ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το κόμμα έχει ψυχή;

Τα περιθώρια στενεύουν. Οι μηχανές και οι μηχανισμοί πήραν μπρος. Πάμε για
εκλογές ή καλύτερα μπήκαμε στη δίνη των καθημερινών αναμετρήσεων. Ό,τι λέει ο
ένας θα του απαντάει αμελλητί ο άλλος και ό,τι πράττει ο αποκεί θα αμφισβητεί,
θα «ξεκαρφώνει» ο αποδώ.

Την ώρα που ο καθοδηγητής ανέλυε τις θέσεις της Κεντρικής /
Επιτροπής για το συνέδριο του Κόμματος η ψυχή μου χασμουρήθηκε

Δ. Κοσμόπουλου, Στην κόκκινη πλατεία

Σε τακτά χρονικά διαστήματα κάποιος θα σφυρίζει time out, θα ξαποσταίνουν οι
μονομάχοι για να μελετήσουν τα γκάλοπ και ύστερα από λίγο φτου κι απ’ την
αρχή! Την ίδια ώρα «μετακινήσεις» αξιωματικών ή μικρών διμοιριών από το ένα
στρατόπεδο στο άλλο θα δίνουν αφορμή για σχόλια, ενώ περισπούδαστα άρθρα
πολιτικών αναλυτών (με «λούκια» στη μια ή την άλλη πλευρά) θα ιδεολογικοποιούν
τη διαμάχη, την πάλη εξουσίας. Εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα. Ότι
πρόκειται για πάλη εξουσίας επί ανθρώπων και όχι για μια κοινωνικοπολιτική
αντιπαράθεση ιδεών, απόψεων, οραμάτων για τον άνθρωπο. Είναι φανερό ότι και οι
μεν και οι δε (ανεξάρτητα από προσωπική ιστορία ή αξία ή εντιμότητα) κινούνται
στον ίδιο χώρο (=καπιταλισμό με ανθρωπόμορφο πρόσωπο) και με τον ίδιο στόχο
(=διασφάλιση της εξουσίας, οιωνεί κληρονομική μεταβίβασή της, διαμόρφωση μιας
σταθερής πολιτικής ελίτ).

Μπορεί να αμφισβητούν κατά περίοδο και κατά περίσταση ο ένας τον άλλο, στην
ουσία όμως δεν διακινδυνεύουν· ούτε τις δομές που τους ανέδειξαν να
αναθεωρήσουν ούτε τις δομές που οι ίδιοι έφτιαξαν να «απελευθερώσουν». Οι κάθε
είδους εκλογές στη χώρα μας μοιάζει περισσότερο να αφορούν τους ευθέως
εμπλεκόμενους υποψηφίους (ωσάν να επρόκειτο για ένα εσωτερικό θέμα οργάνωσης)
παρά να συγκιν(ητοποι)ούν και να πείθουν τους πολίτες. Τι σημασία π.χ. έχει το
αν ένας δηλωμένος «προεδρικός» εν όψει Μαρτίου προσχώρησε στο εκσυγχρονιστικό
στρατόπεδο ή αν ένας «ψηλορείτικος» κατέβηκε στα πεδινά της Ρηγίλλης; Τι
προσφέρουν στα κοινά δύο βουλευτές που καβγαδίζουν για το ποιος θα μιλήσει
τελευταίος σε μια πολιτική εκπομπή;

Τι αλλάζει στη ζωή μας όταν ανασυντάσσονται οι κομματικές λεγεώνες από την
στιγμή που ξέρουμε καλά ότι πολλοί στρατολογημένοι είναι φύσει προδότες ή
εξωμότες και ότι ουδείς πιστεύει στην ανα-συγκρότηση της κοινωνίας αλλά
σύρεται σκεπτόμενος κυρίως τη δική του, προσωπική αναβάθμιση;

Τα κόμματα ­ ιδίως τα μεγάλα ­ με τον τρόπου που (δεν) λειτουργούν, με τις
αρχές που (δεν) έχουν, με τη δεοντολογία που (δεν) τηρούν, δεν ελκύουν οπαδούς
ή στελέχη. Καθώς όμως είμαστε μικρή χώρα με περιορισμένες (και ελεγχόμενες)
διόδους επιβίωσης ή επιτυχίας, ο πονηρούλης μεσο-αστός κρατάει αυτή την πόρτα
ανοιχτή, ο ανασφαλής αστός μισοανοίγει και την απέναντι πόρτα, ενώ ο υπεράνω
ανοιγοκλείνει όλες τις πόρτες κατά βούληση.

Το Κόμμα – πόρτα, το κόμμα – Intranet (ενδοδίκτυο), το κόμμα – άδειο
πουκάμισο. Κι όμως, η ελληνική κοινωνία σφύζει από ζωή κι από γεγονότα.
Παρά-ξενα φαινόμενα, πολύ-χρωμα αισθήματα, τεχνο-λογικά επιτεύγματα περιμένουν
να τα προσέξουμε, να σκύψουμε πάνω τους, να τα γνωρίσουμε, να τα κατανοήσουμε.

Κι όμως, τόσοι όμορφοι, ζεστοί, καλοσυνάτοι άνθρωποι, κυκλοφορούν δίπλα μας,
γράφουν ποιήματα, ζωγραφίζουν τη νιότη, τραγουδούν την αγάπη. Κι όμως, τόσες
ιδέες, τόσες σκέψεις, τόσες πρωτοβουλίες γεννιούνται πλάι μας, ταξιδεύουν από
στόμα σε στόμα κι από γειτονιά σε γειτονιά και κάνουν την καθημερινότητα πιο
υποφερτή, ίσως και πιο γλυκιά.

Στα κόμματα – κάστρα τίποτα από αυτά δεν φθάνει ποτέ. Οι φρουροί και οι
σαλπιγκτές, οι κυρίες των τιμών και οι αυλοκόλακες, οι στρατηγοί και οι
γελωτοποιοί ζουν στον δικό τους, περιχαρακωμένο χώρο. Μονομαχούν και
σκιαμαχούν για ένα «βασίλειο» όπου κανείς υπήκοος δεν τους υπακούει, για μια
«πίστη» όπου κανείς πιστός δεν τους πιστεύει, για ένα «μέλλον» όπου κανείς
μελλοντολόγος δεν ρισκάρει να το προβλέψει.

Τα κόμματα τα ελέγχουν οι κομματ-άρχες, τους στρατούς διοικούν οι στρατ-άρχες,
τα ΜΜΕ διευθύνουν οι καναλ-άρχες και τον πλανήτη κυβερνάει ο πλανητ-άρχης. Τι
μένει λοιπόν για μας; Απλούστατα, ο κόσμος ολόκληρος. Αυτός ο υπέροχος κόσμος
που δεν καθοδηγείται, δεν εμπαίζει, δεν απειλεί, δεν πισωμαχαιρώνει. Αυτός ο
αληθινός κόσμος των καθαρών προσώπων και των γνήσιων πραγμάτων της ελληνικής
κοινωνίας στον οποίο αξίζει να χαρίσουμε την ψυχή μας, παίρνοντάς την πίσω απ’
αυτούς που μόνο την ψήφο μας κυνηγούν και θέλουν.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.