ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οπαδός του Ζοσπέν

Αφού περιέγραψε με διαύγεια και σθένος τον αιώνα που κλείνει, έρχεται τώρα
να μιλήσει γι’ αυτά που μας περιμένουν. Και να δηλώσει οπαδός του Λιονέλ Ζοσπέν.

Έρικ Χόμπσμπομ. «Παραμένω κομμουνιστής γιατί οι ανισότητες τόσο στο εσωτερικό των κρατών όσο και μεταξύ του πλούσιου και του φτωχού κόσμου εξακολουθούν να αυξάνονται» (σκίτσο του Pericoli από τη «Ρεπούμπλικα»)

Στην εποχή της γενικευμένης αβεβαιότητας, ο Έρικ Χόμπσμπομ καταθέτει μερικές
πολύτιμες βεβαιότητες. Πρώτον: η Αριστερά υπάρχει. Όπως λέει σε συνέντευξή του
στον Ιταλό δημοσιογράφο Αντόνιο Πολίτο που κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες σε
βιβλίο με τίτλο «Συνέντευξη για τον νέο αιώνα» (εκδ. Laterza), η Αριστερά
υπάρχει επειδή εξακολουθεί να υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην Αριστερά και τη
Δεξιά. Όσο κι αν τις τελευταίες δεκαετίες το περιεχόμενο της Αριστεράς έχει
αλλάξει, αυτό που έχει μείνει αναλλοίωτο, τουλάχιστον στις ανεπτυγμένες χώρες,
είναι ο ελάχιστος κοινός ιδεολογικός παρονομαστής που εμπνέει τις διάφορες
εκδοχές της Αριστεράς: η αναφορά σε μια επανάσταση, είτε πρόκειται για την
αγγλική, την αμερικανική, τη γαλλική ή τη ρωσική. Την επαναστατική αυτή
παράδοση δεν την έχει η Δεξιά, παρ’ όλο που το πιο μοντέρνο κομμάτι της έχει
υιοθετήσει έννοιες όπως η συνταγματική κυβέρνηση.

Η διάκριση που δεν ισχύει πλέον είναι εκείνη που συνδέει τη Δεξιά με την τάξη
και την Αριστερά με την πρόοδο. Κι αυτό, λέει ο 82χρονος Βρετανός ιστορικός,
επειδή τα τελευταία 20-30 χρόνια έχει εμφανιστεί στους κόλπους της Αριστεράς
ένα νέο ρεύμα το οποίο είναι ντε φάκτο συντηρητικό, αφού υποστηρίζει τη
διατήρηση του στάτους κβο. Οι Πράσινοι, για παράδειγμα, θέλουν να σταματήσουν
την οικονομική και τεχνολογική πρόοδο, ή τουλάχιστον να την ελέγξουν.
Επιπλέον, η Αριστερά βρίσκει όλο και πιο δύσκολο να συμβιβάσει την απαίτηση
της ατομικής ελευθερίας με τη μάχη για τη συλλογική απελευθέρωση.

Βεβαιότητα δεύτερη: εις πείσμα της κ. Θάτσερ, υπάρχει και η κοινωνία. Και
μάλιστα, υπάρχουν πράγματα που θέλει η κοινωνία και δεν μπορούν να παρασχεθούν
παρά μόνο με συλλογικό τρόπο, μέσα από την αναζήτηση του γενικού συμφέροντος.
Ακόμη και οι συντηρητικοί κληρονόμοι της «Σιδηράς Κυρίας» εγκαταλείπουν τώρα
την τυφλή πίστη στην ελεύθερη αγορά και αναγνωρίζουν ότι η υγεία, η εκπαίδευση
και η φροντίδα των ηλικιωμένων αποτελούν βασικές αποστολές του κράτους και του
δημόσιου τομέα.

Βεβαιότητα τρίτη: από τις τρεις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης, η ελευθερία
και η ισότητα εξακολουθούν να είναι παρούσες. Μόνο η αδελφοσύνη έχει χάσει την
αποτελεσματικότητά της. Στις σημερινές συνθήκες, βέβαια, το μέγιστο που μπορεί
να πει η Αριστερά είναι εκείνο που είπε ο Ζοσπέν: αναγνωρίζουμε ότι η αγορά
είναι ένα ουσιαστικό στοιχείο της οικονομίας, ο ρόλος της στη δημιουργία του
πλούτου μπορεί να είναι αποφασιστικός, αλλά δεν μπορούμε να δεχθούμε μια
κοινωνία της αγοράς. Ακόμη και η κυβέρνηση των Εργατικών στην Αγγλία θα ήθελε
να προβεί σε μια ανακατανομή του πλούτου, αλλά ο αρχηγός της, μια «Θάτσερ με
παντελόνι», έχει άλλη γνώμη. Όσο για τον Κλίντον, δεν αποτελεί μια σοβαρή
προσωπικότητα του 20ού αιώνα. Ο Ρήγκαν ήταν πολύ σημαντικότερος απ’ αυτόν.