Βρέθηκε το Φετίχ της… ιστορίας

Οι δύτες δεν χρειάστηκε να βουτήξουν κάτω από τα δεκαπέντε μέτρα για να
συναντήσουν το ιστορικό ναυάγιο του τουρκικού θωρηκτού Φετίχ Μπουλέντ, που
παραμένει από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το 1912, βυθισμένο στα
σκοτεινά νερά του Θερμαϊκού.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.

Γραφείο Βόρειας Ελλάδας

Παρουσία αρχαιολόγου και με τη βοήθεια της ομάδας του Ελληνικού Κέντρου Καταδύσεων γίνονται οι εργασίες γύρω από το ξεχασμένο ναυάγιο

Το ναυάγιο εντοπίστηκε στο σημείο ακριβώς εκείνο που προσδιόριζε με ακρίβεια η
καθ’ όλα λεπτομερής και γλαφυρή περιγραφή του ναυάρχου Βότση στο ημερολόγιο
του πλοίου του: «Το είδα να βγάζει καπνούς από την τσιμινιέρα… και να
βυθίζεται από τη δεξιά πλευρά». Έτσι ακριβώς βρέθηκε και το Φετίχ Μπουλέντ.
«Μπαταρισμένο από τη δεξιά πλευρά», λένε τα μέλη της ομάδας βατραχανθρώπων που
παίρνει μέρος στις εργασίες ανέλκυσης του πλοίου, 87 ακριβώς χρόνια μετά τον
τορπιλισμό και τη βύθισή του στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, σε απόσταση αναπνοής
από τη στεριά. «Ήταν σαν να μας περίμενε κάτω από τα πόδια μας. Τα πρώτα
στοιχεία του ιστορικού ναυαγίου που εντοπίστηκε», όπως αποκαλύπτουν σήμερα «ΤΑ
ΝΕΑ», «ήταν η καπνοδόχος του ιταλικής κατασκευής πλοίου, η θωράκισή του και
τμήμα του καταστρώματός του… Δεν πιστεύαμε στα μάτια μας».

Δεν χωρεί αμφιβολία ότι πρόκειται για το ναυάγιο του τουρκικού θωρηκτού Φετίχ
Μπουλέντ, που τον Οκτώβριο του 1912 είχε αγκυροβολήσει στο λιμάνι της
Θεσσαλονίκης με τα κανόνια του στραμμένα προς τη δυτική είσοδο της πόλης και
με εντολές να εμποδίσει την προέλαση των ελληνικών στρατευμάτων. «Είμαστε
απολύτως σίγουροι ότι βρισκόμαστε πάνω στο Φετίχ», λέει ο Κώστας Νιζάμης
επικεφαλής της ομάδας του Ελληνικού Κέντρου Καταδύσεων που πραγματοποιεί την
επιχείρηση σε συνεργασία με το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού.

«Η καπνοδόχος είναι χαρακτηριστική, όπως περιγράφεται στα ιστορικά κείμενα.
Έχουμε βρει και ένα πυρότουβλο στο οποίο αναγράφεται η εταιρεία που
κατασκεύασε το πλοίο στην Ιταλία. Η επένδυση του πλοίου, καθώς και το γεγονός
ότι είναι πριτσινωτό, δηλαδή γεμάτο καρφιά, αποτελούν στοιχεία που πιστοποιούν
ότι πρόκειται για το θρυλικό ναυάγιο του τουρκικού πλοίου…».

Η προσοχή των δυτών στην πρώτη φάση της επιχείρησης, που άρχισε στις 25
Οκτωβρίου, έχει στραφεί στην καπνοδόχο του και στο κατάστρωμα. Τα κομμάτια του
πλοίου που δεν έχουν μπει στο βυθό είναι καλυμμένα με χιλιάδες
μικροοργανισμούς και έχουν παραμορφώσει τα σχήματά του. Εκείνα όμως που
βρίσκονται θαμμένα στο βυθό διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση.

Σύμφωνα με ορισμένα στοιχεία που διαθέτουν οι ερευνητές, το Φετίχ Μπουλέντ
ίσως να δέχθηκε κάποιες αφαιρέσεις στη διάρκεια της δεκαετίας του ’50, κάτι
που ωστόσο δεν είναι ακόμη σε θέση να διαπιστώσουν.

Οι εργασίες γύρω από το ξεχασμένο ναυάγιο του Θερμαϊκού γίνονται παρουσία
αρχαιολόγου της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων. «Οι εντολές που έχουμε είναι να
ανελκύσουμε το πλοίο και να δούμε τι μπορεί να σωθεί απ’ αυτό», αναφέρει ο κ.
Νιζάμης που συμπληρώνει ότι «σε πρώτη φάση η αποστολή μας είναι διερευνητική».

Δεν είναι δυνατόν να ανελκυστεί ολόκληρο

Όσο και αν φαίνεται παράξενο η διαδικασία της ανέλκυσης του Φετίχ Μπουλέντ από
το βυθό του λιμανιού της Θεσσαλονίκης ανακινήθηκε από έναν ιδιώτη που δείχνει
τεράστια αγάπη για τη θάλασσα, την πόλη και την ιστορία της. Παρά τις
εκκαθαρίσεις του λιμανιού από ναυάγια κατά τη διετία 1947-1949 το τουρκικό
πλοίο δεν ανελκύσθηκε τότε με το αιτιολογικό ότι η θέση στην οποία βρισκόταν
δεν εμπόδιζε την ναυσιπλοϊα.

Ο κ. Αργύρης Μαλτσίδης, Θεσσαλονικιός μηχανικός, τον Οκτώβριο του 1997 ανέλαβε
την πρωτοβουλία και με επιστολή του προς τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Άκη
Τσοχατζόπουλο του υπενθύμιζε την ύπαρξη του ναυαγίου στο λιμάνι της πόλης: «Η
ανταπόκριση υπήρξε άμεση. Ο υπουργός έστειλε τον Νοέμβριο του 1997 μέλη ομάδας
υποβρυχίων καταστροφών στη Θεσσαλονίκη τα οποία εντόπισαν το ακριβές σημείο
του ναυαγίου. Παράλληλα με τον κυματοθραύστη του λιμανιού απέναντι ακριβώς από
το Λιμεναρχείο. Πιστεύω πάντως ότι η αποκάλυψη του συνόλου του πλοίου θα είναι
χρονοβόρα καθώς το σκάφος έχει 70 μέτρα μήκος και είναι βυθισμένο τουλάχιστον
4-5 μέτρα στο βυθό. Θεωρώ επίσης ότι δεν θα είναι εφικτό να ανελκυστεί όλο,
αλλά ορισμένα χαρακτηριστικά σημεία του, όπως ο οπλισμός του, και κομμάτια του
να σταλούν είτε στο μουσείου της Θεσσαλονίκης, είτε, εάν βρίσκονται σε καλή
κατάσταση, να εκτεθούν δίπλα στο άγαλμα του Βότση».

Το κατόρθωμα του ναυάρχου Βότση

Το κατόρθωμα του ελληνικού τορπιλοβόλου υπ’ αρ. 11, με κυβερνήτη τον
υποπλοίαρχο Ν. Βότση, πέρασε στην ιστορία. Το βράδυ της 18ης Οκτωβρίου 1912,
όταν η Στρατιά προχωρούσε προς τα Γιαννιτσά, ο Βότσης μπήκε στο λιμάνι της
Θεσσαλονίκης, αφού πέρασε μπροστά από τουρκικά πολυβολεία στο Καραμπουρνού ­
που δεν τον αντιλήφθηκαν ­ και με δύο τορπίλες βύθισε το τουρκικό Φετίχ ι
Μπουλέντ που ήταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι.

Τα στοιχεία αναφέρουν ότι το θωρηκτό είχε μήκος 72 μέτρα, πλάτος 12, εκτόπισμα
2.710 τόνους και διέθετε 15 τηλεβόλα, εκ των οποίων τα 3 είχαν μεταφερθεί στο
Καραμπουρνού. Είχε δυνατότητα ανάπτυξης ταχύτητας έως και 13,5 μιλίων την ώρα
και διέθετε θώρακα 230 χιλιοστών.