Αγκάθια στις σχέσεις Αθήνας – Ουάσιγκτον από την επίσκεψη

Τριβές στις σχέσεις Αθήνας – Ουάσιγκτον δημιουργεί το πρόγραμμα και το
περιεχόμενο της επικείμενης επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου Μπιλ Κλίντον
στην Αθήνα.

Τα φαινόμενα απατούν. Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ Νίκολας Μπερνς αποχωρεί χαμογελαστός από το Μέγαρο Μαξίμου μετά τη συνάντηση με Σημίτη. Στις σχέσεις όμως Αθήνας – Ουάσιγκτον υπάρχουν αγκάθια

Ταυτοχρόνως η κυβέρνηση με χθεσινοβραδινή ανακοίνωσή της επιχειρεί να
αποδραματοποιήσει την επίσκεψη και να περιορίσει τις προσδοκίες, στέλνοντας ­
όπως έλεγαν κυβερνητικές πηγές ­ διπλό μήνυμα: και στους Αμερικανούς, αλλά και
σε όσους αντιδρούν στην παρουσία του κ. Κλίντον στην Αθήνα.

Αξίζει, μάλιστα, να σημειωθεί ότι η ανακοίνωση κάνει ιδιαίτερη και
προβεβλημένη αναφορά στο Κυπριακό, τονίζοντας ότι «παραμένει άλυτο, παρά τις
επανειλημμένες αποφάσεις του ΟΗΕ» ­ κι ότι για αυτό η κυβέρνηση «θα
παρουσιάσει τις θέσεις της». Εκφράζεται ακόμα η… ελπίδα ότι οι συζητήσεις
που θα γίνουν στην Αθήνα θα οδηγήσουν «και στην εξαγωγή κοινών συμπερασμάτων».

Το θέμα της επίσκεψης όπως κι η αντιμετώπιση των κινητοποιήσεων διαμαρτυρίας
που έχουν προγραμματισθεί απασχόλησαν και τη συνάντηση που είχε ο Πρωθυπουργός
με τον Αμερικανό πρέσβη Νίκολας Μπερνς.

Ενοχλήθηκε

Μάλιστα, ο Πρωθυπουργός φέρεται να ενοχλήθηκε, διότι ο κ. Μπερνς ρώτησε εάν η
κυβέρνηση «έχει τον έλεγχο» των κινητοποιήσεων που θα γίνουν. Ο κ. Σημίτης
απάντησε πως η Ελλάδα είναι μια δημοκρατική χώρα ­ κι ως εκ τούτου δεν τίθεται
θέμα απαγόρευσης των διαμαρτυριών ­ ενώ τόσο η επίσκεψη όσο κι η μετακίνηση
του κ. Κλίντον δεν θα συναντήσουν το παραμικρό πρόβλημα.

Την ίδια στιγμή, τριβές παρουσιάζονται στις σχέσεις ΗΠΑ – Ελλάδας, με αφορμή
την επίσκεψη. Το πρώτο πρόβλημα μεταξύ των δύο πλευρών εκδηλώθηκε με επίκεντρο
το επιχειρηματικό συμπόσιο στο οποίο θα μιλήσει ο κ. Κλίντον. Η ελληνική
πλευρά είχε προτείνει ως χώρο διοργάνωσης τη Θεσσαλονίκη ­ αλλά η Ουάσιγκτον
το απέρριψε. Κατόπιν αυτού, το συμπόσιο θα γίνει μεν στην Αθήνα, αλλά οι δυο
πλευρές διαφωνούν για το περιεχόμενό του: η Ελλάδα επιθυμεί η έμφαση να είναι
στα Βαλκάνια, με επιχειρηματίες από όλες τις χώρες της περιοχής. Ο Λευκός
Οίκος επιθυμεί να υπάρχει ένα «τμήμα» του συμποσίου αφιερωμένο στην
ελληνοτουρκική προσέγγιση ­ με Έλληνες και Τούρκους επιχειρηματίες ή νέους ή
δημοσιογράφους να συνομιλούν σε χωριστή αίθουσα και τον κ. Κλίντον να
«ευλογεί» το όλο σκηνικό.

Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι ο κ. Κ. Σημίτης είναι εντελώς αντίθετος σε μια
τέτοια εξέλιξη ­ και δεν επιθυμεί να παρουσιασθεί μια εικόνα «υιοθεσίας» των
ελληνοτουρκικών σχέσεων από τους Αμερικανούς. Αντιθέτως, θέλει η έμφαση της
επίσκεψης εν γένει να μεταφερθεί στα διμερή θέματα.

Για τις βάσεις

Και σε αυτό το «γήπεδο», όμως, σημειώνονται τριβές. Η προγραμματισμένη να
υπογραφεί στην Αθήνα «συνολική τεχνική συμφωνία» δεν φαίνεται να πηγαίνει και
πολύ καλά. Πρόκειται για μια συμφωνία που ρυθμίζει το καθεστώς και τη συνέχεια
των πρώην αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή διεξάγεται στην
Ουάσιγκτον ο 5ος γύρος των διαπραγματεύσεων, στη διάρκεια του οποίου
παραμένουν τα προβλήματα. Κατ’ αρχήν, η ελληνική πλευρά θέλει να υπάρχει
ακροτελεύτιο άρθρο, το οποίο θα ορίζει ότι αυτή η συμφωνία εγκολπώνει και
υπερβαίνει όλες τις προηγούμενες. Η αμερικανική πλευρά δεν επιθυμεί κάτι
τέτοιο, αν και της έχει τονισθεί ότι στα τελευταία 50 χρόνια οι σχέσεις των
δύο χωρών έχουν εξελιχθεί και προσδιορίζονται πλέον από ισοτιμία.

Οι Αμερικανοί ζητούν επίσης να αποζημιωθούν οικονομικά για τις εγκαταστάσεις
που έχουν αφήσει στο Ελληνικό και τη Νέα Μάκρη ­ κάτι που η ελληνική πλευρά
δεν συζητεί.

Κάτι που δεν συζητεί η ελληνική πλευρά είναι κι η απαίτηση των Αμερικανών να
εξαιρούνται από τον ΦΠΑ ακόμη κι οι ελληνικές εταιρείες που μετέχουν σε έργα
υποδομής στις βάσεις ­ κάτι που παραβιάζει, άλλωστε, και το κοινοτικό δίκαιο.

Τέλος, η Αθήνα επιθυμεί και την οριστική ρύθμιση του καθεστώτος ετεροδικίας.
Μέχρι στιγμής, οι Αμερικανοί που εργάζονται στις εγκαταστάσεις των ΗΠΑ με ένα
απλό πιστοποιητικό, ότι ήταν «εν υπηρεσία (on duty)», δικάζονται από την
αμερικανική Δικαιοσύνη και όχι την ελληνική. Αυτό το καθεστώς κρίνεται πλέον
απαράδεκτο μεταξύ ισότιμων χωρών.

Το Βαλκανικό

Έτερο σημείο τριβής αποτελεί και το θέμα της βαλκανικής πολιτικής μετά το
τέλος του πολέμου στο Κόσοβο. Η ελληνική πλευρά θα ήθελε μια επιβεβαίωση της
προσήλωσης στο status quo και το απαραβίαστο των συνόρων. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον
το τελευταίο διάστημα δείχνει να έχει κάνει μια στροφή, και στους σχεδιασμούς
της να μην αποκλείει πλέον την ύπαρξη ενός ανεξάρτητου Κοσόβου.

Και, βέβαια, ερωτηματικά προκαλεί στην Αθήνα κι η αμερικανική διαρροή στη
Λευκωσία, 15 μέρες πριν από την επίσκεψη, ότι η Ουάσιγκτον υποστηρίζει τη
φόρμουλα «έναρξη συνομιλιών για το Κυπριακό ­ άρση του ελληνικού βέτο για την
υποψηφιότητα της Τουρκίας, στο Ελσίνκι». Διπλωματικές πηγές τόνιζαν ότι οι
θέσεις της Αθήνας είναι δεδομένες και διατυπωμένες ­ και προβλέπουν
συγκεκριμένες προϋποθέσεις από τους «15» της Ε.Ε.

Το οργανωτικό και πρακτικό μέρος της επίσκεψης Κλίντον θα τεθεί και στην
αυριανή σύσκεψη που θα γίνει στο υπουργείο Εξωτερικών, με τη συμμετοχή περίπου
30 Αμερικανών και ισάριθμων Ελλήνων. Εκεί θα συζητηθούν θέματα ασφαλείας,
μετακινήσεων, διαμονής κ.λπ. Πάντως, Αθήνα και Ουάσιγκτον προσανατολίζονται τη
δεύτερη μέρα της επίσκεψης να υπάρξει δείπνο, σε «κανονικό μέρος» ­ δηλαδή,
όχι στην πρεσβευτική κατοικία ή το Μέγαρο Μαξίμου ­ με τη συμμετοχή των κ.κ.
Κλίντον και Σημίτη και των συζύγων τους κι ενδεχομένως της κ. Ολμπράιτ και του
κ. Παπανδρέου.

Η Κυβερνητική Επιτροπή

Η επίσκεψη Κλίντον και το διαφαινόμενο κλίμα που δημιουργείται απασχόλησαν και
την Κυβερνητική Επιτροπή, που συνεδρίασε υπό την προεδρία του Πρωθυπουργού.
Επιβεβαιώθηκε ότι η Αθήνα επιθυμεί μια ισότιμη σχέση με την Ουάσιγκτον, ότι οι
ελληνοαμερικανικές σχέσεις είναι σε πολύ καλό επίπεδο, όπως σε καλό επίπεδο
είναι κι η συνεργασία των δύο χωρών στα Βαλκάνια. Η επίσκεψη του Αμερικανού
προέδρου αποτελεί ευκαιρία προβολής των ελληνικών απόψεων και θέσεων,
συμφώνησαν τα κυβερνητικά στελέχη ­ ενώ η ίδια η επίσκεψη δεν πρέπει «ούτε να
δαιμονοποιείται ούτε να αντιμετωπίζεται απαξιωτικά», όπως έλεγε κυβερνητική πηγή.

«Δεν ταιριάζει στην Ελλάδα η πολιτική του απομονωτισμού και η απουσία της από
το διεθνές γίγνεσθαι. Απαιτείται η ενεργός παρουσία μας για την προώθηση των
εθνικών ζητημάτων και σ’ αυτό αποσκοπούν και οι συναντήσεις του Προέδρου της
Δημοκρατίας και του Πρωθυπουργού», αναφέρει η κυβερνητική ανακοίνωση.