[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η επίσκεψη του Προέδρου των ΗΠΑ Β. Clinton στην Αθήνα επανέφερε στη συζήτηση
ορισμένες θεμελιακές επιλογές της εξωτερικής μας πολιτικής. Από το 1974 και
μετά έχει διαμορφωθεί, νομίζω, ένα βασικό δόγμα που κατευθύνει την εξωτερική
πολιτική της χώρας και που γίνεται αποδεκτό από το σύνολο των πολιτικών
δυνάμεων από όλες τις πλευρές και άκρες του πολιτικού φάσματος. Το δόγμα αυτό
είναι «της μη εξάρτησης της χώρας» από κανένα εξωτερικό κέντρο, δύναμη ή
σχηματισμό. Μέχρι το 1974 η Ελλάδα ήταν μια «εξαρτημένη χώρα», γεγονός που
οδήγησε σε περιορισμό της ελληνικής κυριαρχίας και σε άλλα δεινά. Η «εξάρτηση»
είχε λάβει τον χαρακτήρα της αναγνώρισης «προστατίδων δυνάμεων» και τον ρόλο
αυτό διεδραμάτισε στο παρελθόν η Βρετανία και πιο πρόσφατα οι Ηνωμένες
Πολιτείες (ΗΠΑ). Όπως κάθε δόγμα, το «δόγμα της μη εξάρτησης» ερμηνεύεται
διαφορετικά και μεταφράζεται ποικιλοτρόπως σε συγκεκριμένη πολιτική. Σύμφωνα
με την κυρίαρχη άποψη, η «μη εξάρτηση» διασφαλίζεται όχι με την απομόνωση της
χώρας, αλλά μέσα από την ενεργό, θεσμική συμμετοχή της στο διεθνές σύστημα,
οργανισμούς και θεσμούς. Η απομόνωση οδηγεί αναπόφευκτα σε εξασθένηση της
χώρας και βεβαίως σε εξαρτήσεις κάθε μορφής. Η θεσμική συμμετοχή της Ελλάδας
στα «διεθνώς δρώμενα» σημαίνει πρωτίστως συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά
και άλλους θεσμούς (όπως το ΝΑΤΟ, Συμβούλιο της Ευρώπης κ.ά.). Οι θεσμοί αυτοί
δεν είναι ούτε «φιλανθρωπικά ιδρύματα» ούτε λέσχες ευγενών συναντήσεων. Δεν
είναι ούτε παράδεισος ούτε κόλαση. Είναι πλαίσια συνεργασίας και
διαπραγματευτικής δραστηριότητας για τη μεγιστοποίηση συμφερόντων και τη
διαφύλαξη βασικών αγαθών όπως της ειρήνης, σταθερότητα δημοκρατίας, ευημερίας.
Είναι πλαίσια που επιτρέπουν σε μία χώρα να οικοδομεί συμμαχίες για να
επιτυγχάνει τους στόχους της. Και είτε το θέλουμε είτε όχι η συμμαχία της
Ελλάδας με τις πολιτικά αναπτυγμένες χώρες της Ευρώπης και της Δύσης επέτρεψαν
στη χώρα να έχει σήμερα στην περιοχή των Βαλκανίων το αξιοζήλευτο επίπεδο
δημοκρατίας και ευημερίας. Απ’ εκεί και πέρα, όλοι γνωρίζουμε τα «καλά και
κακά» των συμμάχων μας…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αν. καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.