Τι έγιναν τα παιδιά μας;

Πορεία διαμαρτυρίας. Από τις διαδηλώσεις εναντίον της χούντας. Ψάχνοντας για 15.000 εξαφανισθέντες

Ντυμένες στα μαύρα, διαδηλώνουν επί χρόνια κάθε Πέμπτη στις 3.30 το απόγευμα.
Η διάσημη Πλάζα ντε Μάγιο στο Μπουένος Άιρες, τις έχει ακούσει αναρίθμητες
φορές να ζητούν επιτακτικά πληροφορίες για την τύχη των εξαφανισμένων γιων και
θυγατέρων τους. Είναι οι Μητέρες, μια ομάδα γυναικών που έγινε σύμβολο της
υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συνώνυμο του κουράγιου και της γενναιότητας.

«Desaparecidos» είναι η ισπανική λέξη για τον «εξαφανισμένο» και για χιλιάδες
οικογένειες στην Αργεντινή είναι συνυφασμένη με έναν ατέλειωτο εφιάλτη. Στις
24 Μαρτίου του 1976, οι στρατιωτικοί κατέλαβαν με πραξικόπημα την εξουσία και
έδωσαν το σύνθημα για εξάλειψη της τρομοκρατίας των ακροαριστερών με… τρόμο,
πολύ χειρότερο από αυτόν που πολεμούσαν. Μεταξύ του 1976 και του 1983 ­ κατά
τη διάρκεια της δικτατορίας ­ χιλιάδες άνθρωποι, οι περισσότεροι από τους
οποίους διαφωνούντες και αθώοι πολίτες που ουδεμία σχέση είχαν με την
τρομοκρατία, συνελήφθησαν και εξαφανίστηκαν. Περίπου 30.000. Όλα γίνονταν μέσα
σε μερικά λεπτά. Εισέβαλλαν στα σπίτια τη νύχτα και τους έπαιρναν.

Η Πάουλα Έβα Λογκάρες, 23 ετών, είναι ένα από τα πολλά «κλεμμένα παιδιά» της
Αργεντινής που κατέφυγαν στη δικαιοσύνη. Τολμηρή επιλογή όταν καταφέρεσαι
εναντίον στρατιωτικών. Η ίδια λέει ότι την πήραν από τα χέρια των γονιών της
πριν συμπληρώσει τα δύο της χρόνια. Θα τη βρει κανείς στις πρώτες σειρές των
διαδηλωτών που στήνονται έξω από τα σπίτια των πρώην πραξικοπηματιών στο
Μπουένος Άιρες να κρατά σημαίες και πλακάτ: Ένοχοι – κλέφτες μωρών – δολοφόνοι.

«Θέλουμε δικαιοσύνη»

«Δεν απονεμήθηκε δικαιοσύνη για τα εγκλήματα που διέπραξαν, γι’ αυτό
διασφαλίζουμε ότι ο κόσμος δεν θα ξεχάσει». Στην Αργεντινή, οι περισσότεροι
από τους στρατιωτικούς που οδηγήθηκαν στα δικαστήρια μετά το 1983 και την
αποκατάσταση της δημοκρατίας από την κυβέρνηση του Ραούλ Αλφονσίν,
επωφελήθηκαν κατόπιν το 1986 και το 1987 από δύο νόμους αμνηστίας και
αποφυλακίστηκαν. Οι υπόλοιποι έλαβαν χάρη με προεδρικό διάταγμα του Κάρλος
Μένεμ το 1988.

Η εθνική επιτροπή που συστήθηκε για να ερευνήσει την τύχη των αγνοουμένων
αποκάλυψε ότι γίνονταν συστηματικά απαγωγές ανδρών, γυναικών και παιδιών, ότι
υπήρχαν 340 καλά οργανωμένα μυστικά κέντρα κράτησης και οι κρατούμενοι
βασανίζονταν και δολοφονούνταν. Ο απερχόμενος πρόεδρος Κάρλος Μένεμ
ισχυρίστηκε ότι τα αρχεία που αφορούσαν στις θηριωδίες καταστράφηκαν από τον
στρατό έπειτα από τον πόλεμο των Φόκλαντ το 1982.

Η Πάουλα ήταν ανάμεσα στα 209 μωρά πολιτικών κρατουμένων στα μυστικά κέντρα
βασανιστηρίων και δόθηκαν με παράνομες υιοθεσίες σε άκληρα ζευγάρια
στρατιωτικών. Είναι επίσης μεταξύ των 64 παιδιών «αγνοουμένων ζευγαριών», που
έπειτα από εξαντλητικές έρευνες από ανθρωπιστικές οργανώσεις, έμαθαν τις
βιολογικές τους ρίζες. Η γιαγιά της είναι αυτή που κατάφερε να ξετυλίξει το
κουβάρι της ιστορίας και να εντοπίσει την εγγονή της. Για να βεβαιωθεί ότι
ήταν πράγματι η χαμένη κόρη τής χαμένης της κόρης, πήγαινε επί μήνες έξω από
το σχολείο της και την παρακολουθούσε. Έμοιαζε στη μητέρα της στο πρόσωπο, στο
ανάστημα, στον τρόπο που περπατούσε… Η 23χρονη σήμερα φοιτήτρια δεν θέλει να
μιλά για το παρελθόν: «Το να συνειδητοποιώ ότι μεγάλωσα αγκαλιάζοντας έναν
άνδρα και μια γυναίκα που συμμετείχαν στο καθεστώς που σκότωσε τους
πραγματικούς μου γονείς, είναι πολύ βαρύ. Είναι επίσης βαρύ το να μιλώ γι’
αυτό». «Τώρα, το μόνο που θέλω είναι να αγωνιστώ για δικαιοσύνη».

Οι ηγέτες της δικτατορίας μπορεί να απαλλάχθηκαν από τις περισσότερες
κατηγορίες που σχετίζονταν με την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όμως
η αμνηστία δεν περιελάμβανε και τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον των
παιδιών. Τρεις δικαστές διενεργούν εδώ και καιρό αγώνα εναντίον εννέα ηγετών
της χούντας κατηγορώντας τους για συστηματικό σχεδιασμό απαγωγής μωρών από τα
θύματα των βασανιστηρίων. Ανάμεσα στους εννέα είναι και ο πρώην πρόεδρος
(1976-78) και στρατηγός Χόρχε Βιντέλα. Βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό και
περιμένει να δικαστεί. Σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι πιθανό να διενεργηθεί
ανοιχτή δίκη τον επόμενο χρόνο. Κατά τους δικαστές, «οι απαγωγές των μωρών
ήταν μία μόνο από τις απεχθείς πράξεις, όμως είναι αυτή που καταδικάστηκε
σφοδρότερα από την κοινωνία της Αργεντινής».

Τους πέταξαν ζωντανούς από αεροπλάνα στον Ατλαντικό

Χόρχε Ραφαέλ Βιντέλα. Μαζί με τον πρώην αρχηγό του Ναυτικού Εμίλιο Μασέρα και
τον Αγκόστι Ορλάντο, αρχηγό της Αεροπορίας, είναι υπεύθυνοι του πραξικοπήματος
που έπαυσε από την εξουσία τη δεύτερη σύζυγο του συνταγματάρχη Περόν,
«Ισαβελίτα». Μόνο την τελευταία εβδομάδα του Μαρτίου του ’76, οπότε και έγινε
το πραξικόπημα, εκατοντάδες άτομα συνελήφθησαν, ενώ περίπου 30.000 άλλα
«εξαφανίστηκαν» τα επόμενα χρόνια. Όταν το ’81 ο Βιντέλα ρωτήθηκε για μια
γυναίκα σε αναπηρική καρέκλα την οποία συνέλαβαν, απάντησε: «Μπορεί κανείς να
γίνει τρομοκράτης όχι μόνο σκοτώνοντας με όπλο ή ενεργοποιώντας μια βόμβα,
αλλά ενθαρρύνοντας άλλους με ιδέες που εναντιώνονται στον δυτικό και
χριστιανικό μας πολιτισμό».

Βιντέλα και Μασέρα κρίθηκαν ένοχοι για ανθρωποκτονίες, βασανιστήρια,
βασανιστήρια που οδήγησαν στον θάνατο και ληστείες και καταδικάστηκαν σε
ισόβια κάθειρξη. Εξέτισαν μόνο τέσσερα χρόνια στη φυλακή και αφέθηκαν
ελεύθεροι αφού «ασκήθηκαν πιέσεις» από τον χώρο των στρατιωτικών. Στον Αγκόστι
επεβλήθη ποινή φυλάκισης 4 1/2 ετών, αλλά επίσης αφέθηκε ελεύθερος νωρίτερα.
Ένας από τους πλέον σκληρούς άνδρες της δικτατορίας ήταν ο Χόρχε Εδουάρδο
Ακόστα ή «η τίγρη». Υπήρξε αρχηγός της Μονάδας Πληροφοριών του Ναυτικού
GT-332, που είχε τη βάση της στη Σχολή Μηχανικών του Ναυτικού (ESMA), ή
αλλιώς, ένα από τα χειρότερα κέντρα βασανιστηρίων. Μαζί με συνεργάτες του
θεωρούνται υπεύθυνοι για 5.000 απαγωγές και δολοφονίες. Πολλά από τα θύματά
τους τα πέταξαν εν ζωή μέσα στον Ατλαντικό από αεροπλάνα του Ναυτικού.

Οι διαδηλώσεις των μαυροντυμένων γυναικών στην Πλάζα ντε Μάγιο την ερχόμενη
Πέμπτη αναμένονται οργισμένες. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος της Αργεντινής Φερνάνδο
Ντε λα Ρούα που προεκλογικά είχε ταχθεί υπέρ του έργου της δικαιοσύνης κατά
των στρατιωτικών που ευθύνονται για τις κλοπές μωρών, τόνισε ότι «καμία ισχύ
δεν θα έχει στην Αργεντινή» η απόφαση του Ισπανού δικαστή Μπαλτάσαρ Γκαρθόν να
εκδώσει διεθνές ένταλμα σύλληψης εναντίον 98 Αργεντινών στρατιωτικών για
γενοκτονία, τρομοκρατικές ενέργειες και βασανιστήρια στη διάρκεια της δικτατορίας.