Η επικίνδυνη ασθένεια της… νύστας

Ξυπνάνε το πρωί και είναι κουρασμένοι, σαν να μην κοιμήθηκαν τη νύχτα.
Έρχονται στο γραφείο και τα μάτια τους βαραίνουν, η απόδοσή τους είναι
πεσμένη, μπορεί και να τους πάρει ο ύπνος στη μέση μιας σύσκεψης. Περπατάνε
στο δρόμο και τα ανακλαστικά τους λες και έχουν κατέβει υπό το μηδέν η αν
οδηγούν μπορεί να τους πάρει ο ύπνος στο τιμόνι με κίνδυνο να τρακάρουν.

Το πρόβλημά τους: υπνηλία ως αποτέλεσμα αϋπνίας. Οι ασθενείς που πάσχουν από
υπνηλία διατρέχουν οκτώ φορές μεγαλύτερο κίνδυνο πρόκλησης τροχαίου ατυχήματος
και το 42% των ασθενών αυτών ανέφεραν ότι παρουσίασαν τουλάχιστον ένα
επεισόδιο ύπνου στη διάρκεια της οδήγησης εβδομαδιαίως.

Όπως τονίστηκε στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Έρευνας για τον Ύπνο που άρχισε χθες
στην Αθήνα, σε συμπόσιο με θέμα τις υπερυπνίες, η ημερήσια υπνηλία ταλαιπωρεί
τον ασθενή, επιδρά στην ψυχική και νοητική του υγεία, επηρεάζει την ικανότητα
συγκέντρωσης, μειώνει την εργασιακή απόδοση, ανατρέπει την ψυχοκοινωνική
ισορροπία με αλλαγές της προσωπικότητας, όπως ευερεθιστότητα, κατάθλιψη,
μειωμένη αυτοεκτίμηση, αίσθημα ανικανότητας και τάση απόσυρσης.

3-5% των Ελλήνων

«Είναι ένα τεράστιο πρόβλημα, με κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις», λέει
ο καθηγητής της Πνευμονολογίας κ. Χαρ. Ρούσσος. «Η υπερυπνία είναι συχνή,
αφορά το 3-5% των Ελλήνων, κυρίως στις παραγωγικές ηλικίες, και είναι η αιτία
μιας σειράς προβλημάτων: πρόκληση τροχαίων ή εργατικών ατυχημάτων, υπέρταση,
αρρυθμίες, αιφνίδιους θανάτους, εγκεφαλικά κ.λπ. Δυστυχώς δεν έχει
υπολογιστεί, σε πραγματικά στοιχεία, το κόστος των συνεπειών αυτής της
πάθησης. Αλλά αν λάβουμε υπόψη στοιχεία από τη Γαλλία που μας ανακοίνωσε ο
καθηγητής Μπιγιάρντ, το 33% των τροχαίων ατυχημάτων στη χώρα του εκτιμάται ότι
οφείλεται στην υπνηλία».

Στην Ελλάδα, όπως πιστεύει ο κ. Ρούσσος, το πρόβλημα πρέπει να είναι ακόμη
μεγαλύτερο καθώς, όπως είπε μιλώντας στα «ΝΕΑ», «αν σε ένα πρόβλημα
εμφυσήματος ή βρογχίτιδας, που εκτιμούμε ότι στη χώρα μας είναι ιδιαίτατα
αυξημένα λόγω του καπνίσματος, προσθέσουμε την άπνοια, το πρόβλημα
διπλασιάζεται ή πολλαπλασιάζεται».

Με τον όρο «υπερυπνίες» περιγράφουν οι επιστήμονες τις καταστάσεις όπου
υπάρχει σταθερά υπερβολική υπνηλία ή επεισόδια ύπνου κατά τη διάρκεια της
ημέρας. «Οι διαταραχές ύπνου είναι δύο ειδών», εξηγεί ο καθηγητής της
Ψυχιατρικής και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Έρευνας κ. Κ. Σολδάτος. «Οι
Δύσπνοιες που αφορούν την ποσότητα και την ποιότητα του ύπνου και τέτοιες
είναι οι αϋπνίες (μειωμένη ποσότητα ύπνου) και οι υπερυπνίες (αυξημένη
ποσότητα ύπνου) και οι Παραϋπνίες που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ύπνου
(εφιάλτες, υπνοβασία κ.λπ.). Υπάρχουν και δευτερογενείς διαταραχές που
οφείλονται σε κατάθλιψη, στρες, φοβίες ύστερα από φυσικές καταστροφές ή
εντάσεις οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν προσωρινή ή μόνιμη αϋπνία».

Μετασεισμικά

Όσοι οδηγούν αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο απ’ ό,τι οι εργαζόμενοι που γέρνουν στο γραφείο για ένα σύντομο υπνάκο…

Είναι χαρακτηριστικό αυτής της τελευταίας κατηγορίας ότι, ενώ, όπως λέει ο
καθηγητής, το ποσοστό των ατόμων με σοβαρά προβλήματα αϋπνίας υπολογίζονται
στο 20%, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η Εταιρεία, μετά τους σεισμούς
του Αιγίου το 80% των κατοίκων είχε αϋπνίες, το ίδιο και μετά τους σεισμούς
της Αθήνας. «Τα προβλήματα του ύπνου», λέει ο κ. Σολδάτος, «είναι αλληλένδετα
με τα ψυχικά και σωματικά προβλήματα. Ο ύπνος και η εγρήγορση είναι
αλληλένδετα. Καλός ύπνος συνεπάγεται καλή εγρήγορση και αντιστρόφως».

Όπως αναφέρθηκε στο συνέδριο, περίπου το 5% του πληθυσμού πάσχει από
υπερυπνίες. Από αυτούς περίπου οι μισοί υποφέρουν από ημερήσια υπνηλία
εξαιτίας του συνδρόμου απνοιών στον ύπνο, ενώ το 1/4 των ασθενών πάσχει από
ναρκοληψία. Η ναρκοληψία χαρακτηρίζεται από ημερήσια υπνηλία με αιφνίδια
επεισόδια ακατανίκητου ύπνου, καταπληξία, υπνική παράλυση και υπναγωγικές
ψευδαισθήσεις. Μερικά από τα συμπτώματα της υπνικής άπνοιας είναι το ροχαλητό,
οι παύσεις της αναπνοής, το αίσθημα πνιγμού. Το ημερήσιο σύμπτωμα είναι η υπνηλία.

Υπολογίζεται διεθνώς ότι οι 30-40 στους 100 ανθρώπους υποφέρουν από προβλήματα
στον ύπνο, αλλά ίσως οι μισοί από αυτούς αντιμετωπίζουν σοβαρή αϋπνία, αν και
πολύ λίγοι από αυτούς (ένας στους τρεις) θα αναγνωρίσουν το πρόβλημά τους και
θα ζητήσουν τη βοήθεια κάποιου γιατρού.

Όπως ανέφερε στο Τρίτο Συνέδριο της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας των Ερευνητικών
Εταιρειών για τον Ύπνο, που έγινε αυτόν το μήνα στη Δρέσδη, ο καθηγητής Ε.
Εστεβίλ από το Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο DEXEUS της Βαρκελώνης, έρευνα που
έγινε σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Αγγλία και Ιταλία)
ύστερα από συνεντεύξεις σε 2.000 άτομα έδειξε ότι η μέση επίπτωση της αϋπνίας
κυμαίνεται μεταξύ 36% και 48%.

Οι γυναίκες

Σύμφωνα, λοιπόν, με τα στοιχεία της έρευνας:

* Το ποσοστό των γυναικών που υπέφεραν από αϋπνία ήταν, στο σύνολο των χωρών,
μεγαλύτερο από αυτό των ανδρών (60%).

* Οι διάφορες ηλικιακές ομάδες δεν είχαν διαφορές στην κατανομή.

* Το στρες και, σε μικρότερο ποσοστό, το άγχος ήταν οι συχνότερα αναφερόμενοι παράγοντες.

Παρά το γεγονός, όμως, ότι μεγάλο ποσοστό ατόμων παρουσιάζουν πρόβλημα
αϋπνίας, λέει ο καθηγητής, μόνο το 32% συμβουλεύεται γιατρό.

Εν τούτοις υπάρχουν λύσεις στο πρόβλημα. «Μια σειρά άμεσων και απαραίτητων
μέτρων», λέει ο κ. Ρούσσος, «είναι τα άτομα που έχουν αυτό το πρόβλημα να
χάσουν βάρος, να μην καπνίζουν, να μην παίρνουν πριν από τον ύπνο υπνωτικά,
ηρεμιστικά ή αλκοόλ, να έχουν καλή διατροφή και να ασκούνται. Αλλά αν το
σύμπτωμα έχει ήδη αρχίσει, θα χρειαστούν πιο δραστικά μέτρα, όπως η ειδική
μάσκα κατά τη διάρκεια του ύπνου ή ακόμη και η χειρουργική επέμβαση, η οποία
έχει πολύ καλά αποτελέσματα, αλλά έχει, επίσης, παρενέργειες».

Ίδια είναι η άποψη και του κ. Σολδάτου, ο οποίος προσθέτει ότι για την
περίπτωση της ναρκοληψίας υπάρχει κάποια εξέλιξη με μια φαρμακευτική
θεραπευτική αγωγή.

«Ως τώρα χρησιμοποιούσαμε τις αμφεταμίνες που, όμως, είχαν σοβαρές
παρενέργειες», λέει. «Τώρα ανακαλύφθηκε μια νέα δραστική ουσία, η μοδαφινίλη,
η οποία δρα στους Α1 υποδοχείς και φαίνεται να έχει ευεργετική επίδραση χωρίς
παρενέργειες. Η ουσία κυκλοφορεί ελεύθερα και στη χώρα μας».