ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μία υποχώρηση και δύο απουσίες

Δεν ήταν ευχάριστη για την πολιτική μας ζωή η εβδομάδα που πέρασε: όχι
βέβαια επειδή «ακυρώθηκε» το ολυμπιακό λαχείο, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο
συντελέσθηκε η ακύρωση. Όσοι πανηγυρίζουν, το κάνουν για λόγους που καμία
σχέση δεν έχουν με το δημόσιο συμφέρον. Αντίθετα, αυτοί που ταπεινώθηκαν
εξέθεσαν την αφέλεια ή τη σιωπή όλων μας.

Ανήκει σε περασμένες εποχές και σε οριστικά, ελπίζουμε, ξεπερασμένο ύφος
διακυβέρνησης η προσπάθεια να αποδοθεί με έναν ευφημισμό κάθε απόφαση και
χειρισμός που άφηνε στο κοινωνικό σώμα την πικρή γεύση της αστοχίας ή της
αποτυχίας. Για τον λόγο αυτό δεν θα ονομάσουμε ­ και η ίδια η κυβέρνηση, προς
τιμήν της, δεν ονόμασε ­ «υπαναχώρηση» ή «βελτιωτική προσέγγιση» (η ελληνική
γλωσσολογία ακόμα περιμένει με αγωνία μια ολοκληρωμένη αποθησαύριση των
πασοκικών νεολογισμών) αυτό που δεν ήταν παρά μία υποχώρηση. Όταν «παίρνεις
πίσω» μια πολιτική επιλογή που είχε ληφθεί, προετοιμασθεί και αρχίσει να
υλοποιείται εδώ και καιρό, έχοντας μάλιστα αφήσει ή παροτρύνει κάποιους να
υπερασπισθούν έως το τέλος τη νομιμότητά της, και όταν επικαλείσαι για την
αλλαγή πορείας γενικές αρχές, τις οποίες αδυνατείς να αναδείξεις στη δημόσια
αιτιολόγηση της απόφασής σου (αυτή βέβαια είναι η συνήθης εξέλιξη όταν ο
«διάλογος» διεξάγεται αποκλειστικά μέσω ανακοινώσεων), τότε υποχωρείς. Η
υποχώρηση δεν είναι αφ’ εαυτής κάτι κακό. Στην πολιτική μάλιστα θα μπορούσε,
υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να αποτελεί ένδειξη γενναιότητας ή ακόμα και
ελπίδας. Φοβούμαι όμως πως οι προϋποθέσεις αυτές λείπουν στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Έτσι όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα, ένα από τα δύο συνέβη: η πρώτη εκδοχή: η
κυβέρνηση αντιλήφθηκε, υπό την πίεση της κοινής γνώμης (πώς όμως εκδηλώθηκε;)
και των επιχειρημάτων τής αντιπολίτευσης (ποιων επιχειρημάτων, όμως, και ποιας
αντιπολίτευσης;), ότι η αρχική της επιλογή για χρηματοδότηση ενός μέρους των
Ολυμπιακών Αγώνων μέσω της εξάπλωσης ενός, έστω και μπάσταρδου, είδους τυχερού
παιχνιδιού ήταν εσφαλμένη και πάντως αταίριαστη με τις πολιτικές αρχές της ­
στην περίπτωση αυτή έπρεπε να παραδεχθεί ανοιχτά το σφάλμα της και να πάρει
άμεσα προς την αντίθετη κατεύθυνση μέτρα σε ένα από τα πολλά συγγενή μέτωπα.
Δεν έκανε το πρώτο και τίποτα δεν δείχνει πως μπορεί να διαπράξει και το
δεύτερο. Η δεύτερη εκδοχή είναι ότι η κυβέρνηση υποχώρησε επειδή κατάλαβε ή
φοβήθηκε ότι θα καταψηφιζόταν στη Βουλή ή ότι ο διαγωνισμός θα προχωρούσε,
αλλά θα της έκανε μακροπρόθεσμα (δηλαδή εκλογικά) ζημιά· σε αυτήν όμως την
περίπτωση δεν έχουν θέση τα μαθήματα από καθέδρας, οι αναφορές στα προσχήματα
των άλλων και στην εξυγίανση της δημόσιας ζωής. (Θεωρητικά υπάρχει και μια
τρίτη εκδοχή, την οποία προσωπικά δεν θέλω ούτε να σκέφτομαι: ότι η ακύρωση
έκρυβε τον φόβο να αποδειχθούν πραγματικές παρανομίες). Όπως και να ‘χουν τα
πράγματα, η διαπλοκή (αν και θα ‘πρεπε να αποφύγουμε τη λέξη) κυβερνητικής
ενέργειας και δικαιολόγησής της δεν μπορεί να θεωρηθεί πειστική ούτε, ακόμα
σπουδαιότερο, ξεκάθαρη.

Εμφανής ήταν, αντίθετα, μια διπλή απουσία έκφρασης και εκπλήρωσης θεσμικού
ρόλου, που χαρακτηρίζει με πολύ έντονο τρόπο το πολιτικό μας σύστημα κατά τη
δεκαετία που κλείνει.

Στη Βουλή δεν υπήρξε συζήτηση αντάξια της πραγματικής σημασίας του όρου, ενώ η
κοινωνία, που πολλοί θεωρητικοί θα την ήθελαν των πολιτών, αποδείχθηκε και
πάλι των θεατών.

Η εμπάθεια, οι φωνές, οι προσωπικές επιθέσεις και υπονοούμενα, η έλλειψη
επιχειρημάτων και χιούμορ (ναι, χιούμορ: όσο ο πολιτικός λόγος μένει στεγνός
και ξύλινος τόσο θα αυτοαναιρείται και θα αποξενώνεται από την κοινωνία), η
υποκρισία (βαφτίσθηκε «νίκη της δημοκρατίας» η ανάδειξη μειζόνων
δυσλειτουργιών της), η ανυπαρξία κουλτούρας διαλόγου (και πρώτα απ’ όλα στο
εσωτερικό των κομμάτων) μετέτρεψαν για μία ακόμη φορά τη Βουλή σε χώρο όπου
δεν λαμβάνονται αλλά «μαγειρεύονται» οι αποφάσεις. Και παραέξω, οι πολίτες
μείναμε για μία ακόμη φορά τηλεθεατές της σωτηρίας μας, την ύστατη στιγμή, από
κουλοχέρηδες και λοιπά τέρατα που, χωρίς να το έχουμε πάρει είδηση, απειλούσαν
τη ζωή και τον μακραίωνο πολιτισμό μας.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.