Οι εμφύλιοι πόλεμοι στην Ευρώπη του 20ού αιώνα

Τι κοινό είχε ο ελληνικός με τον ισπανικό και τον ρωσικό εμφύλιο πόλεμο;
Μπορεί να χαρακτηρίσει κανείς την αντίσταση στη Δυτική Ευρώπη ως μορφές
εμφυλίου πολέμου; Ποιος ήταν ο ρόλος της Κομιντέρν; Πόσο κρίσιμες ήταν οι
πρώτες μεταπολεμικές εκλογές στην Ευρώπη; Και κατά πόσο συνιστά ο εμφύλιος
πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία τη δεκαετία του ’90 μια αντιπαράθεση στα πρότυπα
εκείνων της δεκαετίας του ’40; Ποια είναι τέλος πάντων τα χαρακτηριστικά των
εμφυλίων του εικοστού αιώνα;

Τέτοια ερωτήματα πραγματεύεται το συνέδριο «Οι εμφύλιοι πόλεμοι στην Ευρώπη
του 20ού αιώνα», που θα γίνει από 18 έως 20 Νοεμβρίου στο αμφιθέατρο «Σάκη
Καράγιωργα», στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, με τη συμμετοχή ιστορικών από 8 χώρες.

Οι μηχανισμοί

Σκοπός του είναι να μελετηθούν οι ευρωπαϊκοί εμφύλιοι και μέσα από την
συγκριτική οπτική να αναδειχθούν οι κοινωνικοί μηχανισμοί που λειτούργησαν στη
διάρκειά τους, καθώς και οι συμπεριφορές, οι ιδεολογικές συνιστώσες και οι
διεθνείς συναρτήσεις στο πλαίσιο των οποίων αυτοί εκδηλώθηκαν. Η συγκριτική
οπτική δεν εξηγεί τα πάντα, διευκολύνει όμως να κατανοηθεί η φύσις του
εμφυλίου, «ενός πολέμου μεταξύ γειτόνων» (Αντώνης Λιάκος). Επίσης το πώς
διαμορφώνονται οι κοινωνικές λογικές που οδηγούν στους εμφυλίους, καθώς και
την ανάδειξη των ομοιοτήτων και των αποκλίσεων (Φίλιππος Ηλιού). 50 χρόνια από
το τέλος του ελληνικού και 60 από το τέλος του ισπανικού εμφυλίου, τα
φαινόμενα της θεσμικής «ώρας μηδέν» των ευρωπαϊκών κοινωνιών δεν απασχολεί
μόνο τους ιστορικούς αλλά και όποιον αντιλαμβάνεται ότι η Ευρώπη περνάει μια
θεσμική κρίση με άγνωστη κατάληξη.

Οι διοργανωτές

Το συνέδριο συνδιοργανώνουν τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, το
Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνικής Ιστορίας (Άμστερνταμ), το ίδρυμα Φελτρινέλι
(Μιλάνο), το Κέντρο Μεσογειακών Σπουδών (Νάπολι) και το τμήμα Πολιτικής
Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Οι ιστορικοί Ιωάννα
Παπαθανασίου, Αντώνης Λιάκος και Φίλιππος Ηλιού παρουσίασαν το πρόγραμμα, που
περιλαμβάνει τις εξής θεματικές ενότητες: Προβληματισμοί και τεκμήρια, Οι
Εμφύλιοι Πόλεμοι στην Ευρώπη, Αντίσταση και Εμφύλιοι Πόλεμοι, Οι Λογικές της
Βίας και Αναδρομές και Προεκτάσεις. Στους εισηγητές συγκαταλέγονται ο Gabriele
Ranzato, ο Kyrill Anderson (Διευθυντής του Ρωσικού Κέντρου Συντήρησης και
Μελέτης Τεκμηρίων Σύγχρονης Ιστορίας), ο John Iatrides, ο Claudio Pavone, o
Philippe Buton, o Jose Gotovic, o Zagorka Golubovic, ο Jose Gotovic, o Olivier
Wieviorka, o Edward Malefakis, o Philipp Minehan, o Alexander Shubin, o
Φίλιππος Ηλιού, ο Ηλίας Νικολακόπουλος, η Τασούλα Βερβενιώτη, ο Γιώργος
Μαργαρίτης, ο Άγγελος Αλεφάντης, η Ιωάννα Παπαθανασίου, η Φωτεινή
Κωνσταντοπούλου, ο Θανάσης Σφήκας, ο Στάθης Καλύβας, ο Πολυνέρης Βόγλης, ο
Τάσος Σακελλαρόπουλος και η Ρίκι Βαν Μπουσχότεν. Στη διάρκεια του συνεδρίου θα
λειτουργήσει έκθεση του περιοδικού «ΑΝΤΙ» με τεκμήρια και φωτογραφίες από τον
εμφύλιο. Το Σάββατο θα υπάρξουν προβολές αρχειακού κινηματογραφικού υλικού από
τις Ταινιοθήκες της Ελλάδος και της Ισπανίας.