Οι οργισμένοι, οι αυταρχικοί και οι συνειδητοποιημένοι

Μια διακριτή ομάδα που διαφέρει σε αντιλήψεις από το σύνολο των νέων έχει
δημιουργηθεί εντός της νεολαίας. Πρόκειται για την ομάδα των μαθητών, την
ομάδα ηλικιών 15-18 χρόνων. Οι έφηβοι μαθητές, όπως παρατηρεί ο αναλυτής του
Ινστιτούτου V-PRC κ. Γιάννης Μαυρής που διενήργησε την έρευνα για τις αξίες
της νεολαίας, για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς, δείχνουν πως
έχουν διαμορφώσει μια ξεχωριστή και εμφανή οντότητα, περισσότερο μαχητική και
κοινωνικοποιημένη, αλλά και πιο αποστασιοποιημένη από τα κόμματα. Το ίδιο είχε
συμβεί και το 1990-91, όταν στην επικαιρότητα βρίσκονταν πάλι οι μαθητικές
κινητοποιήσεις και οι καταλήψεις.

Το στοιχείο αυτό μαζί με τις αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν τη νέα γενιά, όπως
λ.χ. ότι ενώ απορρίπτουν τη σημερινή κοινωνία σχεδόν συλλογικά, εντούτοις οι
περισσότεροι παραδέχονται ότι ζουν αρκετά καλά εντός της, ή ότι ενώ φλερτάρουν
τα άκρα, ακολουθούν συνήθως τη «μέση οδό» στη ζωή τους, σηματοδοτούν τα κύρια
χαρακτηριστικά της, κατά δήλωση τής «αγχωμένης γενιάς». Επιπλέον, παρατηρεί ο
ερευνητής, ακομη ένα σημαντικό στοιχείο αποκαλύπτεται.

Από τη σύνθεση των απαντήσεων, αναδύονται τρεις τύποι νέων εντελώς
διαφορετικοί μεταξύ τους, που δεν δείχνουν να διατηρούν καν διαύλους
επικοινωνίας: οι οργισμένοι, οι αυταρχικοί και οι κοινωνικά
συνειδητοποιημένοι. Τρεις ξένοι στην ίδια χώρα.

Αποφεύγουν τα άκρα

Αν η «μέση οδός» είναι μια φιλοσοφική στάση ζωής, τότε οι νέοι μας είναι
φιλόσοφοι! Στα σημαντικά διλήμματα, οι περισσότεροι επιλέγουν τη μέση οδό και
αποφεύγουν τα άκρα, από όποια πλευρά κι αν βρίσκονται αυτά.

Ίσως να το κάνουν αυτό γιατί δεν έχουν ακόμα καταλήξει σε ποια πλευρά του
δρόμου θα πορευτούν, ωστόσο με τη μία ή την άλλη εκδοχή επιβεβαιώνουν ότι στη
σκέψη τους επικρατεί το παλιό γνωμικό ότι «η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση».

Έτσι, παρ’ ότι αρκετοί (17%) αρνούνται να αυτοτοποθετηθούν στην πολιτική
κλίμακα Αριστερά – Δεξιά θεωρώντας την άνευ νοήματος σήμερα, οι υπόλοιποι
δηλώνουν κατά μεγάλη πλειοψηφία κεντρώοι (28%) και ελάχιστοι αυτοκατατάσσονται
στα δύο άκρα του δίπολου, με περισσότερους πάντως στο δεξί άκρο.

Είναι οργισμένοι ή ήσυχοι στις αντιδράσεις και τις διαμαρτυρίες τους; Σχεδόν
έξι στους δέκα είναι… ενδιάμεσοι. Αλλά ανάμεσα στα δύο άκρα, οι ήσυχοι
υπερτερούν.

Έχουν αυταρχικές απόψεις ζωής, ή (με την κυριολεκτική έννοια) φιλελεύθερες;
Στη μέση βρίσκεται και πάλι η πλειοψηφία (54%), αν και μεταξύ των ακρων οι
αυταρχικοί είναι περισσότεροι.

Τους συγκινεί περισσότερο η ατομική προσπάθεια ή η συλλογική;

Κάτι ανάμεσα, απαντούν επτά στους δέκα, με τα άκρα να έχουν εδώ περίπου την
ίδια δυναμική. Σαν να ισορροπούν σε τεντωμένο σχοινί.

Αδιαφορούν για την πολιτική

Περισσότεροι από τους μίσους νέους (53,9%) νιώθουν αρνητικά συναισθήματα είτε
πλήρη αδιαφορία για όλα τα πολιτικά κόμματα ­ και μάλιστα το ποσοστό τους
αυξήθηκε κατά 4% από το 1997. Τρεις στους δέκα νιώθουν συμπάθεια για κάποιο
κόμμα και 16% αυτών αισθάνονται ταύτιση. Διαπιστωνει κανείς ότι από το σύνολο
των «αντικομματικών», το 53,6% έχει ηλικία από 15 ως 18 ετών. Στην ηλικία
25-26 ετών, η αμφισβήτηση των κομμάτων εμφανίζει άνοδο. Πρόκειται για τους
νέους που ήταν μαθητές στις καταλήψεις του 1990-91, οι οποίοι έχουν
συγκροτήσει μια ακόμα διακριτή ομάδα ανάμεσα στη νεολαία, όπως είχε
επισημανθεί και στην έρευνα του 1997.

Μια ξεχωριστή ομάδα νέων

Η μεταρρύθμιση φαίνεται πως δημιούργησε μια ιδιαίτερη «ταυτότητα» στους
μαθητές. Όπως προκύπτει από τα αναλυτικά στοιχεία, παρατηρεί ο αναλυτής του
Ινστιτούτου V.PRC κ. Γιάννης Μαυρής, οι μαθητές διαφοροποιούνται αισθητά από
το σύνολο της νεολαίας σε πολλά σημεία. Δείχνουν να έχουν αποκτήσει μια
ιδιαίτερη συλλογική «οντότητα», όπως είχε συμβεί και με τη γενιά των μαθητών
1990-91, με το τότε κύμα των κινητοποιήσεων και καταλήψεων. Και πρώτα-πρώτα,
διαφοροποιούνται στο θέμα των καταλήψεων. Στις ηλικίες 15-18 ετών, η αποδοχή
των καταλήψεων είναι αυξημένη και κυμαίνεται σε ποσοστά από 51,6% έως 45%, ενώ
στη συνέχεια φθίνει για να καταλήξει στο 19% στην ηλικία των 29 ετών. Μάλιστα,
η αποδοχή των καταλήψεων έχει αυξηθεί σε σχέση με το 1997 κατά 11,4% στην
ηλικία των 15-16 ετών και κατά 4,4% στην ηλικία 17-18. Αλλά δεν είναι μόνον
αυτό. Οι μαθητές διαφοροποιούνται αισθητά από τους υπόλοιπους νέους και στη
στάση ζωής που έχουν αναπτύξει. Νιώθουν περισσότερο οργισμένοι από τους άλλους
νέους (22,6% αντί 14,6% του συνόλου των νέων) και λιγότερο ήσυχοι. Αισθάνονται
περισσότερο συνειδητοποιημένοι κοινωνικά και λιγότερο ατομικιστές (10,8% οι
μαθητές, 14,1% οι άλλοι νέοι). Τέλος, έχουν αναπτύξει περισσότερο φιλελεύθερες
απόψεις, καθώς το σύνολο της νεολαίας δηλώνει αυταρχικές απόψεις σε ποσοστό
29%, ενώ οι μαθητές σε ποσοστό 21,5%.

Διαμαρτύρονται για την κοινωνία, αλλά νιώθουν ικανοποιημένοι

Όσο αντιφατικές είναι οι απόψεις τους για τη ζωή, τόσο αντιφατικά είναι και τα
συναισθήματά τους. Οι νέοι του 2000 σε ποσοστό 65%, παρ’ ότι διαμαρτύρονται
έντονα για την κοινωνία στην οποία ζουν, νιώθουν πολύ και αρκετά
ικανοποιημένοι από τη ζωή που οι ίδιοι κάνουν εντός της. Πάντως, σε σχέση με
το 1997 το ποσοστό των ικανοποιημένων μειώθηκε κατά περίπου 2%. Έξι στους δέκα
(59,2%) νιώθουν ελάχιστα ή καθόλου ικανοποιημένοι από τη λειτουργία της
Δημοκρατίας, ποσοστό αυξημένο κατά 3,2% από το ’97. Άλλοι τόσοι περίπου
(57,2%) νιώθουν αβεβαιότητα για το μέλλον τους, αν και το ποσοστό των
ανασφαλών μειώθηκε κάπως, καθώς το ’97 ήταν 65,3%.

Επτά στους δέκα (5% περισσότεροι από το ’97) θεωρούν ότι η κοινωνία πρέπει να
αλλάξει εκ βάθρων, όμως μόνο 13% είναι διατεθειμένοι να την αλλάξουν με
επανάσταση. Τέλος, η αποτυχία της πολιτικής να τους προσελκύσει είναι
παταγώδης, αφού οκτώ στους δέκα έχουν ελάχιστο ή κανένα ενδιαφέρον για την
πολιτική και το ποσοστό τους αυξήθηκε κατά 2,4% σε δύο χρόνια.