ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το πείραμα της Χάρλεϋ

Αυτοδιαχείριση. Μεγαλύτερη παραγωγικότητα. Αρμονική συνύπαρξη διευθυντή και
εργαζομένων. Κι όλα αυτά, όχι στη φαντασία κάποιας Αριστεράς, αλλά σ’ ένα
εργοστάσιο της Αμερικής.

Χάρλεϋ-Ντάβιντσον: οι μοτοσυκλέτες που παράγονται στο Κάνσας είναι περισσότερες και φτηνότερες

Περίεργα πράγματα συμβαίνουν στο εργοστάσιο της Χάρλεϋ-Ντάβιντσον έξω από το
Κάνσας Σίτυ. Αν πιστέψουμε τον ανταποκριτή της «Κρίστιαν Σάιενς Μόνιτορ», το
εργοστάσιο διοικείται από κοινού από τον διευθυντή και το συνδικάτο: ο
διευθυντής μοιράζεται μάλιστα το γραφείο του με τον πρόεδρο και τον
αντιπρόεδρο του συνδικάτου, οι οποίοι αναλαμβάνουν τη διεύθυνση όταν εκείνος
απουσιάζει. Οι μόνες αποφάσεις που λαμβάνει ο διευθυντής χωρίς έγκριση του
συνδικάτου είναι εκείνες που αφορούν μισθολογικές αυξήσεις. Από την άλλη
πλευρά, οι ωρομίσθιοι εργάτες αποφασίζουν για οτιδήποτε έχει σχέση με τον χώρο
εργασίας τους, από το πώς θα ξοδέψουν τον προϋπολογισμό του τμήματός τους
μέχρι το τι μουσική θα ακούσουν την ώρα της δουλειάς (προτιμώνται οι
Aerosmith). Ο ενθουσιασμός τους για τη δουλειά είναι τόσο μεγάλος, ώστε πολλοί
έχουν γράψει στα χέρια τους το όνομα της εταιρείας με τη μορφή τατουάζ. «Δεν
ξέρω κανέναν στη Χόντα που να κάνει κάτι τέτοιο», λέει υπερήφανος ο πρόεδρος
του συνδικάτου Τεντ Τζη.

Το ριζοσπαστικό αυτό πείραμα είναι μοναδικό στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και το
πιο απίστευτο είναι ότι λειτουργεί! Το ποσοστό των εξαρτημάτων που
απορρίπτονται λόγω κακής ποιότητας αντιστοιχεί στο 15% του συνόλου, έναντι 20%
στο άλλο εργοστάσιο της Χάρλεϋ που βρίσκεται στο Γιορκ και λειτουργεί με τον
«συμβατικό» τρόπο. Το προσωπικό τα καταφέρνει τόσο καλά, ώστε όταν έγινε
πρόσφατα αναδιάρθρωση του εργοστασίου για να αυξηθεί η παραγωγή από 161
μοτοσυκλέτες την ημέρα σε 180, χρειάστηκε να προσληφθούν μόνο 11 επιπλέον
άτομα. Για τη στήλη αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην καλό, αλλά για τον διευθυντή
Καρλ Έμπερλι (που σίγουρα ξέρει καλύτερα) πρόκειται για δείγμα υγείας και
απόδειξη υψηλής παραγωγικότητας.

Αν είναι έτσι τα πράγματα, γιατί δεν μιμούνται κι άλλοι το παράδειγμα της
Χάρλεϋ; Πρώτα απ’ όλα, υπάρχουν κι άλλες εταιρείες που ενθαρρύνουν τη
συμμετοχή των εργαζομένων στη διαχείριση, μοιράζοντας στους ωρομίσθιους μέρος
των κερδών και οργανώνοντας συσκέψεις για τη συζήτηση των προβλημάτων: η
παραγωγικότητά τους είναι κατά 11% με 20% υψηλότερη σε σχέση με τις εταιρείες
που ακολουθούν την παραδοσιακή ιεραρχία. Όσοι επιδίωξαν όμως να επιτύχουν
ανάλογα αποτελέσματα κάνοντας «εκπτώσεις», σκόνταψαν. Το εργοστάσιο της
Τζένεραλ Μότορς στο Σπρινγκ Χιλ του Τενεσή έδωσε αρκετές ελευθερίες στους
εργαζομένους, όχι όμως και ικανοποιητικούς μισθούς, προσπαθώντας να
αναπληρώσει τη διαφορά μ’ ένα σύστημα επιδομάτων και πριμ. Η δυσαρέσκεια του
προσωπικού δεν άργησε να εκδηλωθεί και η επανάσταση έληξε άδοξα.

Ο Καρλ Έμπερλι δεν έχει τέτοια προβλήματα. Μπορεί να γκρινιάζει κάθε τόσο για
τις καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων, αλλά οι μοτοσυκλέτες που παράγονται
είναι περισσότερες και φτηνότερες. Σημαντικό ρόλο γι’ αυτό, λέει, είναι ότι
δεν παραλείπει να στέλνει ευχετήριες κάρτες στα γενέθλια των υπαλλήλων του.
Στην Αμερική βρισκόμαστε, μην το ξεχνάμε.