Η CΙΑ δεν είχε προβλέψει την κατάρρευση της ΕΣΣΔ

Η CIA δεν ήταν καθόλου αισιόδοξη για τις πιθανότητες επιτυχίας των προσπαθειών
του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ να μεταρρυθμίσει το κομμουνιστικό σύστημα της
Σοβιετικής Ένωσης, όπως αποκαλύπτουν έγγραφα της αμερικανικής υπηρεσίας
πληροφοριών, τα οποία μόλις αποχαρακτηρίστηκαν, αλλά εντούτοις δεν μπόρεσε να
προβλέψει τη διάλυση της ΕΣΣΔ.

Κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1980, οι αναλυτές της CIA είχαν καταλήξει στο
συμπέρασμα ότι ο Μιχαήλ Γκορμπατσώφ ήταν αποφασισμένος να προωθήσει τις
μεταρρυθμίσεις, αλλά εξέφραζαν τον φόβο ότι η πολιτική αστάθεια θα μπορούσε να
οδηγήσει στην αναβίωση μιας σκληρής κομμουνιστικής διακυβέρνησης ή ακόμα και
σε αναρχία.

Μία δεκαετία μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου ­ που αποτέλεσε την αρχή
του τέλους για το σοβιετικό στρατόπεδο ­ η CIA έδωσε στη δημοσιότητα 24
εκθέσεις της, που φανερώνουν την προσπάθειά της να παρακολουθήσει την
απίστευτη ταχύτητα με την οποία εξελίσσονταν τα γεγονότα μεταξύ του 1988 και
του 1991.

Τα έγγραφα τροφοδοτούν τη συνεχιζόμενη διαμάχη ότι η CIA δεν κατόρθωσε να
προβλέψει την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, όπως την κατηγορούν οι
επικριτές της.

Είναι προφανές ότι οι γοργές αλλαγές στην Ανατολική Ευρώπη και τη Σοβιετική
Ένωση αιφνιδίασαν τη CIA.

Το 1988 π.χ. ο επικεφαλής των σοβιετολόγων της CIA δήλωσε στο Κογκρέσο ότι η
υπηρεσία του δεν «είχε ποτέ αντιμετωπίσει τη Σοβιετική Ένωση ως πολιτική
οντότητα, όπου υπήρχαν παράγοντες οι οποίοι μπορούσαν να οδηγήσουν τουλάχιστον
στην έναρξη του πολιτικού μετασχηματισμού που όλα δείχνουν ότι παρακολουθούμε».

Και τον Απρίλιο του 1989, η CIA συνέταξε έκθεση, η οποία περιείχε ένα
ασυνήθιστα εκτενές παράρτημα με διαφορετικές εκτιμήσεις. Το συμπέρασμα της
έκθεσης ήταν ότι η Σοβιετική Ένωση θα παρέμενε ο αντίπαλος.

Τον Σεπτέμβριο του 1989, η CIA ήταν πλέον πεπεισμένη για την ειλικρινή
επιθυμία του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ να μεταρρυθμίσει το κομμουνιστικό σύστημα,
αμφέβαλε όμως για το αν θα μπορούσε να κρατηθεί στην εξουσία.

Και τον Νοέμβριο του 1990, ακόμα και μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών
καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης, έκθεση της CIA περιείχε «εφιαλτικά σενάρια»
για χάος η εμφύλιο πόλεμο στη Σοβιετική Ένωση.

Τον Απρίλιο του 1991, η CIA ανακάλυψε ότι «αντικομμουνιστές δυνάμεις διαλύουν
τη σοβιετική αυτοκρατορία και το σύστημα διακυβέρνησής της». Απαριθμούσε ακόμα
και τις προϋποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες οι σκληροπυρηνικοί θα επιχειρούσαν
να επανακτήσουν τον έλεγχο «με ή χωρίς τον Γκορμπατσώφ».

Τον Ιούνιο του ίδιου έτους, η CIA διαπίστωνε ότι στην «ΕΣΣΔ συντελείται μία
επανάσταση που προφανώς θα εκδιώξει το Κομμουνιστικό Κόμμα από την εξουσία και
θα μεταβάλει τον χάρτη της χώρας μέσα σε μία πενταετία». Γεγονός που συνέβη
ύστερα από μόλις πέντε μήνες.