8+1 κόντρες για τους εξοπλισμούς

Σκληρή «αρματομαχία». Το γερμανικό Leo 2Α5 (φωτό) σε κούρσα επικράτησης με πέντε ακόμα άρματα μάχης από Βρετανία, ΗΠΑ, Γαλλία, Ρωσία, Ουκρανία

Το σκηνικό θύμιζε κινηματογραφική ταινία. Στελέχη πέντε κολοσσιαίων πολεμικών
βιομηχανιών από την Ευρώπη ­ Ανατολική και Δυτική ­ και τις ΗΠΑ, ντυμένα με τα
συνήθη, σκουρόχρωμα κοστούμια τους, έριχναν κλεφτές ματιές στα ακριβά ρολόγια
τους. Καθώς η ώρα πλησίαζε 14.30 ­ λήξη του (τυπικού) ωραρίου εργασίας στη
Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών του υπουργείου Εθνικής Άμυνας ­ η αγωνία τους
μεγάλωνε. Ο έκτος γνωστός ανταγωνιστής τους δεν είχε φανεί ακόμα στα γραφεία
και η προθεσμία υποβολής της προσφοράς για τα 250 νέα τανκς, τη μεγαλύτερη
προμήθεια του ελληνικού Στρατού Ξηράς, έφθανε στο τέλος της.

­ Μήπως οι Αμερικανοί κάνουν πίσω την τελευταία στιγμή; Μήπως τελικά ο
ανταγωνισμός θα είναι μικρότερος απ’ ό,τι αρχικά περιμέναμε; Μήπως, όμως, αυτό
σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξουμε τακτική και προσφορές; Μήπως….

Όλες, ωστόσο, οι αγωνιώδεις υποθέσεις έπεσαν στο κενό, όταν η μαύρη λιμουζίνα
έστριψε στην πάροδο της οδού Κατεχάκη. Οι κομψοντυμένοι άνδρες που αποτελούσαν
την αντιπροσωπεία της αμερικανικής Τζένεραλ Νταϊνάμικς έβγαλαν από το πορτ
μπαγκάζ 3-4 μεγάλα πακέτα με τις προτάσεις για τα αντισταθμιστικά οφέλη και τα
τεχνικοεπιχειρησιακά δεδομένα. Σ’ έναν πολύ μικρότερο φάκελο είχαν την
οικονομική τους προσφορά.

Αρματομαχίες

«Υποβρύχιες» κόντρες. Επιταχύνει η νέα διοίκηση του Σκαραμαγκά τις διαπραγ-ματεύσεις με τους Γερμανούς, παρά τη «σφήνα» των Γάλλων

Μία από τις πιο σκληρές «αρματομαχίες» των τελευταίων χρόνων, σε παγκόσμιο
ίσως επίπεδο, μπήκε από την περασμένη Δευτέρα, με την κατάθεση των προσφορών,
στην τελική ευθεία. Για το «φιλέτο» των 500 δισ. δραχμών ­ που είναι πολύ
πιθανόν να φθάσουν τα επόμενα χρόνια το 1 τρισ. δρχ. αν ασκηθεί το δικαίωμα
διπλασιασμού της παραγγελίας («οπσιόν») ­ διαγωνίζονται συνολικά 6 εταιρείες:
Εκτός της αμερικανικής με το άρμα Μ1-Α2, η γαλλική GIAT με το Leclerc, η
ουκρανική Malishev με το Τ-80 U, η βρετανική Vickers με το Challenger-2Ε, η
ρωσική Omskii Zavod με το Τ-84 και η γερμανική Krauss Maffei με το Leopard
2Α5. Οι οικονομικές προσφορές και των έξι βρίσκονται κλειδωμένες στο γραφείο
του γενικού διευθυντή Εξοπλισμών κ. Γιάννη Σμπώκου μέσα σε επτασφράγιστους
φακέλους και θα ανοιχθούν, αφού πρώτα αξιολογηθούν οι τεχνικές κ.λπ.
προσφορές. Πιο σημαντικές από αυτές είναι εκείνες για το ποσοστό συμπαραγωγής
στην Ελλάδα, το οποίο η προκήρυξη του διαγωνισμού θέλει τουλάχιστον 25%.

Η μάχη για το συμβόλαιο των 250 (+250) τανκς δεν είναι η μόνη που δίνουν αυτή
την εποχή, επί ελληνικού εδάφους, γιγαντιαίες πολεμικές βιομηχανίες απ’ όλο
τον κόσμο. Τα ανοιχτά «μέτωπα» είναι πολλά και τα παραδείγματα που ακολουθούν
τα χαρακτηριστικότερα:

1ον. Στην υπόθεση των τανκς, όπως είπαμε, παίζονται πολλά: στο πρόσφατο
ταξίδι του κ. Σρέντερ στην Αθήνα ήταν στα θέματα της αντζέντας. Στη Βοστώνη ο
κ. Γ. Κοέν δεν παρέλειπε να θυμίζει στον κ. Τσοχατζόπουλο «τα άρματα» (και τα
αντιτορπιλικά Kidd…) και ο κ. Τ. Μπλερ όπου βρεθεί με τον Έλληνα ομόλογό του
δείχνει το ενδιαφέρον της Βρετανίας για το πρόγραμμα…

Πίεση

«Στα δύο». Μεταξύ των παλαιών συνεταίρων, Ρώσων και Ουκρανών, μοιράστηκε η παραγγελία των «Χόβερκραφτ» του Πολεμικού Ναυτικού

2ον. Ορατή επίπτωση από την πίεση του ανταγωνισμού ή καλύτερα για το…
ξόρκισμά του έχουμε στην περίπτωση του μαχητικού αεροσκάφους 4ης γενιάς
«Γιουροφάιτερ». Η ευρωπαϊκή κοινοπραξία που το κατασκευάζει διπλασίασε, μόλις
την περασμένη Τρίτη, το ποσοστό συμπαραγωγής που προσφέρει στην Ελλάδα (ΕΑΒ
και άλλες βιομηχανίες) για την αγορά των 60-90 αεροσκαφών που έχει ήδη
αποφασίσει να αγοράσει η Αθήνα (κόστος περίπου 1 τρισ. δρχ.). Κι αυτό, παρά
την έλλειψη ανταγωνισμού. Για το μεγάλο «άλμα» των Γερμανών ήταν αρκετή μία
αυστηρή επιστολή, που με εντολή του υπουργού κ. Α. Τσοχατζόπουλου έστειλε ο κ.
Γ. Σμπώκος στον πρόεδρο της γερμανικής DASA κ. Μπίσοφ. Χρειάστηκε και μια…
εναέρια ντρίμπλα, με τη χορήγηση άδειας επίδειξης στην Τανάγρα του γαλλικού
«Ραφάλ» ­ θεωρητικά ανταγωνιστή του «Γιουροφάιτερ». Η γερμανική εταιρεία
ανταποκρίθηκε στις ελληνικές επισημάνσεις και ανέβασε σε δύο δισ. μάρκα την
αξία της συμπαραγωγής και σε 250 εκατ. μάρκα το «ζεστό» χρήμα για επενδύσεις
σε υποδομές!

Η νέα προσφορά αξιολογείται ακόμη, ωστόσο οι αρμόδιοι τρίβουν τα χέρια τους
για το βήμα που έκανε η Βόννη.

Ισπανικό CASA: Στο μέσον, βρίσκεται τόσο η τιμή του όσο και η βαθμολογία του στα τεχνικά χαρακτηριστικά

3ον. Οι Γάλλοι, όμως, δεν έμειναν μόνο στη «σφήνα» με το αεροσκάφος
«Ραφάλ», το οποίο ήδη κάποιοι στην Αθήνα προτείνουν να αξιολογηθεί παράλληλα ­
για πίεση ακόμα και απέναντι στο επίσης γαλλικό Μιράζ 2000-5. Τα γαλλικά
κρατικά ναυπηγεία DCN, παρ’ όλο που βρίσκονται μπροστά σε δεδομένη απόφαση της
κυβέρνησης για ανάθεση στη γερμανική HDV της ναυπήγησης (σε συμπαραγωγή με τον
Σκαραμαγκά) 3 υποβρυχίων U-214, επιμένουν να ευαισθητοποιούν μέλη του ΚΥΣΕΑ
και το Μέγαρο Μαξίμου για τη δική τους πρόταση: ένα εναλλακτικό «πακέτο» που
περιλαμβάνει 3 νέα υποβρύχια «Σκορπέυ» σε συμπαραγωγή με τα Ελληνικά Ναυπηγεία
στο ποσό των 340 δισ. δρχ., καθώς και δωρεάν παραχώρηση δύο εκσυγχρονισμένων
υποβρυχίων «Αγκόστα» που πρόκειται να αποδεσμεύσει το Πολεμικό Ναυτικό της
Γαλλίας. Λόγω του κρατικού χαρακτήρα των Ναυπηγείων, η πρόταση προβάλλεται
στην Αθήνα από όλο το φάσμα της γαλλικής κυβέρνησης με πρώτο το Q και d’
Orsay, ενώ ενήμερος τηρείται και ο Γάλλος πρόεδρος.

Η προσπάθεια της Γαλλίας να ανοίξει «παράθυρο ευκαιρίας» βασίζεται εν μέρει
στη δυστοκία της προηγούμενης (βρετανικής) διοίκησης του Σκαραμαγκά να
προωθήσει τις διαπραγματεύσεις. Αλλά και στην προσπάθεια της Αθήνας να
περιορίσει τους χρόνους παράδοσης και το κόστος που ανέρχεται σε 390 δισ. δρχ.
έναντι 325 δισ. που ήταν ο αρχικός προϋπολογισμός.

Ουκρανικό «Αντόνωφ». Πρώτο από πλευράς τιμής, στον αντίποδα του ιταλοαμερικανικού «Σπαρτιάτη» που είναι πρώτος στα τεχνικά χαρακτηριστικά

4ον. Στον χώρο του Πολεμικού Ναυτικού έγινε την περασμένη εβδομάδα άλλη
μία «σφήνα» και μάλιστα στο «παρά ένα» της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων με
ιταλική εταιρεία για ναυπήγηση στην Ελλάδα (Ελευσίνα) ενός πετρελαιοφόρου για
τον Στόλο. Αμερικανική εταιρεία κατέθεσε προσφορά ­ και η πρότασή της
εξετάζεται ήδη ­ για ένα σχεδόν ετοιμοπαράδοτο, καινουργές πετρελαιοφόρο του
Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ σε τιμή περίπου του ενός τρίτου του κόστους του
ιταλικού μοντέλου (39 δισ. δρχ.).

Ρωσοουκρανική μάχη

5ον. Δύο πρώην μέλη της Σοβιετικής Ένωσης, η Ρωσία και η Ουκρανία,
διαγκωνίστηκαν για μήνες για ένα κομμάτι της «πίτας» του ελληνικού
εξοπλιστικού προγράμματος. Αντικείμενο των πρώην συνεταίρων ήταν το συμβόλαιο
αγοράς από την Ελλάδα 4 «Χόβερκραφτ» (αερόστρωμνων) τύπου ZUBR, που επί εποχής
Σοβιετικής Ένωσης κατασκευάζονταν σε δύο εργοστάσια, ένα στη Ρωσία και ένα
στην Ουκρανία.

Για την πώλησή τους στην Ελλάδα έγιναν σκληρές κόντρες μεταξύ τους, με
αποτέλεσμα να… μοιραστεί το συμβόλαιο! Οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμα
τελειώσει ­ το συνολικό ύψος της προμήθειας φθάνει τα 60 δισ. δρχ. Τα
αερόστρωμνα είναι ήδη έτοιμα, τα δύο μάλιστα έχουν χρησιμοποιηθεί ελαφρώς. Τα
σκάφη και ο οπλισμός γίνονται σε εργοστάσια της Ρωσίας και οι κινητήρες στην
Ουκρανία (εργοστάσιο ZORYA).

F-16. Μάχες δύο αμερικανικών εταιρειών για τον κινητήρα του. Επί ισραηλινού εδάφους την κόντρα κέρδισε τις προάλλες η Πρατ ετ Γουίτνεϊ

6ον. Η μεγάλη όμως κόντρα γίνεται για το σύστημα αυτοπροστασίας των 56
νέων F-16 Block 50 Plus, καθώς εδώ συγκρούονται αφενός εταιρείες διαφόρων
χωρών και αφετέρου δύο βιομηχανικοί κολοσσοί των ΗΠΑ.

Η Πολεμική Αεροπορία, τόσο πριν όσο και μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου του
1992 με τις μίζες της Λίτον, προτιμούσε το σύστημα ASPIS της εταιρείας αυτής.
Ωστόσο, λόγω της δικαστικής διερεύνησης, η εταιρεία φαίνεται πως είναι σε
άτυπη «καραντίνα» και αναζητήθηκε νέο σύστημα από λίστα 30(!) εταιρειών. Στο
μεταξύ και αφού, όπως φαίνεται, κοντραρίστηκαν άγρια η Λίτον με τη συνεταίρο
της στο πρόγραμμα Reytheon, η δεύτερη «πήρε κεφάλι» ­ ή τα «βρήκαν» ­ και
πρότεινε μόνη της το σύστημα ASPIS. Στο «γήπεδο», όμως, βρέθηκαν ήδη άλλες δύο
εταιρείες ­ μία ισραηλινή με το σύστημα ASPIS και μία γαλλική ­ και όλα
δείχνουν ότι θα χτυπηθούν, σε μικρό διαγωνισμό, με τους Αμερικανούς. Εκτός αν,
όπως φάνηκε από τις συζητήσεις του κ. Τσοχατζόπουλου στο Ισραήλ, Αμερικανοί
και Ισραηλινοί συνεταιρισθούν και «χτυπήσουν» τη δουλειά μαζί με την ΕΑΒ.

7ον. Το επόμενο παράδειγμα είναι χθεσινό και αφορά σε ενδοαμερικανική
κόντρα πάλι. Οι δύο μεγαλύτερες εταιρείες κατασκευής κινητήρων αεροσκαφών των
ΗΠΑ ­ η Πρατ ετ Γουίτνεϊ και η Τζένεραλ Ελέκτρικ (που έχει εργοστάσιο και στην
Τουρκία) ­ κατέθεσαν σε σφραγισμένους φακέλους «τις συνολικές και τελικές»
τους προτάσεις για τα επιπρόσθετα πακέτα παροχών «πέρα και έξω» από τις τιμές
που έχουν ήδη διαβιβάσει μέσω του Πενταγώνου για τους κινητήρες τών F-16. Οι
Έλληνες επιτελείς έχουν μείνει άναυδοι από την ένταση του ανταγωνισμού των δύο
εταιρειών ­ που εξίσου σκληρός έληξε πριν από λίγες ημέρες στο Ισραήλ με
νικήτρια την Ρ & W.

«Πακέτο»

8ον. Γύρω από τα F-16 τέλος υπάρχει άλλη μια φημολογούμενη εξέλιξη που
αν επιβεβαιωθεί ­ ίσως και σήμερα ­ πιθανώς να αναδείξει και αυτή
ενδοαμερικανικούς ανταγωνισμούς. Πηγές στην Ουάσιγκτον υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ
είναι πιθανόν να προτείνουν στην Ελλάδα την πώληση σε χαμηλή τιμή
μεταχειρισμένων F-15. Το ενδεχόμενο όμως αυτό φαίνεται πως ενόχλησε την
κατασκευάστρια των F-16 Λόκχηντ, που φοβάται μείωση των παραγγελιών της. Πολύ
περισσότερο, λένε στην Αθήνα, καθώς βλέπει πως η άρνηση της αμερικανικής
κυβέρνησης να δώσει «πακέτο» μαζί με τα F-16 και τα βλήματα AGM-130 και 142
κρατά στον «αέρα» όλο το πρόγραμμα. Η κατάσταση περιπλέκεται με τη γενικότερη
καθυστέρηση της αμερικανικής απάντησης και της δυσκολίας να τηρηθεί το 24μηνο
έναρξης των παραδόσεων. Στο σκηνικό αυτό πρέπει να προστεθεί η χορήγηση άδειας
πώλησης στην Ελλάδα από τη Γαλλία των πυραύλων μακρού βεληνεκούς SCARP (αέρος
εδάφους), όπως και η πρόθεση των Ισραηλινών να συζητήσουν (και) με την Ελλάδα
για συνεργασία στον τομέα των πυραύλων («Ποπάυ» κ.λπ.).

Και ο χορός καλά κρατεί…

Τιμή ή τεχνικά;

Διπλασιασμός συμπαραγωγής. Το ανταγωνιστικό περιβάλλον ανέβασε την πρόταση των Γερμανών για τη βιομηχανική συμπαρα-γωγή του «Γιουροφάιτερ» στην Ελλάδα στα δύο δισ. μάρκα και τη ροή «ζεστού» χρήματος για επενδύσεις στα 250 εκατ. μάρκα

Η αγορά 15 μέσων μεταφορικών αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας και η
οριστικοποίηση της παραγγελίας των «Γιουροφάιτερ» (εφόσον έχουν ολοκληρωθεί οι
τελικές διαπραγματεύσεις) είναι οι δύο φάκελοι του εξοπλιστικού προγράμματος,
που αναμένεται να μπουν για έγκριση στην επόμενη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ, εντός
του 1999.

Το ουκρανικό «Αντόνωφ» στην τιμή και το ιταλοαμερικανικό «Σπαρτιάτης» στα
τεχνικά χαρακτηριστικά κρίθηκαν καλύτερα αντιστοίχως από τις επιτροπές
αξιολόγησης, με την ισπανική πρόταση της CASA να βρίσκεται στο μέσον. Τα 15
«Αντόνωφ» (ΑΝ-32Β) κοστίζουν γύρω στα 187 εκατ. δολάρια (μαζί με εργοστασιακή
συντήρηση), τα 15 CASA CN 235 ή CN 295 κοστίζουν 282 ή 360 εκατ. δολάρια
αντίστοιχα (οι Ισπανοί προτείνουν δύο εκδόσεις) και τα 15 Spartan (C-27j)
κοστίζουν περίπου 520 εκατ. δολάρια. Όσον αφορά την τεχνική αξιολόγηση των
επιθυμητών χαρακτηριστικών, η βαθμολογία ήταν περίπου η εξής: C-27j 82,5, CN
235 και 295 78-78,2 και ΑΝ-32β 57, ενώ στα βασικά χαρακτηριστικά η ψαλίδα
κλείνει. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι χρόνοι παράδοσης: το πρώτο «Αντόνωφ»
παραδίδεται τον Σεπτέμβριο του 2000 και το 15ο τον Ιανουάριο του 2001. Το 1ο
CN 235/295 τον Μάιο του 2000 και το 15ο τον Ιούλιο του 2001. Τέλος, το 1ο
C-27j παραδίδεται τον Αύγουστο του 2001 και το τελευταίο τον Οκτώβριο του 2003.