ανάμεσα
σ’ αυτές και τον Άκτορα.

* Ανάμεσα στις εταιρείες Ετανέ και Ευκλείδης, οι οποίες στη συνέχεια
εξαγοράστηκαν από την Άττικατ. Ανάμεσα στις εταιρείες ΑΕΓΕΚ και Εκτέρ. Σήμερα
η ΑΕΓΕΚ συμμετέχει σε εταιρεία Holding, που ιδρύθηκε από κοινού με την
ΓΕΚ-Τέρνα και την Τράπεζα Πειραιώς.

* Ανάμεσα στην Άττικατ, η οποία εξαγόρασε την Σιγάλας, για να μεταβιβάσει,
δέκα μήνες αργότερα, το 63% των μετοχών της στον όμιλο Μυτιληναίου.

* Ανάμεσα στις εταιρείες ΓΕΚ και Τέρνα, οι οποίες, ως ενιαίο επιχειρηματικό
σχήμα πλέον, σχεδιάζουν τις επόμενες κινήσεις τους.

* Ανάμεσα στην εταιρεία Άβαξ και τον κυπριακών συμφερόντων διεθνή
κατασκευαστικό όμιλο J&Ρ Overseas. Όπως εκτιμά ο κ. Κώστας Κουβαράς, ένας
από τους βασικούς μετόχους του νέου επιχειρηματικού σχήματος, η συγχώνευση των
δύο εταιρειών δεν στόχευε μόνο στην ανάδειξη ενός ισχυρού από κεφαλαιουχική
άποψη ομίλου, αλλά και στη δυνατότητά του να διεισδύσει και σε χώρες του
εξωτερικού. Σήμερα η Άβαξ-J&Ρ, αξιοποιώντας την διεθνή παρουσία του
μητρικού ομίλου Ιωάννου & Παρασκευαΐδης, εκτελεί σημαντικά έργα στην
Αιθιοποία και στην περιοχή του Κοσόβου.

* Βεβαίως ο χορός των συγχωνεύσεων, εξαγορών και στρατηγικών συμμαχιών στον
κατασκευαστικό κλάδο δεν έχει κλείσει, καθώς νέα σχήματα κυοφορούνται, στα
οποία θα συμμετάσχουν όχι μόνο οι εταιρείες που έχουν μείνει, προς το παρόν,
εκτός ομίλων αλλά και οι ήδη διαμορφωθέντες όμιλοι.

* Ποια είναι όμως τα συν και τα πλην των επιχειρηματικών γάμων ανάμεσα στις
κατασκευαστικές εταιρείες;

* Όπως ισχυρίζονται οι βασικοί μέτοχοι των εταιρειών που συμμετέχουν στα νέα
επιχειρηματικά σχήματα, τουλάχιστον αυτοί που συμμετέχουν σε αυτά με
μειοψηφικά πακέτα μετοχών το μοναδικό μέχρι στιγμής πλην είναι η απώλεια του
απόλυτου διοικητικού ελέγχου που ασκούσαν στις πριν από τον γάμο εταιρείες.

* Ωστόσο, ισχυρίζονται ότι η απώλεια αυτή είναι αμελητέα, μπροστά στα
σωρευτικά οφέλη που προσδοκούν να αποκομίσουν από τις συνέργειες που θα
αναπτύξουν τα νέα επιχειρηματικά σχήματα.

* Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις οι υπεραξίες που αποκομίστηκαν είναι ήδη
ιδιαίτερα αισθητές. Η χαρακτηριστικότερη από αυτές τις περιπτώσεις είναι η
εξαγορά της κατασκευαστικής εταιρείας Σιγάλας από την Άττικατ, στις αρχές του
τρέχοντος έτους, με χρηματιστηριακή αξία που δεν ξεπερνούσε τα 3 δισ. δρχ. και
σήμερα οι βασικοί της μέτοχοι πούλησαν το 63% των μετοχών της έναντι 27 δισ. δρχ.

* Φυσικά, οι περισσότεροι επιχειρηματικοί γάμοι στον κατασκευαστικό κλάδο δεν
έγιναν για την αποκόμιση χρηματιστηριακών υπεραξιών, αλλά με στόχο την ίδρυση
ισχυρών, από άποψη κεφαλαίων, επιχειρηματικών σχημάτων, ικανών να συμμετάσχουν
στην ανάληψη μεγάλων έργων, αλλά ταυτόχρονα να μπουν και σε νέους τομείς, όπως
σε αυτόν της ενέργειας.

Στην πληροφορική

Η ραγδαία ανάπτυξη της αγοράς πληροφορικής αλλά και οι σημαντικές υπεραξίες
που αποκόμισαν οι εισηγμένοι στο Χρηματιστήριο όμιλοι του κλάδου είχαν ως
αποτέλεσμα να εκδηλωθεί ένα μπαράζ εξαγορών, μικρότερων εταιρειών από
μεγαλύτερες. Στην κούρσα των εξαγορών πρωτοστάτησαν οι όμιλοι της Altec, της
Info Quest, της Πουλιάδης, της Singular και άλλοι. Ο στόχος του εξαγοράζοντος
ομίλου ήταν διπλός: από τη μια η διείσδυσή του σε νέους εξειδικευμένους τομείς
της ευρύτερης αγοράς πληροφορικής και από την άλλη η αποκόμιση υπεραξιών,
καθώς η νέα εταιρεία που εντασσόταν στο δυναμικό του έπαιρνε στη συνέχεια την
άγουσα προς την οδό Σοφοκλέους.

Για τον όμιλο της Quest και ιδιαίτερα της μητρικής του εταιρείας, της Info
Quest, τρεις ήταν οι στρατηγικοί στόχοι, όπως τους καταγράφει με δηλώσεις του
στην ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ο γενικός διευθυντής της εταιρείας κ. Γεώργιος Παπαδόπουλος: η
εδραίωση της ήδη σημαντικής ηγετικής παρουσίας στην αγορά πληροφορικής και
τηλεπικοινωνιών, η επέκταση και η περαιτέρω ανάπτυξή της σε νέες αγορές και
τεχνολογίες, καθώς και η ανάπτυξη σημαντικών δραστηριοτήτων εκτός Ελλάδος ώστε
να μετατραπεί από μία εγχώρια δύναμη σε μία διεθνή. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις
της διοίκησης του ομίλου, η συμμετοχή του στις εισηγμένες εταιρείες Unifon,
Ergodata, Aremissoft, Com Quest/Hol δημιούργησαν υπεραξίες ύψους 75 δισ. δρχ.
περίπου. Πέραν όμως των υπεραξιών αυτών ο όμιλος της Quest εξασφαλίζει, μέσω
των εξαγορών και των συμμετοχών που πραγματοποίησε, την είσοδό του σε τομείς,
η διείσδυση στους οποίους θα απαιτούσε πολύ χρόνο και δραχμοβόρες επενδύσεις.

Από τις συμμετοχές και εξαγορές που πραγματοποίησε η Info Quest ξεχωρίζουν
αυτές της Ergodata (50%) μέσω της οποίας εξασφαλίζει σημαντική παρουσία στον
χώρο των συμμετοχών σε εταιρείες τεχνολογίας, καθώς και στον χώρο του venture
capital, της Ιάσων (33,5%) μέσω της οποίας ενισχύεται η θέση της στην αγορά
αναλωσίμων και αξεσουάρ για υπολογιστές, η εξαγορά από τη θυγατρική της
Decision της Intelltech (100%), μέσω της οποίας εδραιώνει τη θέση της στην
ιδιαίτερα σημαντική αγορά της Δημόσιας Διοίκησης.

Σημαντικές όμως συμμετοχές σε άλλες εταιρείες έχει πραγματοποιήσει και ο
όμιλος Πουλιάδη, με στόχο την ισχυροποίηση των θέσεών του σε τομείς όπως η
παραγωγή λογισμικού, οι ολοκληρωμένες λύσεις και το Internet.

Μέσω της συμμετοχής του, για παράδειγμα, στην Despec, ο όμιλος ενίσχυσε
σημαντικά την παρουσία του στον κλάδο διανομής αναλωσίμων τόσο στην Ελλάδα όσο
και στο εξωτερικό, ενώ μέσω της PC Systems έχει εξασφαλίσει σημαντική παρουσία
στην αγορά των ολοκληρωμένων λύσεων.

Ιδιαίτερα όμως αισθητή στον χώρο των εξαγορών είναι και η παρουσία του ομίλου
της Altec, η οποία εξαγοράζοντας το 70% της Unisoft μπήκε δυνατά στην αγορά
του εμπορικού software, ενώ μέσω της Microland έχει εξασφαλίσει μια ιδιαίτερα
σημαντική θέση στην αγορά πώλησης ηλεκτρονικών προϊόντων και παροχής
υπηρεσιών. Μέσω της εξαγοράς του 90% των μετοχών της Stat., o όμιλος της Altec
διείσδυσε στον χώρο της τηλεπικοινωνιακών δικτύων.

Με στόχο και τις αγορές του εξωτερικού επικεντρώθηκε η πολιτική συμμετοχών του
ομίλου της Singular. Στα πλαίσια αυτά ο όμιλος εξαγόρασε το ελληνικό τμήμα της
πολυεθνικής Baan αλλά και το 34% των μετοχών της βρετανικής Alphanova, η οποία
είναι εξειδικευμένη στον τομέα διαχείρισης πελατών. Όπως όλοι οι μεγάλοι
όμιλοι του κλάδου, η εταιρεία μπήκε και στα δίκτυα διανομής με την απόκτηση
του 34% της Multirama. Βεβαίως η μεγάλη κίνηση της Singular είναι η συγχώνευσή
της με τη Δέλτα Πληροφορικής.

Μπορεί οι εταιρείες πληροφορικής και του κατασκευαστικού κλάδου να
πρωταγωνίστησαν στο σκηνικό των εξαγορών, των συγχωνεύσεων και των στρατηγικών
συμμαχιών, όμως δεν ήταν οι μόνες.

Στο χώρο των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην ευρύτερη αγορά επεξεργασίας
μετάλλων, ιδιαίτερα αισθητή ήταν η εξαγορά της Μέτκα από τον όμιλο
Μυτιληναίου. Η εξαγορά αυτή εξασφάλισε στον όμιλο τη διείσδυσή του στην αγορά
των αμυντικών εξοπλισμών, της ενέργειας και των κατασκευών. Όπως επισημαίνει ο
υπεύθυνος Επικοινωνίας του ομίλου κ. Γιώργος Σπανουδάκης, στους
μακροπρόθεσμους επιχειρηματικούς στόχους της Μέτκα είναι η αύξηση της
ελληνικής συμμετοχής στα προγράμματα αμυντικών εξοπλισμών, από το 5% περίπου
που είναι σήμερα στο 20%. Ήδη, μέσω της Μέτκα, ο όμιλος Μυτιληναίος συμμετέχει
σε έργα βαριών μεταλλικών κατασκευών. Μεταξύ των πελατών του
συμπεριλαμβάνονται ο ΟΣΕ, Ο ΟΛΠ και διυλιστήρια, ενώ σημαντική είναι και η
συμμετοχή του σε έργα εγκατάστασης και κατασκευής εξοπλισμών ορυχείων. Το
μέγεθος της αξίας που πρόσθεσε στον όμιλο Μυτιληναίου η εξαγορά της Μέτκα
καταγράφεται και από το γεγονός ότι η εταιρεία συμμετέχει με ποσοστό 20% στις
συνολικές πωλήσεις του ομίλου. Βεβαίως, σημαντικές για τις δραστηριότητές του
είναι και οι συμμετοχές του τόσο σε ελληνικές όσο και σε ξένες εταιρείες.

Στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας, την παράσταση έκλεψε ο επιχειρηματίας κ.
Θωμάς Λαναράς, ο οποίος με αλλεπάλληλες εξαγορές δεν προσέθεσε μόνο υπεραξίες
που υπερβαίνουν τα 20 δισ. δρχ. στον όμιλο της Κλωνατέξ, αλλά παράλληλα τον
ανέδειξε σε μία από τις ισχυρότερες δυνάμεις στο χώρο της ελληνικής
υφαντουργίας. Από τις εξαγορές – στρατηγικές συμμαχίες του ομίλου της Κλωνατέξ
που ολοκληρώθηκαν στη διετία που πέρασε, ξεχώρισαν αυτές των κλωστηρίων Όττο
Έβρος, της Φάνκο, της Gallop, τής Γιαννούσης και τής Δούδος.

Στο χώρο της αλευροβιομηχανίας, η επιθετική εξαγορά της εταιρείας Μύλοι Αγίου
Γεωργίου, της οικογένειας Συμεώνογλου, από τον Λαρισαίο επιχειρηματία κ. Κ.
Λούλη, ανέδειξε την εταιρεία του τελευταίου, την Κυλινδρόμυλοι Λούλη, σε
ηγέτιδα δύναμη του κλάδου των αλεύρων. Μπαράζ εξαγορών και στρατηγικών
συμμαχιών εκδηλώθηκε όμως και στο χώρο των ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών, με
αποτέλεσμα στις γραμμές του Αιγαίου και της Αδριατικής να κυριαρχούν πλέον
τρία νέα ισχυρά επιχειρηματικά σχήματα: των Μινωικών Γραμμών και της
θυγατρικής τους εταιρείας Miloan Flying Dolfins, των Επιχειρήσεων Αττικής και
των Γραμμών Στρίντζη, καθώς και της ΑΝΕΚ και του στρατηγικού της συμμάχου, της ΝΕΛ.