ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ήταν μονάχα ποιητής

«Δεν έχω κανένα επάγγελμα: τουτέστιν, είμαι μονάχα ποιητής». Ραφαέλ
Αλμπέρτι, 1931.

Αλμπέρτι και Πασιονάρια. Δύο θρυλικές μορφές στο ισπανικό Κοινοβούλιο, τον Ιούλιο του 1977

Οι νεκρολογίες των τελευταίων ημερών για τον Αλμπέρτι αναφέρονται συνήθως στον
«τελευταίο ποιητή της γενιάς του ’27» ή σε έναν από τους τελευταίους μάρτυρες
της ευρωπαϊκής κουλτούρας αυτού του αιώνα. Ο μεγάλος Ισπανός ποιητής, που
αποχαιρέτησε τη ζωή την περασμένη Πέμπτη σε ηλικία 97 ετών, ήταν όμως πάνω απ’
όλα ένας από τους τελευταίους ρομαντικούς που πίστευαν ότι μέσα από την τέχνη
τους μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Αυτή η πεποίθηση, αυτή η ανάγκη,
υπαγόρευσε όλες του τις επιλογές. Στο κίνημα των σουρεαλιστών βρήκε ένα μέσο
να διαμαρτυρηθεί κατά των συμβάσεων της αστικής τάξης και να συγκρουστεί με
την καθεστηκυία τάξη. Μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος έγινε το 1931 όχι
επειδή ήταν μαρξιστής, αλλά για να πολεμήσει την τάξη στην οποία ανήκε.

Όταν ξεσπά ο ισπανικός εμφύλιος, το 1936, ο ποιητής βγαίνει στον δρόμο. Όπως
γράφει ο Πάμπλο Νερούδα, «ο Αλμπέρτι ρίχνεται με πάθος στην υπόθεση των
καταπιεσμένων και η ζωή του καθοδηγείται πλέον από την υπέροχη επαναστατική
του πίστη». Ιδρύει τη Συμμαχία αντιφασιστών διανοουμένων. Εκδίδει το περιοδικό
«Ο γαλάζιος κόσμος», που το μοιράζει στα χαρακώματα. Κάτω από τις εμπρηστικές
βόμβες, προστατεύει και σώζει μαζί με τον Πικάσο τους πιο αξιόλογους πίνακες
του Μουσείου Πράδο. Πολεμά με το 5ο Σύνταγμα, δίνοντας ταυτόχρονα παραστάσεις
με το «θέατρο του αντάρτικου» που έχει ιδρύσει. Κι όταν διαπιστώνει ότι ο
κομμουνιστικός του ενθουσιασμός τον απομάκρυνε από τους παλιούς του φίλους,
γράφει γι’ αυτούς: «Είδα πτώματα να κάθονται νωθρά σε τραπέζια καφενείων/ με
τα λεφτά και τα κορμιά τους να σαπίζουν στις καρέκλες τους/ οι φίλοι μου ήταν
έτοιμοι, χωρίς να δώσουν τίποτα σε αντάλλαγμα/ να εισπράξουν τον μισθό που
ήταν ο θάνατος των άλλων».

Ύστερα ήλθε η εξορία. Γαλλία, Αργεντινή, Ιταλία. Κι όταν επέστρεψε το 1977 στη
χώρα του, κατάλαβε αμέσως ότι κάτι είχε αλλάξει. «Έφυγα από την Ισπανία με τη
γροθιά σφιγμένη και επιστρέφω με το χέρι απλωμένο, σε ένδειξη συμφιλίωσης»,
είπε σε εκατοντάδες μέλη του κόμματος που τραγουδούσαν τη Διεθνή και φώναζαν
«Το βλέπεις, το νιώθεις, ο Αλμπέρτι είναι εδώ». Δέχθηκε να θέσει υποψηφιότητα
για βουλευτής και έκανε μια παθιασμένη προεκλογική εκστρατεία: «Ανδαλούσιοι,
σηκώστε/ στους ψηλούς σας ώμους/ τον ήλιο της ελευθερίας». Τέσσερις μήνες όμως
μετά την εκλογή του επέστρεψε στη φυσιολογική του θέση: ξανάγινε ποιητής του δρόμου.

Προς το τέλος της ζωής του, ο Ραφαέλ Αλμπέρτι έστειλε το εξής μήνυμα στον
κόσμο: «Η ποίηση πρέπει να είναι κατανοητή σε όλους, ακόμη κι αν λέει πράγματα
συχνά δύσκολα και μυστηριώδη. Είναι μια τέχνη που φέρνει τους ανθρώπους σε
επαφή τον έναν με τον άλλο, που τους κάνει να επικοινωνούν. Η ποίηση είναι το
ωραιότερο πράγμα του κόσμου. Αν εξαφανιστεί, θα εξαφανιστεί και ο άνθρωπος».
Αιωνία του η μνήμη.