[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Δύσκολα θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς, όπως ο Ισραηλινός συγγραφέας Άμος
Οζ, ότι είναι ειδικός πάνω στον «συγκριτικό φανατισμό». Όλο και πιο πολύ όμως
τον τελευταίο καιρό γινόμαστε μάρτυρες φαινομένων φανατισμού που εκδηλώνονται
με χίλιες δύο διαφορετικές μορφές. Δεν είναι μόνο στα μεγάλα θέματα ­ οι φόνοι
αλλοδαπών αποτελούν μία ιδιαίτερα επίκαιρη υπενθύμιση ­ που ασφαλώς προκαλούν
αγανάκτηση. Είναι και οι άλλοι, οι μικροί, οι καθημερινοί φανατισμοί, αυτοί
που τις πιο πολλές φορές γίνονται «για το καλό μας». Οι φανατισμοί όλων αυτών
που θέλουν να μας αλλάξουν ­ πάντοτε για το καλό μας ­ απαγορεύοντάς μας να
καπνίζουμε, να τρώμε μεταλλαγμένα προϊόντα, να πίνουμε, να έχουμε εν πάση
περιπτώσει μια στάση ζωής ­ κατ’ αυτούς προβληματική. Είναι όμως και οι
φανατισμοί του κράτους, που θέλει όλο και πιο πολύ να ελέγχει τη ζωή μας, τις
σχέσεις μας, τη διασκέδασή μας, να μας αντιμετωπίζει εν τέλει ως ανηλίκους ­
πάντοτε για το καλό μας. Είναι ο φανατισμός του μανδαρίνου για παράδειγμα που
αποφάσισε ­ την προηγούμενη εβδομάδα και αυτό ­ ότι από τούδε και στο εξής
κανείς δεν θα ταξιδεύει με αεροπλάνο στις εσωτερικές πτήσεις αν δεν έχει μαζί
την ταυτότητά του! Χωρίς λόγο και χωρίς λογική, απλώς για να μας ελέγχει. Και
αν με τους φανατικούς πολέμιους του «666» δύσκολα μπορεί κανείς να
επικοινωνήσει ­ το αντίθετο, στο μέτρο που κατ’ εξοχήν εκπροσωπούν τον
φανατισμό ­ μπορεί εν τούτοις να δει με συμπάθεια την αντίθεσή τους με τις
«φοροταυτότητες», τις υποχρεωτικές ταυτότητες εν γένει, σαν μια μορφή
αντίστασης στον όλο και πιο ασφυκτικό έλεγχο της προσωπικής μας ζωής. Έναν
έλεγχο που θα είχε γίνει αφόρητος αν δεν μας έσωζε ο ωχαδερφισμός όλων μας και
η ανικανότητα τού κρατικού μηχανισμού. Ακούγεται παράλογο; Κι όμως δύο από τις
πιο προηγμένες χώρες του Πλανήτη, οι ΗΠΑ και η Αγγλία, δεν είχαν ποτέ και
εξακολουθούν να μην έχουν κάρτες ταυτότητας. Κατά τεκμήριο χωρίς ιδιαίτερα
προβλήματα… «Τολμώ να πω ­ συνεχίζει ο Άμος Οζ ­ ότι κάθε άνθρωπος είναι μια
χερσόνησος. Ίσως από τα πιο σημαντικά μαθήματα του αιματηρού αιώνα μας είναι
ότι πρέπει να μας αφήσουν, έστω και εν μέρει, χωρίς επικοινωνία με τις
ηπείρους της οικογένειάς μας, της κοινότητας, της κοινωνίας, του έθνους, να
μας αφήσουν εν μέρει ανέγγιχτους, αχειραγώγητους, αμαρτωλούς. Κανείς άνθρωπος
δεν είναι νησί, αλλά και κανείς δεν είναι ένα απλό μόριο της φυλής, της
κοινωνίας ή του έθνους. Ο καθένας είναι μια χερσόνησος και πρέπει να
παραμείνει έτσι»…