Το τελευταίο «7» του Νίκου Μπακόλα

* ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.

Γραφείο Βόρ. Ελλάδας

«Καταλαβαίνω ότι τελειώσαμε πια αυτή την “Ατελείωτη ιστορία”­ δηλαδή όσο
ατελείωτη κι αν ήταν, τελείωσε. Αφήσαμε βέβαια πολλά κενά, πρέπει να πω. Πολλά
πράγματα σκέφτομαι ότι δεν είπαμε, δεν είπα δηλαδή. Κλείνοντας, θέλω να
αναφέρω κάτι, που το θεωρώ πάντα σημαδιακό στη ζωή μου. Συγκεκριμένα τη σχέση
μου στη ζωή μου με τον αριθμό 7. Γεννήθηκα το 1927. Το 1937 μπήκα στο
οκτατάξιο Γυμνάσιο, πρώτος στις εξετάσεις τότε, κι έτσι έγινα γυμνασιόπαις. Το
1947 πήγα φαντάρος, λίγο πρόωρα. Το 1957 παντρεύτηκα. Το 1967 ήρθε η επιτυχία
του “Κήπου των πριγκίπων” και τού παρ’ ολίγον βραβείου των Δώδεκα. Το 1977
βγήκε η “Μυθολογία”. Το 1987 βγήκε η “Πλατεία”, που μου έδωσε και το κρατικό
βραβείο. Τώρα μένει το 1997. Άραγε, τι θα γίνει σ’ αυτούς τους λίγους μήνες
που απομένουν; Γεια σας κι ευχαριστώ».

Επέμενε

Στους τελευταίους μήνες του 1997 που απέμειναν, ο Νίκος Μπακόλας πήρε για
δεύτερη φορά το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος. Επέμενε στο… 7.

«Ποιος ξέρει το 2007…», αναρωτιόταν στην τελευταία του συνέντευξη στα «ΝΕΑ»
τον περασμένο Ιούνιο.

Ο Νίκος Μπακόλας εξέπνευσε στις… 7 το πρωί χθες στο σπίτι του στη
Θεσσαλονίκη. Κηδεύεται σήμερα στις 10.30 το πρωί από τον ιερό ναό της
Αναλήψεως στη Θεσσαλονίκη.

Γεννήθηκε: Στη Θεσσαλονίκη το 1927 και μένει φανατικά εδώ, απαντούσε ο ίδιος
στη στήλη «30 Ερωτήσεις» των «ΝΕΩΝ» πριν από λίγους μήνες.

«Γιατί γράφετε;», τον ρωτήσαμε.

«Για να μην πάψω να ζω», απάντησε.

Ο Νίκος Μπακόλας έπαψε να γράφει χθες στις 7 το πρωί, στο σπίτι του ­ πάντα
στη Θεσσαλονίκη.

Είχε επιστρέψει πριν από 10 μέρες από το τελευταίο του ταξίδι στο Λονδίνο,
όπου και έχασε οριστικά τον τελευταίο του αγώνα με τη ζωή.

Η εξέλιξη του καρκίνου του παγκρέατος που τον είχε πλήξει μόλις πριν από δύο
μήνες ήταν ραγδαία.

Δημοσιογράφος, κριτικός θεάτρου, διευθυντής σε σειρά καλλιτεχνικών κυρίως
οργανισμών, πολυγραφότατος, με κείμενα βαθιά συναισθηματικά, άνθρωπος με
εικόνα ήρεμη, σχεδόν «άχρωμη», με είχε κάνει κάποτε ­ πριν από χρόνια ­ να τον
ρωτήσω σχεδόν «ανίερα»: «Κύριε Μπακόλα, η μορφή, η συμπεριφορά σας, αυτή η
απίστευτη, “άχρωμη” σχεδόν ηρεμία και εικόνα σας, με κάνει να αναρωτιέμαι…

Ποιος είναι αυτός που γράφει με το όνομά σας αυτά τα κείμενα με τόσο πάθος,
αγάπη, ένταση;». «Ποιος ξέρει…» μού απάντησε. «Ίσως ο άλλος μου εαυτός. Μην
κολλάς στην εικόνα. Δεν λέει πάντα αλήθεια…».

Σαν μυθιστόρημα…

ΕΡ.: Η πορεία στο θέατρο, τη λογοτεχνία και τη δημοσιογραφία ενέχουν
στοιχεία μυθιστορήματος;

«Πολλά, και ετοιμάζεται…», ήταν η τελευταία του απάντηση στις «30 Ερωτήσεις»
των «ΝΕΩΝ» ­ την τελευταία του δημοσιευμένη συνέντευξη τον περασμένο Ιούνιο.

Έμαθα πως έγραφε μέχρι την τελευταία στιγμή. Ακόμα κι όταν γύρισε πριν από 10
μέρες από το Λονδίνο, ξέροντας καλά πως το επόμενο… «σημαδιακό 7» της ζωής
του μάλλον… πλησιάζει. «Μετέφραζε τις τελευταίες μέρες το έργο “Σαρτόρις”
του Φόκνερ από τα αγγλικά. Δεν πρόλαβε να το τελειώσει», μας έλεγε χθες ο
αγαπημένος του φίλος ­ ο φιλόλογος Παναγιώτης Πίστας. «Η “Μεγάλη πλατεία”
τελείωσε, αλλά η “Ατέλειωτη γραφή” λέει ότι καμιά ιστορία και κανένα
μυθιστόρημα δεν τελειώνεται, ούτε τελειούται», έγραφε ο ίδιος στο βιβλίο του
«Η ατελείωτη ιστορία» ­ μια εκ βαθέων αφήγηση τού «έσω» και «πίσω» βίου του
συγγραφέα του, της πόλης, του τόπου στα τελευταία εξήντα χρόνια, που αποτελεί
ουσιαστικά απομαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις για την αυτοβιογραφία του στον
ραδιοσταθμό 9.58 της ΕΤ3.

Πίσω και πάνω απ’ όλα είναι η Θεσσαλονίκη

«Η Θεσσαλονίκη, λίγο πολύ, με κατέχει. Δεν μπορώ να της ξεφύγω εύκολα. Ούτε ως
κάτοικος, γιατί δεν έχω φύγει από δω, αλλά ούτε και ως συγγραφέας μπορώ να της ξεφύγω…

… Στα πιο πολλά βιβλία οι ιστορίες διαδραματίζονται στη Θεσσαλονίκη.
Επομένως η πόλη, η δομή της πόλης, η εξέλιξή της, ακόμα και το κλίμα που
επικρατεί, οι κοινωνικές συνθήκες, τα πολιτικά γεγονότα που διαδέχονται το ένα
το άλλο είναι δεδομένα. Όποιο βιβλίο και να διαβάσει κανείς δικό μου,
καταλαβαίνει ότι πίσω και πάνω απ’ όλα είναι η Θεσσαλονίκη. Πιστεύω ότι ένα
από τα πρόσωπα του κάθε βιβλίου μου είναι η ίδια η πόλη».

Τιμήθηκε 2 φορές με το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος

Ο Νίκος Μπακόλας, βραβευμένος δύο φορές (1988 για τη «Μεγάλη πλατεία» και το
1997 για την «Ατελείωτη γραφή του αίματος») με κρατικό βραβείο μυθιστορήματος,
γεννήθηκε το 1927 στη Θεσσαλονίκη.

Σπούδασε Μαθηματικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, ασχολήθηκε
όμως επαγγελματικά με τη δημοσιογραφία. Από το 1958 ασχολήθηκε με την κριτική
θεάτρου. Με την ιδιότητα του προϊσταμένου του Τμήματος Τύπου της ΔΕΘ
(1959-1967) υπήρξε ο άτυπος γραμματέας του Φεστιβάλ Κινηματογράφου
Θεσσαλονίκης (1960-1965). Υπηρέτησε από διάφορες θέσεις στο Κρατικό Θέατρο
Βορείου Ελλάδος στο οποίο διετέλεσε και καλλιτεχνικός διευθυντής δύο φορές,
ενώ υπηρέτησε και ως γενικός διευθυντής της ΕΤ3. Ως πεζογράφος
πρωτοεμφανίστηκε το 1952, κερδίζοντας με το πεζογράφημά του τον έπαινο του
περιοδικού «Μορφές». Έχει τιμηθεί με το βραβείο Plotin για το έργο του
«Μυθολογία». Έργα του έχουν μεταφραστεί σε αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά,
ολλανδικά, σουηδικά και φινλανδικά. Έργα του είναι: «Μην κλαις αγαπημένη»
(1958), «Ο κήπος των πριγκίπων» (1966), «Εμβατήρια» (1972), «Ύπνος θάνατος»
(1974), «Μυθολογία» (1977), «Εμβατήρια» (1984), «Η μεγάλη πλατεία» (1987),
«Καταπάτηση» (1990), «Η κεφαλή» (1994), «Το ταξίδι που πληγώνει» (1995), «Η
ατελείωτη γραφή του αίματος» (1997), «Μπέσα για μπέσα» (1998). Για το
τελευταίο του μυθιστόρημα που αναφερόταν στην ιστορία του λήσταρχου Γιαγκούλα
είναι αυτές τις μέρες υποψήφιος για το λογοτεχνικό βραβείο «Balcanica».

Ήταν παντρεμένος και είχε έναν γιο. Ασχολήθηκε επίσης με τη μετάφραση, κυρίως
αμερικανικής πεζογραφίας (μετέφρασε έργα του Φόκνερ).