Αβεβαιότητα για την μετά Τούτζμαν εποχή

Ο πρόεδρος της Κροατίας, Φράνιο Τούτζμαν, νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση
σε νοσοκομείο του Ζάγκρεμπ, ύστερα από εγχείρηση στο πεπτικό του σύστημα.

Φράνιο Τούτζμαν. Μία από τις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις του Τούτζμαν τον Οκτώβριο. Η υγεία του επιδεινώθηκε πολύ γρήγορα μετά την εγχείρηση στο πεπτικό του σύστημα

Με τον πρόεδρό τους ετοιμοθάνατο, οι Κροάτες ατενίζουν με νευρικότητα το
μέλλον. Τα ραδιόφωνα παίζουν πένθιμη πατριωτική μουσική, ενισχύοντας την
αβεβαιότητα που κυριαρχεί στους δρόμους του Ζάγκρεμπ.

Από το 1996 κυκλοφορούσε η φήμη ότι ο 77χρονος Τούτζμαν υπέφερε από καρκίνο,
επίσημα όμως αυτή η είδηση δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ και οι ιατρικές ανακοινώσεις
μάλλον ενέτειναν τη φημολογία. Αρκετοί Κροάτες πιστεύουν ότι ο πρόεδρος είναι
νεκρός και ότι η ηγεσία απλώς αποκρύπτει την είδηση του θανάτου του
εφαρμόζοντας τις πρακτικές του παλιού Κρεμλίνου.

Η νέα εγχείρηση

Σύμφωνα με τους γιατρούς του, η κατάστασή του σταθεροποιήθηκε ύστερα από τη
νέα εγχείρηση. Ύστερα από επέμβαση στην κοιλιά, που είχε κάνει ο πρόεδρος πριν
από δύο εβδομάδες, η υγεία του παρουσίασε περιπλοκές με περιτονίτιδα και
εσωτερική αιμορραγία. Φήμες που τον ήθελαν να έχει συνδεθεί με μηχανήματα
επειδή οι πνεύμονες και τα νεφρά του δεν λειτουργούσαν κανονικά, δεν
επιβεβαιώθηκαν επίσημα.

Η εισαγωγή του στο νοσοκομείο συμπίπτει με μια κρίσιμη στιγμή για την πολιτική
εξέλιξη της Κροατίας. Οι βουλευτικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για τις
22 Δεκεμβρίου, δεν έχουν προκηρυχθεί όμως ακόμα. Η χειροτέρευση της υγείας του
προέδρου απέτρεψε την κυβέρνηση από το να καταθέσει την πρόταση για διάλυση
της Βουλής. Η θητεία της Βουλής λήγει επίσημα στις 27 Νοεμβρίου

Αν ο Τούτζμαν πεθάνει, ο πρόεδρος της Βουλής, Βλάτκο Πάβλετιτς, θα αναλάβει τα
καθήκοντα προσωρινού προέδρου για 60 ημέρες, στο διάστημα των οποίων οφείλει
να προκηρύξει εκλογές. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει κάποιος πολιτικός επί
σκηνής, που φαίνεται ικανός να διαδεχτεί τον σημερινό πρόεδρο.

Περισσότερο από κάθε άλλον, ο Τούτζμαν θεωρείται ο αρχιτέκτονας της ίδρυσης
της σύγχρονης Κροατίας, που αποσχίστηκε με τον αιματηρό πόλεμο της
ανεξαρτησίας από την Γιουγκοσλαβία το 1991.

Παρά το ότι η Κροατία είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία και το μόνο εθνικά
ομογενές κράτος στην περιοχή (σ.σ.: αφού έδιωξε όλους τους Σέρβους από το
έδαφός της) ο Τούτζμαν άσκησε την εξουσία με τον παραδοσιακό τρόπο. Η θητεία
του στην προεδρία της χαρακτηρίστηκε από την έντονη κριτική για την κατάσταση
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κροατία αλλά και ταυτόχρονα από την επίγνωση
ότι η Δύση τον χρειαζόταν σαν αντίβαρο στον γείτονά του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς,
τον πρόεδρο της Γιουγκοσλαβίας.

Οι Κροάτες είναι βαθιά διχασμένοι ως προς την πορεία που πρέπει να ακολουθήσει
μελλοντικά η χώρα. Θεωρείται βέβαιο ότι το κόμμα του προέδρου, που κυβερνά
σήμερα τη χώρα, η Κροατική Δημοκρατική Ένωση θα χάσει ψήφους στις εκλογές του Δεκεμβρίου.

Η μεταμόρφωση μιας μικρής χώρας

Ο Τούτζμαν κατέλαβε την εξουσία το 1991. Το Ζάγκρεμπ ήταν τότε μια πόλη σε
εμπόλεμη κατάσταση. Οι πολίτες έτρεχαν να καλυφθούν κάθε φορά που περνούσε
πάνω από την πόλη ένα γιουγκοσλαβικό τζετ. Οι βιτρίνες των καταστημάτων ήταν
καλυμμένες με μονωτική ταινία για να εμποδίσουν σε περίπτωση έκρηξης τα
γυάλινα θραύσματα να φύγουν προς κάθε κατεύθυνση. Πυροβολισμοί και εκρήξεις
ακούγονταν από παντού. Σήμερα το Ζάγκρεμπ, όπως και οι γειτονικές πόλεις
Βουδαπέστη και Λιουμπλιάνα έχει εξελιχθεί σε μια μοντέρνα μικρή μητρόπολη με
σύγχρονα καφενεία και καταστήματα.

Παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις όμως για τις δημοκρατικές του
πεποιθήσεις, πολλοί θεωρούν ότι ο πρόεδρος Τούτζμαν έχει πάρα πολλά κοινά με
τον πρόεδρο Μιλόσεβιτς, τον θανάσιμο αντίπαλό του αλλά και συνεταίρο του στο
διαμελισμό της Βοσνίας. Αποδείχτηκε πολύ δύσκολο για τον πρώην στρατηγό των
παρτιζάνων Τούτζμαν να ξεφύγει από την πολιτική παιδεία της εποχής του Τίτο.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 η Κροατία βρέθηκε στο επίκεντρο μεγάλων
διπλωματικών πιέσεων για το ρόλο που άσκησε στην Βοσνία με τον
βοσνιακο-κροατικό στρατό. Η δύναμη αυτή, που ελεγχόταν από το Ζάγκρεμπ,
επιδόθηκε σε μεγάλης κλίμακας εθνικιστικές εκκαθαρίσεις όπως ακριβώς και οι
Σερβοβόσνιοι. Ο Τούτζμαν παρέμεινε όμως στο απυρόβλητο, χάρις στους στενούς
δεσμούς του με τις ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον θεωρεί την Κροατία σαν έναν σημαντικό
σύμμαχο στην αντιπαράθεσή της με τη Σερβία.