8 συμφωνίες, αλλά και επιφυλάξεις

Οκτώ συμφωνίες βρίσκονται στο τραπέζι του ελληνοτουρκικού διαλόγου και η
Αθήνα ελπίζει ότι σύντομα ­ ενδεχομένως μέχρι τον Δεκέμβριο ­ θα είναι δυνατή
η υπογραφή τους από τον Γιώργο Παπανδρέου και τον Ισμαήλ Τζεμ. Την ίδια στιγμή
ξεκινά η δεύτερη φάση της ευρωπαϊκής περιοδείας του κ. Παπανδρέου, με το βάρος
να δίδεται στο Βερολίνο και το Παρίσι ­ όπου επαφές θα έχει και ο Πρωθυπουργός
κ. Κ. Σημίτης.

Ο τρίτος γύρος του ελληνοτουρκικού διαλόγου ολοκληρώθηκε χθες· σήμερα, στη
Θεσσαλονίκη, οι κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ θα εξετάσουν την έκθεση που έχουν
συντάξει οι διπλωμάτες των δύο πλευρών. Οι διπλωμάτες της Αθήνας και της
Άγκυρας αντάλλαξαν κείμενα σχεδίων συμφωνίας σε οκτώ τομείς: τουρισμό, αποφυγή
διπλής φορολογίας, προστασία επενδύσεων, επιστημονική και τεχνολογική
συνεργασία, οικονομική συνεργασία, μορφωτική συνεργασία (αντικαθιστά τη
συμφωνία του ’51), καταπολέμηση εγκλήματος – λαθρομετανάστευσης – ναρκωτικών –
τρομοκρατίας. Επίσης, σχεδιάζεται ένα μνημόνιο για την προστασία του
περιβάλλοντος, ενώ ενδέχεται να υπάρξει και συμφωνία για τα τελωνεία.

Τον Νοέμβριο θα συνέλθουν οι επιμέρους ομάδες εργασίας των δύο χωρών, εν
συνεχεία θα συνεδριάσουν και πάλι οι διπλωμάτες και τον Δεκέμβριο κατά πάσα
πιθανότητα ­ «εάν όλα πάνε καλά και δεν συμβεί κάτι», όπως έλεγε διπλωματική
πηγή ­ οι συμφωνίες θα είναι έτοιμες για υπογραφή.

Αθήνα και Άγκυρα εκφράζουν την ελπίδα ότι οι συμφωνίες θα υπογραφούν «το
συντομότερο δυνατόν» ­ ωστόσο, διπλωματικές πηγές εκφράζουν αμφιβολίες για το
κατά πόσον οι συμφωνίες, αλλά και το εν γένει θετικό κλίμα στις
ελληνοτουρκικές σχέσεις θα συνεχισθεί εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση, στη Σύνοδο
Κορυφής του Ελσίνκι, απορρίψει την τουρκική υποψηφιότητα. Όπως έλεγαν, «έως
τώρα η τουρκική πλευρά θεωρεί την Ελλάδα υπεύθυνη όλων των δεινών ­ είτε
πρόκειται για πυρκαγιά σε δάσος έξω από την Κωνσταντινούπολη είτε για άρνηση
της Ένωσης. Δεν αποκλείεται, λοιπόν, μια αρνητική για αυτούς εξέλιξη στο
Ελσίνκι να τη φορτώσουν σε μας ­ με τις γνωστές συνέπειες».

Στο πλαίσιο αυτό, αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερο προβληματισμό η στάση της
Άγκυρας απέναντι στην προοπτική του Ελσίνκι και κυρίως το ότι η τουρκική
πλευρά δείχνει να υπαναχωρεί από τα όσα έλεγε ο κ. Ετζεβίτ στον τότε
προεδρεύοντα της Ένωσης Γερμανό καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ, τον περασμένο
Ιούνιο. Υποσχόταν τρόπον τινά ότι η Τουρκία μαζί με την υποψηφιότητα θα
αναλάβει και την ευθύνη της βελτίωσης των επιδόσεών της σε μια σειρά τομείς ­
μεταξύ των οποίων, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η Κύπρος και οι σχέσεις καλής
γειτονίας. Τώρα η Άγκυρα εμφανίζεται να επιδιώκει τον χαρακτηρισμό τής
υποψήφιας άνευ… συνοδευτικών ­ υποστηρίζοντας ότι διαφορετικά θα έχει να
κάνει με διακριτική εις βάρος της μεταχείριση.

Το δεύτερο στοιχείο που απασχολεί την Αθήνα είναι η προσπάθεια τουρκικών
κύκλων να εμφανίσουν ως δεδομένη την τουρκική υποψηφιότητα τον Δεκέμβριο.
Κάποιοι στην Αθήνα εντάσσουν αυτή την τακτική στην εν γένει πολιτική της
Άγκυρας να εμφανίζει τους Έλληνες ως υπαναχωρούντες.

Ταυτοχρόνως, το υπουργείο Εξωτερικών και η κυβέρνηση δίδουν έμφαση και στις
επαφές με τους εταίρους εν όψει του Ελσίνκι ­ θέμα που συζητήθηκε για μια
ακόμη φορά σε χθεσινή σύσκεψη του κ. Σημίτη με τους κ.κ. Παπανδρέου και Ροκόφυλλο.

Την Παρασκευή, ο κ. Παπανδρέου θα συναντηθεί με τον Γερμανό ομόλογό του Γιόσκα
Φίσερ, με στόχο να διευκρινισθεί η γερμανική θέση, δεδομένου ότι επικρατεί η
αίσθηση μιας «θολούρας»: ο μεν κ. Σρέντερ φέρεται να υποστήριζε αρχικά τον
οδικό χάρτη για την Τουρκία ­ δεσμεύσεις δηλαδή της Άγκυρας που θα συνοδεύουν
την υποψηφιότητα ­, αλλά να άλλαξε γνώμη στη συνέχεια. Ο δε κ. Φίσερ φέρεται
να είναι πιο κοντά στις ελληνικές θέσεις, δεδομένης και της σκληρής θέσης του
κόμματός του (Πράσινοι) για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αναφερόμενος στο Κυπριακό ο Άκης Τσοχατζόπουλος, από τη Θεσσαλονίκη, είπε ότι
η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί λύση που δεν θα διασφαλίζει την αποκατάσταση της
ελευθερίας και της δημοκρατίας σε μια ενιαία Κύπρο, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο πρόεδρος του ΣΥΝ Νίκος Κωνσταντόπουλος, που επισκέπτεται την Τουρκία,
συναντήθηκε χθες με τον Τούρκο πρόεδρο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ. Μετά τη συνάντηση ο
κ. Κωνσταντόπουλος υπογράμμισε πως «είμαστε το πρώτο ελληνικό κόμμα που
πραγματοποιεί παρόμοια συνάντηση». Και πρόσθεσε ότι «η Ελλάδα δεν πρέπει να
εμποδίζει την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας. Η Τουρκία πρέπει να αποδεχθεί
και να προσαρμοστεί στις αρχές και τους κανόνες που διέπουν την Ε.Ε. και τα
κράτη-μέλη της Ένωσης».